Pytania pomocnicze - CHM.03

Schłodzenie do 2-5°C spowalnia reakcje chemiczne i procesy biologiczne, które mogłyby zmienić skład próbki. Dzięki temu wyniki badań lepiej odzwierciedlają stan wody w chwili pobrania.

Zalecana temperatura transportu próbek wody do badań fizykochemicznych wynosi 2-5°C. Odpowiedzi z ogrzewaniem próbki są błędne.

Może dojść do zmian pH, utleniania lub redukcji składników, ulatniania się gazów oraz rozwoju mikroorganizmów. Takie zmiany mogą zafałszować wynik analizy.

Nie. Próbkę należy schłodzić, zwykle do 2-5°C, ale nie zamrażać, jeśli procedura badawcza tego nie przewiduje. Zamrożenie może zmienić właściwości próbki.

Stosuje się lodówki turystyczne, pojemniki termoizolacyjne lub wkłady chłodzące. Próbki powinny być zabezpieczone przed ogrzaniem i uszkodzeniem pojemników.

Im dłużej próbka jest przechowywana, tym większe ryzyko zmian jej składu. Szybkie dostarczenie do laboratorium zwiększa wiarygodność wyników.

Sączki miękkie mają odpowiednią strukturę do zatrzymywania drobnych, galaretowatych cząstek osadu. Ułatwiają sączenie takich osadów, które łatwo zatykają pory sączka.

Sączek miękki jest mniej zwarty i stosowany głównie do osadów galaretowatych lub trudno sączących się. Sączki twarde są bardziej wytrzymałe mechanicznie i często używane przy osadach wymagających przemywania lub dalszej obróbki.

Najważniejsze są: wielkość cząstek osadu, jego konsystencja, szybkość opadania, skłonność do zatykania porów oraz odporność na przemywanie.

Mają drobną, uwodnioną i kleistą strukturę, przez co łatwo zatykają pory sączka. Sączenie przebiega wtedy wolno i wymaga odpowiednio dobranego sączka.

Sączki utwardzone stosuje się wtedy, gdy potrzebna jest większa odporność mechaniczna i chemiczna, np. podczas dokładnego przemywania osadu lub pracy z roztworami o bardziej agresywnym działaniu.

Tak. Sączki różnią się wielkością porów i strukturą włókien, dlatego mogą sączyć szybko, średnio lub wolno. Dobór zależy od rodzaju osadu i wymaganej dokładności filtracji.

Wskazówką jest sformułowanie „rozcieńczyć do kreski” oraz podanie konkretnej pojemności, np. 100 cm³. Kolba miarowa służy właśnie do uzyskania ściśle określonej objętości roztworu.

Pipeta umożliwia dokładne odmierzenie i przeniesienie małej objętości cieczy. Jest dokładniejsza niż cylinder miarowy lub zlewka.

Kolba stożkowa służy jako naczynie, do którego przenosi się odmierzoną porcję roztworu. Umożliwia wygodne dodanie wody i wymieszanie cieczy.

Słowo „około” oznacza, że objętość nie musi być odmierzona z bardzo dużą dokładnością. Cylinder miarowy jest wystarczający do takiego pomocniczego odmierzania cieczy.

Te sprzęty służą do innych operacji: tygiel do prażenia, moździerz do rozdrabniania, lejek Buchnera i kolba ssawkowa do sączenia pod zmniejszonym ciśnieniem. W zadaniu chodzi o rozcieńczanie i odmierzanie cieczy.

Kolba miarowa służy do dokładnego przygotowania roztworu do określonej objętości. Kolba stożkowa służy głównie do mieszania, prowadzenia reakcji i przygotowania próbki do dalszych czynności.

Dokładne wymieszanie zapewnia jednorodne stężenie w całej objętości roztworu. Bez tego pobrana pipetą próbka mogłaby nie być reprezentatywna.

Stężony kwas solny wydziela drażniące i żrące pary chlorowodoru. Dygestorium usuwa je ze strefy oddychania pracownika.

Kwas solny 36% jest stężonym, lotnym i żrącym odczynnikiem. Glicerol i kwas cytrynowy nie wydzielają tak niebezpiecznych oparów, a etanol jest głównie zagrożeniem łatwopalnym.

