Pytania pomocnicze - BUD.13

Odwodnienie wgłębne odprowadza wodę znajdującą się w gruncie lub w warstwach konstrukcyjnych drogi. Stosuje się je w celu osuszenia podłoża i poprawy jego nośności.

Do odwodnienia wgłębnego zalicza się m.in. dreny, sączki, studnie chłonne i warstwy filtracyjne. Są to elementy pracujące pod powierzchnią terenu.

Rynna otwarta zbiera wodę z powierzchni terenu lub jezdni. Jest więc elementem odwodnienia powierzchniowego, a nie wgłębnego.

Dren działa pod ziemią i odprowadza wodę z gruntu. Rynna otwarta znajduje się na powierzchni i odprowadza wodę opadową spływającą po nawierzchni.

Sączki przechwytują wodę gruntową lub przesączającą się przez warstwy gruntu. Chronią podłoże drogi przed zawilgoceniem i utratą nośności.

Studnię chłonną stosuje się tam, gdzie grunt ma dobrą przepuszczalność i może przyjąć wodę. Nie sprawdzi się w gruntach nieprzepuszczalnych, np. glinach.

Dylatacje umożliwiają kontrolowane przemieszczenia elementów mostu. Chronią konstrukcję przed nadmiernymi naprężeniami wynikającymi m.in. ze zmian temperatury i skurczu betonu.

Przy wzroście temperatury elementy konstrukcji wydłużają się, a przy spadku kurczą. Bez dylatacji mogłoby to powodować powstawanie dużych sił wewnętrznych.

Skurcz betonu powoduje zmniejszenie objętości elementów betonowych. Jeżeli ruch ten zostanie zablokowany, mogą powstać rysy, pęknięcia i niekorzystne naprężenia.

Nie. Obciążenia od pojazdów przenoszą elementy nośne mostu i łożyska, natomiast dylatacje umożliwiają przemieszczenia konstrukcji.

Mogą pojawić się pęknięcia, uszkodzenia nawierzchni, nadmierne naprężenia oraz niekontrolowane oddziaływanie jednych elementów konstrukcji na inne.

Dylatacja rozdziela fragmenty konstrukcji i pozwala na ich wzajemne przesunięcia. Łożysko mostowe przekazuje obciążenia z ustroju nośnego na podpory, umożliwiając jednocześnie określone ruchy.

Podbudowę rozpoznaje się najczęściej po układaniu i zagęszczaniu warstwy kruszywa lub mieszanki związanej, znajdującej się poniżej warstw asfaltowych. Na zdjęciu widoczne jest rozścielanie kruszywa przed wykonaniem górnych warstw nawierzchni.

Podbudowa przenosi obciążenia od ruchu pojazdów na niżej położone warstwy i podłoże gruntowe. Zapewnia nośność, stateczność oraz ogranicza odkształcenia nawierzchni.

Podbudowa znajduje się niżej w konstrukcji nawierzchni i odpowiada głównie za nośność. Warstwa ścieralna jest najwyższą warstwą jezdni, bezpośrednio obciążaną ruchem i wpływami atmosferycznymi.

Warstwa wiążąca jest warstwą asfaltową położoną między podbudową a warstwą ścieralną. Podbudowa może być wykonana z kruszywa, betonu asfaltowego, betonu cementowego lub mieszanki związanej spoiwem.

Warstwa odcinająca oddziela podłoże gruntowe od wyższych warstw konstrukcji i ogranicza podciąganie kapilarne wody oraz mieszanie się gruntu z kruszywem. Zwykle wykonuje się ją z piasku lub materiałów przepuszczalnych.

Do wykonania podbudowy stosuje się m.in. koparki, ładowarki, równiarki, rozściełacze kruszywa oraz walce zagęszczające. Na fotografii widoczna jest koparka rozgarniająca kruszywo i walec do zagęszczania.

Prawidłowe zagęszczenie zwiększa nośność i trwałość warstwy oraz zmniejsza ryzyko kolein, zapadnięć i nierównomiernych osiadań. Niedostatecznie zagęszczona podbudowa może prowadzić do szybkiego uszkodzenia nawierzchni.

