Pytania pomocnicze - CHM.04

Białka reagują z jonami miedzi(II) w środowisku zasadowym, tworząc fioletowy kompleks. Intensywność barwy mierzy się spektrofotometrycznie i wiąże ze stężeniem białka.

Spektrofotometr mierzy absorbancję barwnego kompleksu powstałego w reakcji biuretowej. Im większa absorbancja, tym większe stężenie białka w próbce.

Metoda biuretowa służy do ilościowego oznaczania białka. Reakcja ksantoproteinowa jest głównie próbą jakościową wykrywającą aminokwasy aromatyczne.

Krzywa wzorcowa pokazuje zależność między absorbancją a znanym stężeniem białka. Na jej podstawie wyznacza się stężenie białka w próbce badanej.

Wirowanie służy do rozdzielania składników mieszaniny na podstawie różnic gęstości. Nie jest samo w sobie metodą ilościowego oznaczania białka.

Ekstrakcja służy do wydzielania składników z próbki za pomocą rozpuszczalnika. Nie jest typową spektrofotometryczną metodą oznaczania całkowitego białka.

Metoda Kjeldahla oznacza zawartość azotu, na podstawie której można pośrednio obliczyć zawartość białka. Nie jest jednak metodą spektrofotometryczną.

Do próbki dodaje się płyn Lugola. Jeśli obecna jest skrobia, pojawia się granatowe, niebieskofioletowe lub prawie czarne zabarwienie.

Jod tworzy barwny kompleks głównie z amylozą, jednym ze składników skrobi. Powstający kompleks ma charakterystyczną granatową barwę.

Po dodaniu płynu Lugola próbka ziemniaka zabarwia się na granatowo lub ciemnoniebiesko. Jest to wynik dodatni próby.

Sudan III stosuje się do wykrywania tłuszczów. Barwi substancje tłuszczowe na pomarańczowo-czerwono, więc nie jest odczynnikiem do wykrywania skrobi.

Może być stosowany m.in. w reakcjach z cukrami redukującymi lub związkami wielowodorotlenowymi. Nie jest podstawowym odczynnikiem do wykrywania skrobi w ziemniaku.

Wystarczy przekroić bulwę, zeskrobać niewielką ilość miąższu albo wykonać rozgniot. Następnie dodaje się kroplę płynu Lugola i obserwuje zmianę barwy.

Lipidy złożone zawierają dodatkowe składniki, np. resztę fosforanową lub cukrową. Lipidy proste, np. acyloglicerole, są głównie estrami alkoholi i kwasów tłuszczowych.

Fosfolipidy zawierają resztę kwasu fosforowego, czyli dodatkowy składnik poza częścią tłuszczową. Są podstawowym budulcem błon komórkowych.

Glikolipidy zawierają składnik cukrowy połączony z częścią lipidową. Występują głównie w błonach komórkowych.

Acyloglicerole, czyli tłuszcze właściwe, należą do lipidów prostych. Nie zawierają typowych dodatkowych grup charakterystycznych dla lipidów złożonych.

Pełnią głównie funkcję budulcową, szczególnie w błonach komórkowych. Mogą też uczestniczyć w rozpoznawaniu komórek i przekazywaniu sygnałów.

Warto zapamiętać parę: lipidy złożone = fosfolipidy i glikolipidy. Odpowiedzi z acyloglicerolami zwykle należy odrzucić.

Biosensor to urządzenie analityczne wykorzystujące element biologiczny do rozpoznania substancji oraz przetwornik zamieniający tę reakcję na sygnał mierzalny.

Biosensor składa się zwykle z bioreceptora, przetwornika oraz układu pomiarowego. Bioreceptor odpowiada za selektywne rozpoznanie analitu.

Tkanka zawiera naturalne enzymy i struktury biologiczne, które mogą reagować z określonymi związkami chemicznymi. Dzięki temu może pełnić rolę elementu rozpoznającego.

Z rozpoznawaniem aminokwasów kojarzy się plasterek płatka kwitnącej magnolii przymocowany do elektrody gazowej.

Elektroda działa jako przetwornik sygnału. Rejestruje zmianę powstałą w wyniku reakcji biologicznej i umożliwia jej pomiar.

Biosensor zawiera element biologiczny, np. enzym, tkankę lub komórkę. Zwykły czujnik chemiczny nie musi wykorzystywać składnika biologicznego.

Salmonella może wywołać salmonellozę, czyli zakażenie przewodu pokarmowego objawiające się m.in. biegunką, bólem brzucha, gorączką i wymiotami.

Salmonella najczęściej zakaża człowieka drogą pokarmową, po spożyciu skażonej żywności lub przez przeniesienie bakterii z zanieczyszczonych rąk do ust.

Nie. Typowym skutkiem zakażenia Salmonella są dolegliwości ze strony układu pokarmowego, a nie choroby układu oddechowego.

Źródłem zagrożenia mogą być hodowle bakteryjne, pożywki, szalki Petriego, pipety, probówki oraz skażone odpady mikrobiologiczne.

Należy je traktować jako materiał biologicznie niebezpieczny i unieszkodliwić zgodnie z procedurą, np. przez sterylizację lub przekazanie do odpowiednich odpadów biologicznych.

Należy nosić środki ochrony indywidualnej, dezynfekować ręce i stanowisko, nie jeść ani nie pić w laboratorium oraz unikać kontaktu rąk z ustami i twarzą.

BZT5 oznacza biochemiczne zapotrzebowanie tlenu po 5 dobach. Wskaźnik określa ilość tlenu zużywaną przez mikroorganizmy podczas rozkładu substancji organicznych.