Mogą silnie podrażniać oczy, gardło i drogi oddechowe oraz powodować kaszel, pieczenie i duszność. Przy większym narażeniu są niebezpieczne dla zdrowia.

Należy używać okularów ochronnych lub przyłbicy, rękawic odpornych na kwasy i fartucha laboratoryjnego. Prace z większą ilością odczynnika wykonuje się w dygestorium.

Kwas należy powoli wlewać do wody, mieszając i chłodząc w razie potrzeby. Nie wolno wlewać wody do kwasu, ponieważ może dojść do gwałtownego rozprysku.

Informację należy sprawdzić na etykiecie oraz w karcie charakterystyki substancji. Szczególnie ważne są zwroty H, piktogramy GHS i zalecenia dotyczące wentylacji.

Należy zabezpieczyć miejsce, unikać wdychania oparów i użyć odpowiedniego środka neutralizującego kwasy. Postępowanie powinno być zgodne z instrukcją laboratoryjną i kartą charakterystyki.

Skrót cz.d.a. oznacza „czysty do analizy”. Taki odczynnik ma odpowiednią czystość do większości prac analitycznych oraz preparatywnych.

Ponieważ zawiera niewielką ilość zanieczyszczeń, które zwykle nie zakłócają typowych oznaczeń laboratoryjnych. Jego jakość jest wyższa niż odczynników technicznych.

Nie. Do syntezy lub produkcji farmaceutycznej wymagane są odczynniki spełniające dodatkowe normy, np. farmakopealne lub jakości farmaceutycznej.

Nie. Piktogramy GHS informują o zagrożeniach, np. łatwopalności lub działaniu drażniącym. Klasa czystości jest podawana osobno, np. jako cz.d.a., cz. lub techn.

Mycie szkła nie wymaga zwykle odczynników klasy cz.d.a., a do kalibracji stosuje się przede wszystkim wzorce lub materiały odniesienia. Sama klasa cz.d.a. nie oznacza, że substancja jest wzorcem kalibracyjnym.

Prace analityczne służą badaniu składu lub właściwości próbki. Prace preparatywne polegają na otrzymywaniu, oczyszczaniu lub przygotowywaniu substancji.

Najważniejsze są nazwa substancji, stężenie lub wzór, masa molowa, klasa czystości oraz informacje o zagrożeniach. W tym pytaniu kluczowa jest klasa czystości cz.d.a.

Korzysta się ze wzoru: masa substancji = stężenie procentowe · masa roztworu / 100%. Dla 150 g roztworu 5%: 5 · 150 / 100 = 7,50 g.

Oznacza, że w 100 g roztworu znajduje się 5 g substancji rozpuszczonej, czyli soli. Resztę masy stanowi rozpuszczalnik.

Masa roztworu to suma masy substancji rozpuszczonej i rozpuszczalnika. Masa substancji rozpuszczonej to tylko masa składnika, np. chlorku sodu.

Najpierw oblicza się masę NaCl: 7,50 g. Następnie odejmuje się ją od masy roztworu: 150 g - 7,50 g = 142,50 g wody.

Ponieważ stężenie % (m/m) odnosi się do stosunku masy substancji rozpuszczonej do masy całego roztworu. Objętość nie jest tu potrzebna.

GHS08 to sylwetka człowieka z symbolem uszkodzenia w klatce piersiowej. Oznacza poważne zagrożenia zdrowotne, np. mutagenność, rakotwórczość lub toksyczność dla narządów.

GHS03 przedstawia płomień nad okręgiem. Oznacza substancje utleniające, które mogą nasilać pożar lub powodować zapalenie innych materiałów.

Substancja łatwopalna łatwo się zapala, natomiast utleniająca może podtrzymywać lub intensyfikować spalanie innych substancji. Utleniacz nie musi sam być paliwem.

Na rysunku nie ma piktogramu GHS02, czyli samego płomienia oznaczającego łatwopalność. Widoczny jest piktogram GHS03, czyli płomień nad okręgiem, oznaczający właściwości utleniające.

Działanie drażniące zwykle oznacza piktogram GHS07, czyli wykrzyknik. Nie należy go mylić z GHS08, który dotyczy poważniejszych zagrożeń dla zdrowia.

Należy ograniczyć kontakt do minimum, pracować w dygestorium, stosować rękawice, okulary i fartuch. Szczególnie ważne jest unikanie wdychania pyłów lub par.

