Pytania pomocnicze - CHM.03

Symbol IN oznacza, że naczynie jest wykalibrowane „na wlew”, czyli zawiera dokładnie wskazaną objętość cieczy po napełnieniu do kreski.

Symbol EX oznacza kalibrację „na wylew”. Naczynie odmierza poprawną objętość cieczy, która zostanie z niego wylana zgodnie z zasadami użycia.

Na IN najczęściej kalibrowane są kolby miarowe i cylindry miarowe, ponieważ służą głównie do przygotowywania lub odmierzania określonej objętości cieczy znajdującej się w naczyniu.

Na EX zwykle kalibrowane są pipety i biurety, ponieważ ich zadaniem jest dokładne odmierzanie objętości cieczy wypływającej z naczynia.

Pomylenie tych oznaczeń prowadzi do błędu objętości, ponieważ część cieczy może pozostać na ściankach naczynia. Szkło IN i EX jest kalibrowane z uwzględnieniem innego sposobu użycia.

Objętość odczytuje się na wysokości menisku, patrząc prostopadle do skali. Dla większości cieczy przezroczystych odczytu dokonuje się według dolnej części menisku.

Po obecności wielu kresek podziałki na całej długości rurki. Skala umożliwia odmierzanie różnych objętości cieczy.

Pipeta wielomiarowa ma wiele kresek i służy do odmierzania różnych objętości. Pipeta jednomiarowa ma jedną kreskę i odmierza jedną, ściśle określoną objętość.

Oznacza, że pipeta ma pojemność nominalną 10 ml, a najmniejsza działka skali wynosi 0,1 ml.

Pipeta wielomiarowa jest szklanym sprzętem miarowym ze skalą. Pipeta automatyczna jest urządzeniem tłokowym z nastawianą objętością i plastikową końcówką.

Oznaczenie Ex informuje, że pipeta jest wzorcowana na wylew, czyli odmierzona objętość odpowiada ilości cieczy wypuszczonej z pipety.

Pipety jednomiarowej używa się wtedy, gdy trzeba bardzo dokładnie odmierzyć jedną konkretną objętość, np. w analizie ilościowej.

Najczęściej ma elektroniczny wyświetlacz, płaską szalkę wagową i przyciski funkcyjne, np. tarowania. Nie ma zwykle wysokiej komory osłonowej typowej dla wag analitycznych.

Służy do wyzerowania wskazania wagi, najczęściej po postawieniu pustego naczynia. Dzięki temu można odczytać samą masę ważonej substancji.

Waga precyzyjna ma zwykle większą dokładność od technicznej. Waga techniczna jest stosowana do mniej dokładnych, rutynowych ważeń.

Waga mikroanalityczna umożliwia ważenie bardzo małych mas z bardzo dużą dokładnością. Zwykle ma specjalną osłonę i jest bardziej czuła niż waga precyzyjna.

Wagę hydrostatyczną stosuje się głównie do wyznaczania gęstości ciał lub cieczy na podstawie ważenia w powietrzu i w cieczy.

Nieprawidłowe ustawienie wagi może powodować błędne wskazania masy. Wypoziomowanie zwiększa dokładność i powtarzalność pomiaru.

Dokładność odczytu wynika z najmniejszej zmiany wyświetlanej przez wagę. Jeśli waga pokazuje wynik z dwoma miejscami po przecinku w gramach, jej działka odczytowa wynosi 0,01 g, czyli 10 mg.

Ponieważ 1 g = 1000 mg, więc 0,01 g = 10 mg. Waga pokazująca setne części grama umożliwia ważenie z dokładnością do 10 mg.

Waga techniczna ma zwykle mniejszą dokładność, np. 0,01 g. Waga analityczna pozwala ważyć znacznie dokładniej, często do 0,0001 g.

Działka odczytowa to najmniejsza różnica masy, jaką można odczytać z wyświetlacza lub skali wagi. Dla wskazania co 0,01 g działka wynosi 0,01 g.

Aby przeliczyć gramy na miligramy, należy pomnożyć wartość w gramach przez 1000. Przykład: 0,01 g × 1000 = 10 mg.

Taka waga nadaje się do rutynowego odważania substancji, przygotowywania prostych roztworów i prac technicznych. Nie jest odpowiednia do bardzo dokładnych analiz ilościowych wymagających wagi analitycznej.

Ponieważ składniki mieszaniny przemieszczają się z różną szybkością między fazą ruchomą i stacjonarną. Dzięki temu można je rozdzielić i często również zidentyfikować.

Krystalizacja wykorzystuje różnice w rozpuszczalności substancji. Po ochłodzeniu lub odparowaniu rozpuszczalnika wybrany składnik wydziela się w postaci kryształów.

Ekstrakcja polega na przeniesieniu składnika mieszaniny do rozpuszczalnika, w którym lepiej się rozpuszcza. Metoda wykorzystuje różnice rozpuszczalności substancji w różnych fazach.

Aeracja polega na napowietrzaniu cieczy, a nie na typowym rozdzielaniu jej składników. Stosuje się ją głównie do natleniania lub usuwania niektórych gazów z wody.

Metoda rozdzielania powinna wykorzystywać różnice właściwości składników, np. rozpuszczalności, lotności, wielkości cząstek lub powinowactwa do fazy stacjonarnej. Jeśli proces tylko zmienia warunki środowiska, np. napowietrza ciecz, nie musi być metodą rozdzielania.

Najczęściej wykorzystuje się różnice w temperaturze wrzenia, rozpuszczalności, gęstości, wielkości cząstek, lotności lub adsorpcji. Dobór metody zależy od rodzaju mieszaniny i właściwości jej składników.

