Pytania pomocnicze - CHM.05

Jaz jest urządzeniem wodnym, które piętrzy wodę i wpływa na przepływ cieku. Takie działanie może zmieniać stosunki wodne i oddziaływać na środowisko, dlatego wymaga kontroli administracyjnej.

Należy sprawdzić, czy dana czynność została wprost wymieniona jako niewymagająca pozwolenia. Jeśli nie, a dotyczy wykonania urządzenia wodnego lub szczególnego korzystania z wód, zwykle pozwolenie jest potrzebne.

Jaz to budowla hydrotechniczna służąca do piętrzenia wody w rzece, kanale lub innym cieku. Może regulować poziom wody i kierować jej przepływem.

W przytoczonym artykule holowanie oraz spław drewna zostały wprost wymienione jako czynności, na które pozwolenie wodnoprawne nie jest wymagane.

Nie, zgodnie z podanym fragmentem ustawy uprawianie żeglugi na śródlądowych drogach wodnych nie wymaga pozwolenia wodnoprawnego.

Nie. W przytoczonym fragmencie rybackie korzystanie ze śródlądowych wód powierzchniowych jest wskazane jako czynność niewymagająca pozwolenia wodnoprawnego.

Trzeba uważać, ponieważ pytanie pyta o czynność, na którą pozwolenie jest wymagane, a tabela wymienia wyjątki. Poprawną odpowiedzią jest więc ta czynność, której nie ma na liście zwolnień.

Park narodowy obejmuje teren o wyjątkowych wartościach przyrodniczych, naukowych, społecznych, kulturowych i edukacyjnych. Jego powierzchnia musi wynosić co najmniej 1000 ha, a ochronie podlega cała przyroda i krajobraz.

Park narodowy ma wyższą rangę ochrony i chroni całą przyrodę oraz walory krajobrazowe. Park krajobrazowy chroni głównie krajobraz oraz wartości przyrodnicze i kulturowe, ale dopuszcza szerszą działalność człowieka.

Obszar Natura 2000 służy ochronie konkretnych siedlisk lub gatunków ważnych dla Unii Europejskiej. Definicja z powierzchnią minimum 1000 ha i ochroną całej przyrody dotyczy parku narodowego.

Ochrona obejmuje nie tylko wybrane gatunki, ale cały układ przyrodniczy: rośliny, zwierzęta, grzyby, siedliska, gleby, wody, krajobraz i procesy ekologiczne.

Park narodowy musi mieć powierzchnię nie mniejszą niż 1000 ha. Jest to jedna z cech pozwalających odróżnić go od innych form ochrony przyrody.

Obszar chronionego krajobrazu to forma ochrony obejmująca tereny cenne krajobrazowo, często ważne dla rekreacji lub jako korytarze ekologiczne. Ochrona jest tam mniej rygorystyczna niż w parku narodowym.

Definicję parku narodowego zawiera Ustawa o ochronie przyrody. To podstawowy akt prawny regulujący formy ochrony przyrody w Polsce.

Odzysk to wykorzystanie odpadów jako surowców, materiałów lub źródła energii. Przykładem jest przetwarzanie butelek PET na granulat.

Zawierają substancje czynne, które mogą być niebezpieczne dla ludzi, zwierząt i środowiska. Ich ponowne wykorzystanie mogłoby stwarzać zagrożenie sanitarne i chemiczne.

Należy oddać je do specjalnych pojemników, najczęściej dostępnych w aptekach lub w wyznaczonych punktach zbiórki. Nie powinno się wyrzucać ich do kosza ani wylewać do kanalizacji.

Odzyskowi mogą podlegać opakowania PET, akumulatory oraz oleje odpadowe, jeśli są przetwarzane zgodnie z przepisami. Lekarstwa są wyjątkiem wskazanym jako niedozwolone do odzysku.

Substancje lecznicze mogą przedostać się do ścieków i wód powierzchniowych. Mogą zaburzać funkcjonowanie organizmów wodnych i sprzyjać np. antybiotykooporności.

Odzysk polega na wykorzystaniu wartości odpadu, np. materiałowej lub energetycznej. Unieszkodliwianie ma na celu bezpieczne pozbycie się odpadu, gdy jego wykorzystanie jest niemożliwe lub zabronione.

Należy porównać wartość zmierzoną z dopuszczalną. Przekroczenie występuje tylko wtedy, gdy wartość zmierzona jest większa od dopuszczalnej.