Oprócz piktogramów należy sprawdzić zwroty H, hasło ostrzegawcze oraz opis zagrożeń. Dokładniejsze informacje znajdują się w karcie charakterystyki substancji.

Etykieta powinna zawierać co najmniej nazwę roztworu, jego stężenie, informacje o zagrożeniach oraz datę przygotowania. W laboratorium często dodaje się też inicjały osoby przygotowującej i termin ważności.

Stężenie decyduje o sposobie użycia roztworu, jego reaktywności i zagrożeniach. Ten sam związek chemiczny w różnych stężeniach może wymagać innych środków ostrożności.

Data pozwala ocenić, czy roztwór jest nadal przydatny do pracy. Niektóre roztwory z czasem zmieniają stężenie, rozkładają się lub ulegają zanieczyszczeniu.

Ostrzeżenia H, czyli zwroty H, opisują rodzaj zagrożenia stwarzanego przez substancję lub mieszaninę. Informują np. o działaniu żrącym, toksycznym, łatwopalnym lub utleniającym.

Masa całego roztworu nie pozwala jednoznacznie określić jego właściwości użytkowych. Dla pracy analitycznej ważniejsza jest nazwa substancji, stężenie oraz zagrożenia.

Zwykle nie. Numer katalogowy dotyczy najczęściej odczynnika handlowego, a nie roztworu roboczego sporządzonego w laboratorium.

Można zapisać je jako 6 mol/dm³ lub 6 M. Ważne, aby zapis był jednoznaczny i zawierał jednostkę stężenia.

Kwas azotowy(V) jest substancją żrącą, a w odpowiednich warunkach może także wykazywać właściwości utleniające. Podczas pracy należy stosować środki ochrony indywidualnej i unikać kontaktu ze skórą oraz oczami.

GHS02 to czarny płomień umieszczony w czerwonym rombie na białym tle. Informuje o zagrożeniu pożarowym, np. łatwopalności cieczy lub par.

Butanol jest cieczą organiczną, której pary mogą tworzyć mieszaniny palne z powietrzem. Jeśli w karcie charakterystyki występuje zwrot H226, stosuje się piktogram GHS02.

Najczęściej w sekcji 2 karty charakterystyki, czyli w części dotyczącej identyfikacji zagrożeń. Znajdują się tam klasy zagrożenia, zwroty H i wymagane piktogramy.

Zwrot H226 oznacza: „łatwopalna ciecz i pary”. Jest typowo powiązany z piktogramem GHS02.

Butanol należy przechowywać szczelnie zamknięty, z dala od źródeł zapłonu, w dobrze wentylowanym miejscu lub w szafie na rozpuszczalniki łatwopalne.

Tak. Substancja może stwarzać kilka rodzajów zagrożeń, np. być łatwopalna, drażniąca i szkodliwa dla zdrowia, dlatego na etykiecie może mieć kilka piktogramów.

GHS02 oznacza zagrożenie pożarem, czyli łatwopalność. GHS06, czaszka i piszczele, oznacza toksyczność ostrą o dużym nasileniu.

Należy użyć wzoru n = c · V, gdzie c to stężenie molowe, a V to objętość roztworu w dm³.

Ponieważ jednostką stężenia molowego jest mol/dm³. Jeśli objętość podano w cm³, trzeba ją przeliczyć na dm³.

Objętość w cm³ należy podzielić przez 1000. Na przykład 50 cm³ = 0,050 dm³.

Stosuje się wzór c = (c1 · V1 + c2 · V2) / (V1 + V2), przy czym objętości muszą być w tych samych jednostkach.

Ponieważ w obu roztworach znajduje się ta sama substancja rozpuszczona. Całkowita ilość HNO₃ po zmieszaniu jest sumą ilości z obu roztworów.

Nie, przy zwykłym mieszaniu roztworów tej samej substancji bez reakcji chemicznej stężenie końcowe mieści się między stężeniami roztworów początkowych.

Wynik powinien leżeć między 0,2 a 0,5 mol/dm³. Ponieważ objętość roztworu 0,2 mol/dm³ jest większa, wynik jest bliżej 0,2 niż 0,5, więc 0,3 mol/dm³ jest logiczny.