Należy pomnożyć całkowitą masę mieszanki przez udział procentowy zapisany jako ułamek dziesiętny. Dla 70% stosuje się mnożnik 0,70.

1 tona to 1000 kg. Dlatego 5 ton to 5000 kg.

Masa mieszanki wynosi 5 ton, czyli 5000 kg. Grysy stanowią 70%, więc 5000 kg × 0,70 = 3500 kg.

Oznacza to, że na każde 100 kg mieszanki przypada 70 kg grysów. Pozostałe 30 kg stanowią inne składniki, np. asfalt i wypełniacz.

SMA, czyli mieszanka mastyksowo-grysowa, to mieszanka mineralno-asfaltowa o dużej zawartości grysów. Stosuje się ją głównie w warstwach ścieralnych nawierzchni.

Najpierw należy ujednolicić jednostki, np. zamienić tony na kilogramy. Następnie procent trzeba zapisać jako ułamek dziesiętny, np. 70% = 0,70.

Spycharka przesuwa grunt przed lemieszem i jest efektywna przy krótkich odległościach transportu. Dystans 50 m mieści się w typowym zakresie jej zastosowania.

Lemiesz służy do odspajania, przesuwania, rozplantowywania i profilowania gruntu. To podstawowy osprzęt roboczy spycharki.

Koparka odspaja grunt i ładuje go do środka transportowego, np. wywrotki. Spycharka odspaja i przesuwa grunt bezpośrednio po terenie budowy.

Zrywarkę stosuje się do rozluźniania bardzo twardych, zbitych lub skalistych gruntów. Nie jest ona jednak typowym urządzeniem do przemieszczania ziemi na placu budowy.

Ładowarka służy głównie do nabierania, przenoszenia na małe odległości i załadunku materiałów sypkich. Nie jest podstawową maszyną do warstwowego odspajania gruntu.

Im trudniejszy grunt do odspojenia, tym większe znaczenie ma dobór odpowiedniego osprzętu i mocy maszyny. Przy gruntach trudnych może być potrzebne wcześniejsze spulchnienie, np. zrywarką.

Polega na odspajaniu gruntu kolejnymi poziomymi warstwami na całej lub znacznej szerokości wykopu. Po zdjęciu jednej warstwy przechodzi się do następnej, niżej położonej.

Na rysunku widać kilka poziomych pasów lub stopni oznaczających kolejne warstwy gruntu. Maszyna pracuje etapami, obniżając dno wykopu warstwa po warstwie.

Stosuje się ją najczęściej przy szerokich wykopach, dużych robotach ziemnych oraz wtedy, gdy grunt trzeba wybierać stopniowo ze względu na organizację pracy lub bezpieczeństwo skarp.

W metodzie warstwowej grunt wybiera się poziomami na kolejnych warstwach. W metodzie czołowej postęp robót odbywa się głównie w kierunku osi wykopu, od czoła robót.

Najczęściej stosuje się koparki, spycharki, ładowarki oraz środki transportu do wywozu urobku. Dobór maszyny zależy od rodzaju gruntu, głębokości wykopu i organizacji robót.

Prawidłowe nachylenie skarp ogranicza ryzyko osuwania się gruntu i zwiększa bezpieczeństwo pracy. Nachylenie dobiera się do rodzaju gruntu, głębokości wykopu i warunków wodnych.

Odwodnienie wgłębne odprowadza wodę z gruntu lub warstw konstrukcji drogowej. Odwodnienie powierzchniowe zbiera wodę z powierzchni jezdni, poboczy i skarp.

Ponieważ są układane pod powierzchnią terenu i odbierają wodę znajdującą się w gruncie. Nie służą głównie do zbierania wody płynącej po powierzchni.

Do odwodnienia powierzchniowego należą między innymi rowy przydrożne, ścieki drogowe, korytka ściekowe, wpusty i przepusty. Ich zadaniem jest odprowadzenie wody opadowej z powierzchni drogi.