Nie. Przekroczenie występuje dopiero wtedy, gdy wynik jest większy od wartości dopuszczalnej.

Z porównania liczb wynika, że przekroczone są WWA, miedź i fluorki. W tabeli miedź ma 1 mgCu/l przy dopuszczalnym 0,5 mgCu/l, więc także przekracza limit.

Stężenie niklu wynosi 0,9 mgNi/l, a wartość dopuszczalna 1 mgNi/l. Ponieważ 0,9 jest mniejsze od 1, przekroczenia nie ma.

Oznacza miligramy substancji w jednym litrze ścieków. Jest to typowa jednostka stężenia masowego stosowana w badaniach wody i ścieków.

Zbyt wysokie stężenia zanieczyszczeń mogą uszkadzać sieć kanalizacyjną, zakłócać pracę oczyszczalni i stanowić zagrożenie dla środowiska oraz ludzi.

Częstym błędem jest pominięcie jednego wiersza tabeli albo uznanie, że wynik bliski wartości dopuszczalnej automatycznie oznacza przekroczenie. Trzeba sprawdzić każdą substancję osobno.

Najpierw porównuje się każdy wynik badania z wartościami granicznymi dla poszczególnych klas. Potem jako klasę całej wody przyjmuje się najgorszą, czyli najwyższą liczbowo klasę spośród ocenionych parametrów.

Chlorki mają wynik 251 mg Cl/l, czyli przekraczają granicę III klasy wynoszącą 250 mg Cl/l, ale mieszczą się w IV klasie do 500 mg Cl/l. To najgorszy wynik spośród parametrów, więc cała woda ma IV klasę.

Wynik równy wartości granicznej mieści się jeszcze w tej klasie. Na przykład 50 mg NO₃/l odpowiada III klasie, jeśli granica III klasy wynosi 50 mg NO₃/l.

Jeśli dwie klasy mają taki sam limit, wybiera się klasę lepszą, czyli o niższym numerze. W zadaniu ogólny węgiel organiczny 8,5 mg C/l mieści się przy limicie 10, więc przyjmuje się II klasę, a nie III.

Do II klasy należą ogólny węgiel organiczny 8,5 mg C/l oraz żelazo 0,9 mg Fe/l. Oba wyniki mieszczą się w granicach przewidzianych dla II klasy.

Klasyfikacja całej wody zależy od najgorszego parametru, a nie od średniej ani od większości wyników. Chlorki wskazują na IV klasę, więc cała woda jest klasy IV.

Klasa jakości opisuje stan środowiskowy wód podziemnych. Woda przeznaczona do spożycia musi spełniać osobne wymagania sanitarne i zdrowotne, więc sama klasa jakości nie przesądza automatycznie o przydatności do picia.

Należy od wartości początkowej odjąć wartość końcową, podzielić wynik przez wartość początkową i pomnożyć przez 100%. Dla 95 dB i 57 dB: (95−57)/95·100% = 40%.

Różnica poziomów hałasu wynosi 38 dB. Po odniesieniu jej do wartości początkowej 95 dB otrzymuje się 38/95·100%, czyli 40%.

Decybel oznacza poziom dźwięku wyrażony w skali logarytmicznej. Służy do opisu hałasu w sposób wygodny dla bardzo szerokiego zakresu natężeń dźwięku.

Ściśle fizycznie nie, ponieważ skala decybelowa jest logarytmiczna. W prostych zadaniach egzaminacyjnych często jednak stosuje się uproszczone obliczenie procentowe na podanych wartościach dB.

Mury działają jak przegroda akustyczna, która tłumi hałas emitowany przez urządzenia. Dzięki temu poziom hałasu mierzony poza budynkiem jest niższy.

Ta informacja upraszcza obliczenia, ponieważ nie trzeba uwzględniać tła akustycznego ani innych źródeł hałasu w otoczeniu budynku.

Należy sprawdzić, czy podana zawartość metalu jest mniejsza lub równa limitowi dla danego sposobu wykorzystania osadu. Jeśli przekracza limit, ten sposób zastosowania jest niedopuszczalny.

W rolnictwie zanieczyszczenia mogą trafić do gleby, roślin jadalnych, pasz, a następnie do organizmów ludzi i zwierząt. Dlatego wymagania są bardziej rygorystyczne.