Destylacja wykorzystuje różnice temperatur wrzenia składników. Składnik bardziej lotny odparowuje wcześniej, a następnie skrapla się w chłodnicy.

Mieszanina jednorodna ma jednakowy skład w całej objętości i nie widać jej składników. W mieszaninie niejednorodnej można wyróżnić różne fazy, np. ciecz i osad.

Filtracja zatrzymuje cząstki stałe na sączku, ale w roztworze jednorodnym substancja rozpuszczona przechodzi przez sączek razem z rozpuszczalnikiem.

Sedymentację stosuje się do mieszanin niejednorodnych, w których cząstki stałe mogą opaść na dno pod wpływem siły ciężkości.

Dekantacja polega na ostrożnym zlaniu cieczy znad osadu lub oddzieleniu dwóch niemieszających się cieczy. Stosuje się ją do mieszanin niejednorodnych.

Przykładem jest mieszanina wody i etanolu. Składniki mają różne temperatury wrzenia, dlatego można je rozdzielać przez destylację.

Osad kłaczkowaty składa się z luźnych, widocznych agregatów cząstek, przypominających kłaczki. Powstaje często podczas koagulacji układów koloidalnych.

Koagulacja polega na łączeniu się drobnych cząstek koloidalnych w większe agregaty. W efekcie układ traci trwałość i może wytrącić się osad.

Ponieważ ich cząstki mają małe powinowactwo do rozpuszczalnika i łatwo tracą trwałość koloidalną. Po destabilizacji łączą się w kłaczki.

Układy liofobowe słabo oddziałują z rozpuszczalnikiem i są mniej trwałe. Układy liofilowe mają duże powinowactwo do rozpuszczalnika i zwykle są bardziej stabilne.

Ponieważ opisują budowę krystaliczną osadu, a pytanie dotyczy osadów kłaczkowych powstających przez koagulację. Takie osady mają charakter koloidalny, a nie krystaliczny.

Najczęściej stosuje się sedymentację, dekantację lub filtrację. Duże kłaczki oddzielają się łatwiej niż pojedyncze cząstki koloidalne.

Destylacja polega na odparowaniu składników ciekłej mieszaniny, a następnie skropleniu powstałych par. Wykorzystuje różnice temperatur wrzenia składników.

Chłodnica służy do skraplania par powstających podczas ogrzewania mieszaniny. Dzięki temu otrzymuje się ciekły destylat.

Destylacja rozdziela składniki ciekłe na podstawie różnic temperatur wrzenia. Filtracja oddziela ciało stałe od cieczy lub gazu za pomocą przegrody filtracyjnej.

Destylacja polega na odparowaniu i skraplaniu cieczy. Krystalizacja polega na wydzielaniu substancji stałej w postaci kryształów z roztworu.

Destylację prostą stosuje się najczęściej wtedy, gdy składniki mieszaniny mają wyraźnie różne temperatury wrzenia albo gdy oddziela się lotny rozpuszczalnik od nielotnych zanieczyszczeń.

Destylat to ciecz otrzymana po skropleniu par powstałych podczas destylacji. Zwykle zawiera składnik bardziej lotny, czyli o niższej temperaturze wrzenia.

Podczas destylacji wykorzystuje się różnice temperatur wrzenia składników mieszaniny. Składnik o niższej temperaturze wrzenia zwykle odparowuje jako pierwszy.

Próbka wzorcowa ma dokładnie znany skład lub znaną zawartość oznaczanego składnika. Jest używana jako odniesienie w analizie.

Służą do kontroli poprawności oznaczeń, kalibracji aparatury oraz sprawdzania dokładności metod analitycznych.

Próbka jednostkowa jest pobrana z określonego miejsca lub partii materiału, natomiast próbka wzorcowa ma znany skład i służy do porównań.

Pozwala porównać wynik oznaczenia z wartością prawdziwą lub przyjętą jako odniesienie. Dzięki temu można ocenić wiarygodność pomiaru.

Nie. Taka próbka jest zwykle próbką ogólną lub zbiorczą, a nie wzorcową. Próbka wzorcowa musi mieć dokładnie znany skład.

Umożliwia sprawdzenie, czy laboratorium uzyskuje wyniki zgodne z wartością znaną. Pomaga wykrywać błędy pomiarowe i problemy z metodą.

Cel badań określa, co chcemy ocenić: ogólną jakość wody, wpływ dopływu, zrzutu ścieków lub zmianę składu na danym odcinku. Dlatego punkty poboru muszą odpowiadać badanemu problemowi.

Próbki zwykle pobiera się powyżej i poniżej źródła zanieczyszczeń. Pozwala to porównać stan wody przed dopływem zanieczyszczeń i po ich wprowadzeniu.

Dopływy mogą zmieniać skład chemiczny, temperaturę, mętność i jakość mikrobiologiczną wody. Punkt poboru należy dobrać tak, aby uwzględnić lub wykluczyć ich wpływ.

Pojemnik dobiera się do rodzaju analizy, np. badań metali, tlenu rozpuszczonego lub mikrobiologii. Nie określa on jednak, z którego miejsca rzeki należy pobrać próbkę.

Reprezentatywna próbka odzwierciedla rzeczywisty skład wody w badanym miejscu i czasie. Nie może być pobrana przypadkowo, np. z zastoiska, jeśli badany ma być główny nurt.

Próbka powyżej zrzutu pokazuje stan wody przed wpływem danego źródła zanieczyszczeń. Służy jako punkt odniesienia do porównania z próbką pobraną poniżej zrzutu.

Należy uwzględnić dostęp do brzegu, bezpieczeństwo osoby pobierającej próbkę, głębokość, nurt oraz możliwość pobrania próbki bez zanieczyszczenia jej przypadkowymi materiałami z brzegu.