Mikroorganizmy tlenowe zużywają tlen do rozkładu związków organicznych. Im więcej takich zanieczyszczeń, tym większe zużycie tlenu.

BZT5 podaje się najczęściej w mg O₂/dm³ lub mg O₂/l. Jednostka wskazuje masę tlenu zużytą w określonej objętości próbki.

Wysoka wartość BZT5 świadczy o dużej zawartości łatwo biodegradowalnych substancji organicznych. Taka woda lub ścieki mogą powodować spadek zawartości tlenu w środowisku.

Pięć dni to umownie przyjęty czas inkubacji próbki. Pozwala on ocenić zużycie tlenu przez mikroorganizmy w standardowych warunkach.

BZT5 dotyczy biologicznego zużycia tlenu przez mikroorganizmy. ChZT, czyli chemiczne zapotrzebowanie tlenu, określa ilość tlenu potrzebną do chemicznego utlenienia zanieczyszczeń.

Jony dichromianowe(VI) mają barwę pomarańczową. Jest to cecha charakterystyczna roztworów zawierających Cr₂O₇²⁻.

Jony chromianowe(VI) CrO₄²⁻ są żółte, a jony dichromianowe(VI) Cr₂O₇²⁻ są pomarańczowe. Obie formy zawierają chrom na VI stopniu utlenienia.

W środowisku kwasowym przeważają pomarańczowe jony dichromianowe(VI). W środowisku zasadowym przeważają żółte jony chromianowe(VI).

Równowagę opisuje równanie: 2 CrO₄²⁻ + 2 H⁺ ⇄ Cr₂O₇²⁻ + H₂O. Dodanie jonów H⁺ przesuwa równowagę w stronę dichromianów.

Dichromian(VI) potasu jest silnym utleniaczem. Stosuje się go w reakcjach redoks, między innymi w oznaczeniach analitycznych.

Jony Cr³⁺ mają najczęściej barwę zieloną. Dlatego w reakcjach redukcji dichromianów można obserwować zmianę barwy z pomarańczowej na zieloną.

Próba płomieniowa polega na wprowadzeniu niewielkiej ilości badanej substancji do płomienia i obserwacji jego zabarwienia. Barwa płomienia pomaga wykryć obecność niektórych kationów metali.

Sole miedzi barwią płomień na zielono lub niebieskozielono. W pytaniach egzaminacyjnych najczęściej przyjmuje się odpowiedź: zielony.

Pod wpływem wysokiej temperatury elektrony w atomach lub jonach metali przechodzą na wyższe poziomy energetyczne. Wracając do stanu podstawowego, emitują światło o określonej barwie.

Próbą płomieniową często wykrywa się m.in. jony sodu, potasu, wapnia, baru, strontu, litu i miedzi. Każdy z nich może nadawać płomieniowi charakterystyczne zabarwienie.

Sole sodu barwią płomień intensywnie na żółto. Jest to bardzo czuła reakcja, dlatego nawet śladowe zanieczyszczenia sodem mogą zakłócać obserwację.

Sole wapnia barwią płomień na ceglastoczerwono. Ta barwa pozwala odróżnić wapń m.in. od sodu i miedzi.

Drucik, najczęściej platynowy lub nichromowy, należy oczyścić przez zanurzenie w kwasie solnym i wyprażenie w płomieniu. Czynność powtarza się, aż płomień nie będzie się zabarwiał.

Rozproszenie polega na zmianie kierunku biegu światła po oddziaływaniu z cząstkami zawieszonymi w próbce. Detektor mierzy natężenie światła rozproszonego.

W nefelometrii istotne jest światło odbite lub rozproszone przez cząstki, a nie ilość światła pochłoniętego przez substancję. Absorpcja jest podstawą innych metod, np. spektrofotometrii absorpcyjnej.

Najczęściej bada się próbki mętne, zawiesiny, koloidy oraz roztwory, w których powstają drobne cząstki lub kompleksy. Przykładem może być woda z zawiesiną albo próbka biologiczna z kompleksem białkowym.

Nefelometria mierzy światło rozproszone pod określonym kątem. Turbidymetria mierzy osłabienie światła przechodzącego przez próbkę.

Zależy m.in. od liczby cząstek, ich wielkości, kształtu, barwy, współczynnika załamania oraz długości fali użytego światła. Dlatego pomiary wymagają zachowania stałych warunków analizy.

Krzywa wzorcowa pozwala powiązać natężenie światła rozproszonego ze znanym stężeniem substancji. Dzięki niej można wyznaczyć stężenie analitu w próbce badanej.

Należy znaleźć przecięcie kolumny kationu i wiersza anionu. Symbol strzałki w dół lub oznaczenie nierozpuszczalności oznacza, że dana sól wytrąca się jako osad.

Siarczek żelaza(III) tworzą jony Fe³⁺ i S²⁻. W tabeli na przecięciu Fe³⁺ oraz S²⁻ znajduje się znak osadu, więc związek wytrąci się z roztworu.

Jon żelaza(III) ma ładunek Fe³⁺, a jon siarczkowy S²⁻. Po zbilansowaniu ładunków otrzymuje się wzór Fe₂S₃.

Dla jonów Zn²⁺ i SO₄²⁻ w tabeli nie ma oznaczenia osadu. Oznacza to, że siarczan(VI) cynku pozostaje w roztworze.

Reakcja strącania to reakcja jonów w roztworze, w której powstaje trudno rozpuszczalny produkt. Produkt ten oddziela się od roztworu w postaci osadu.

Liczba rzymska w nazwie oznacza stopień utlenienia metalu, czyli ładunek jego jonu. Żelazo(III) oznacza jon Fe³⁺, a żelazo(II) oznacza jon Fe²⁺.