Oznacza ilość metalu odniesioną do masy osadu po usunięciu wody. Dzięki temu wyniki można porównywać niezależnie od wilgotności osadu.

Ponieważ limit dla tego zastosowania wynosi 10 mg Hg/kg suchej masy. Wartość 16 mg/kg przekracza dopuszczalny poziom.

Dla tego zastosowania limit rtęci wynosi 25 mg/kg suchej masy, a podana zawartość to 16 mg/kg. Wartość mieści się więc w dopuszczalnym zakresie.

Nie. Uprawa roślin przeznaczonych do produkcji pasz wiąże się z ryzykiem przeniesienia rtęci do łańcucha pokarmowego, a wskazana w tabeli dopuszczalna kategoria dotyczy roślin nieprzeznaczonych do spożycia i produkcji pasz.

Najważniejsze są metan, dwutlenek węgla i tlen. Ten zestaw pozwala ocenić zagrożenie wybuchem, warunki rozkładu odpadów oraz bezpieczeństwo składowiska.

Metan jest gazem palnym i w mieszaninie z powietrzem może tworzyć atmosferę wybuchową. Jest też silnym gazem cieplarnianym.

Tlen może wskazywać na dopływ powietrza do złoża odpadów lub instalacji odgazowania. Jest to niepożądane, bo może zwiększać ryzyko pożaru i zaburzać warunki beztlenowe.

Dwutlenek węgla powstaje podczas biologicznego rozkładu materii organicznej w odpadach. Jest naturalnym składnikiem gazu składowiskowego.

Gaz składowiskowy zawiera dużo metanu i dwutlenku węgla, a zwykle ma mało tlenu. Powietrze natomiast składa się głównie z azotu i tlenu.

Instalacje odgazowania ujmują gaz składowiskowy, zmniejszając ryzyko jego niekontrolowanej emisji, migracji i wybuchu. Ujęty gaz może być spalany lub wykorzystywany energetycznie.

Feromony to substancje chemiczne służące owadom do komunikacji. W pułapkach wykorzystuje się je do wabienia określonych gatunków owadów.

Głównym celem jest wykrywanie obecności i określanie liczebności szkodliwych owadów leśnych. Pozwala to ocenić stopień zagrożenia drzewostanu.

Pułapki feromonowe działają na zasadzie wabienia owadów za pomocą zapachowych sygnałów chemicznych. Gryzonie monitoruje się innymi metodami, np. obserwacją śladów, odłowami lub oceną szkód.

Można ustalić, jakie gatunki owadów występują na danym obszarze, jaka jest ich liczebność oraz kiedy następuje ich wzmożony pojaw.

Wzrost liczebności szkodników może prowadzić do osłabienia lub zamierania drzew. Wczesne wykrycie zagrożenia umożliwia podjęcie działań ochronnych.

Najczęściej są metodą monitorowania, ponieważ pozwalają ocenić liczebność i aktywność owadów. W niektórych przypadkach mogą też wspomagać ograniczanie populacji, ale nie jest to ich podstawowa funkcja egzaminacyjna.

Spływ błotny rozpoznaje się po szybkim przemieszczaniu nawodnionej masy błota, gruntu i rumoszu w dół stromego stoku. Typowo występuje po ulewach lub roztopach.

Woda nasyca grunt, zwiększa jego masę i zmniejsza spoistość oraz tarcie między cząstkami. W efekcie materiał stokowy łatwiej zaczyna płynąć w dół.

Spływ błotny ma charakter płynięcia silnie nawodnionej masy. Osuwisko polega zwykle na zsuwaniu się gruntu lub skał po określonej powierzchni poślizgu.

Spełzywanie jest bardzo powolnym ruchem gruntu w dół stoku. Spływ błotny jest znacznie szybszy i wymaga dużego nawodnienia materiału.

Erozja wgłębna polega na pogłębianiu koryta przez płynącą wodę, głównie w rzece lub potoku. W opisie chodzi o nasiąknięcie gruntu na stoku i jego spływanie jako błoto.

Korzenie stabilizują grunt, zwiększają jego spójność i zmniejszają szybkość spływu wody po powierzchni. Dlatego zalesianie stoków ogranicza ryzyko ruchów masowych.

Mogą niszczyć glebę i roślinność, zamulać cieki wodne, transportować zanieczyszczenia oraz zmieniać rzeźbę terenu. Stanowią też zagrożenie dla dróg i zabudowy.