Drenaż usuwa nadmiar wody z podłoża i warstw konstrukcyjnych. Dzięki temu poprawia nośność gruntu i ogranicza ryzyko uszkodzeń nawierzchni.

Brak odwodnienia może prowadzić do zawilgocenia podłoża, spadku nośności, osiadania, koleinowania oraz uszkodzeń mrozowych nawierzchni.

Przepusty rurowe przeprowadzają wodę pod drogą, najczęściej z rowu lub cieku. Nie są typowym urządzeniem służącym do zbierania wody z głębi gruntu.

Zrywak ma postać mocnego haka, pazura lub kilku zębów roboczych. Nie służy do nabierania gruntu, lecz do jego rozrywania i rozluźniania.

Podstawową funkcją zrywaka jest głębokie odspajanie gruntu. Ułatwia to późniejsze kopanie, załadunek lub przemieszczanie urobku.

Odspajanie polega na oderwaniu i rozluźnieniu gruntu od podłoża. Zagęszczanie to proces odwrotny — zmniejszanie porowatości gruntu przez ubijanie lub wałowanie.

W twardym lub zwięzłym gruncie zrywak najpierw rozluźnia podłoże. Dzięki temu łyżka koparki może łatwiej nabierać i ładować urobek.

Zrywak może być montowany m.in. na koparkach, spycharkach i ciężkich maszynach gąsienicowych. Dobór zależy od rodzaju gruntu i zakresu robót.

Profilowanie wymaga nadawania warstwie odpowiedniego kształtu i równości, najczęściej równiarką lub lemieszem. Zrywak nie wyrównuje powierzchni, tylko rozrywa grunt.

Lepiszcze skleja ziarna kruszywa i wypełniacza, tworząc zwartą mieszankę. W betonie asfaltowym funkcję tę pełni asfalt drogowy.

Asfalt drogowy jest właściwym lepiszczem stosowanym w mieszankach mineralno-asfaltowych. Emulsja asfaltowa to asfalt rozproszony w wodzie, używany często do skropień, napraw lub technologii na zimno.

Cement portlandzki jest spoiwem hydraulicznym stosowanym w betonie cementowym. Beton asfaltowy należy do mieszanek bitumicznych, dlatego jego lepiszczem jest asfalt.

Mączka kamienna pełni funkcję wypełniacza mineralnego. Uzupełnia drobne przestrzenie w mieszance, ale nie jest lepiszczem.

Beton asfaltowy składa się głównie z kruszywa, wypełniacza mineralnego oraz asfaltu drogowego jako lepiszcza.

Asfalt drogowy dobrze wiąże kruszywo, jest odporny na działanie wody i przenosi obciążenia od ruchu pojazdów. Nadaje nawierzchni elastyczność.

Beton asfaltowy może być stosowany w warstwie ścieralnej, wiążącej oraz w podbudowie asfaltowej, zależnie od projektu i rodzaju mieszanki.

Korona drogi obejmuje jezdnię wraz z elementami przyległymi, takimi jak pobocza, chodniki, zatoki, pasy awaryjne i pas dzielący.

Korona drogi to górna część drogi z jezdnią i elementami użytkowymi. Korpus drogowy to szersze pojęcie obejmujące budowlę ziemną drogi, np. nasyp lub wykop wraz z koroną.

Podłoże drogowe znajduje się pod konstrukcją nawierzchni i przenosi obciążenia. Nie obejmuje jezdni, poboczy, chodników ani pasów awaryjnych.

Jezdnia jest częścią korony drogi przeznaczoną do ruchu pojazdów. Korona drogi jest pojęciem szerszym, bo obejmuje również pobocza, chodniki i inne elementy.

Pas ruchu to wydzielona część jezdni przeznaczona dla jednego rzędu pojazdów. Jezdnia może składać się z jednego lub kilku pasów ruchu.

Tak. Pobocze jest jednym z elementów korony drogi, znajdującym się przy jezdni.

Pas drogowy to teren przeznaczony pod drogę wraz z urządzeniami i infrastrukturą. Korona drogi jest tylko częścią drogi znajdującą się w obrębie pasa drogowego.