Pytania pomocnicze - EKA.01

Polega na tym, że dane mogą przeglądać, zmieniać lub usuwać tylko osoby posiadające odpowiednie uprawnienia. Chroni to informacje przed osobami nieupoważnionymi.

Uwierzytelnianie potwierdza tożsamość użytkownika, np. przez hasło. Autoryzacja określa, do jakich danych i funkcji ten użytkownik ma dostęp.

Zmniejsza ryzyko wycieku lub przypadkowego usunięcia danych. Pracownik otrzymuje dostęp tylko do informacji potrzebnych do wykonywania swoich obowiązków.

Są to m.in. hasła, konta użytkowników, role i uprawnienia w systemie, blokada ekranu, szyfrowanie dysku oraz rejestrowanie operacji użytkowników.

Rejestry spraw służą organizacji pracy kancelaryjnej i ewidencjonowaniu dokumentów. Nie ograniczają same w sobie dostępu do danych zapisanych w systemie komputerowym.

Oznacza, że dana osoba ma formalne i techniczne prawo korzystać z określonych informacji. Uprawnienie powinno wynikać z jej stanowiska, obowiązków lub udzielonego upoważnienia.

Litera B oznacza dokumentację niearchiwalną, czyli taką, która ma czasową wartość użytkową. Po upływie określonego okresu może zostać zniszczona zgodnie z procedurą.

Liczba po literze B oznacza liczbę lat przechowywania dokumentacji. B5 oznacza 5 lat, B10 oznacza 10 lat, a B50 oznacza 50 lat.

Kategoria A oznacza materiały archiwalne przechowywane wieczyście. Kategoria B oznacza dokumentację czasową, którą przechowuje się przez wskazany okres.

Po upływie okresu przechowywania dokumenty mogą zostać przeznaczone do brakowania, czyli zniszczenia. Musi się to odbywać zgodnie z obowiązującą procedurą archiwalną.

Kategoria Bc oznacza dokumentację o krótkotrwałym znaczeniu praktycznym. Można ją zniszczyć po utracie przydatności, jeśli przepisy wewnętrzne na to pozwalają.

Pozwala prawidłowo przechowywać dokumenty, zachować porządek w archiwum i uniknąć zbyt wczesnego lub niepotrzebnie długiego przechowywania akt.

Komputery i systemy informatyczne przejmują część zadań wykonywanych wcześniej przez ludzi. Zmniejsza to zapotrzebowanie na niektóre stanowiska pracy.

Bezrobocie technologiczne wynika z wprowadzania nowych technologii. Bezrobocie sezonowe zależy od pory roku i występuje np. w turystyce, rolnictwie lub budownictwie.

Bezrobocie koniunkturalne pojawia się, gdy gospodarka spowalnia i firmy ograniczają zatrudnienie. Technologiczne wynika z zastępowania pracy ludzkiej maszynami lub systemami informatycznymi.

Bezrobocie frykcyjne ma zwykle charakter krótkotrwały. Dotyczy osób, które zmieniają pracę, wchodzą na rynek pracy albo szukają lepszego zatrudnienia.

Przykładem jest ograniczenie liczby stanowisk związanych z ręcznym przepisywaniem danych, obsługą papierowego obiegu dokumentów lub prostą ewidencją po wdrożeniu systemów elektronicznych.

Nie zawsze. Może likwidować część stanowisk, ale jednocześnie tworzyć nowe miejsca pracy, np. w obsłudze systemów informatycznych, analizie danych lub cyberbezpieczeństwie.

Najważniejsze jest podnoszenie kwalifikacji, nauka obsługi nowych narzędzi cyfrowych i dostosowywanie kompetencji do zmian na rynku pracy.

To możliwość samodzielnego dokonywania czynności prawnych, np. zawierania umów lub składania oświadczeń woli wywołujących skutki prawne.

Pełną zdolność do czynności prawnych osoba fizyczna uzyskuje z chwilą uzyskania pełnoletności.

Zdolność prawna oznacza możliwość bycia podmiotem praw i obowiązków od urodzenia. Zdolność do czynności prawnych oznacza możliwość samodzielnego dokonywania czynności wywołujących skutki prawne.

Taka osoba ma ograniczoną zdolność do czynności prawnych. Niektóre czynności może wykonywać samodzielnie, ale inne wymagają zgody przedstawiciela ustawowego.

Nie. Od chwili narodzin człowiek ma zdolność prawną, ale nie ma pełnej zdolności do czynności prawnych.

Oznacza, że dana osoba nie może samodzielnie skutecznie dokonywać czynności prawnych. Dotyczy to zasadniczo dzieci poniżej 13 lat oraz osób całkowicie ubezwłasnowolnionych.

Konstytucja stoi na szczycie hierarchii źródeł prawa. Wszystkie inne akty prawne, np. ustawy i rozporządzenia, muszą być z nią zgodne.

Konstytucja reguluje podstawy ustroju państwa i prawa obywateli, a kodeks porządkuje przepisy z określonej dziedziny, np. prawa cywilnego lub karnego.

Ustawa jest uchwalana przez parlament i ma wyższą rangę niż rozporządzenie. Rozporządzenie wydaje organ wykonawczy na podstawie upoważnienia ustawowego.

Z konstytucją muszą być zgodne wszystkie akty prawne obowiązujące w Polsce, w tym ustawy, rozporządzenia i akty prawa miejscowego.

Zgodność ustaw i innych aktów prawnych z konstytucją kontroluje Trybunał Konstytucyjny.

Nie. Konstytucja jest najwyższym aktem prawnym w Polsce. Umowy międzynarodowe mogą mieć wysoką rangę, ale muszą być zgodne z konstytucją.

Ponieważ działa najbliżej mieszkańców i wykonuje zadania lokalne związane z codziennym funkcjonowaniem wspólnoty, np. gospodarką komunalną, szkołami czy drogami lokalnymi.

Są to: gmina, powiat i województwo. Gmina jest poziomem podstawowym, powiat ponadgminnym, a województwo regionalnym.

Gmina zajmuje się sprawami lokalnymi najbliższymi mieszkańcom, natomiast powiat realizuje zadania szersze, przekraczające możliwości pojedynczej gminy, np. prowadzenie szkół ponadpodstawowych czy szpitali powiatowych.

Nie. Miasto może być rodzajem gminy, np. gminą miejską, ale samo słowo „miasto” nie oznacza osobnego poziomu samorządu terytorialnego.

W gminie działa rada gminy jako organ stanowiący i kontrolny oraz wójt, burmistrz albo prezydent miasta jako organ wykonawczy.

Najczęściej są to sprawy meldunkowe, dowód osobisty, podatki lokalne, odpady komunalne, ewidencja działalności gospodarczej oraz sprawy związane z nieruchomościami.

Inflacja oznacza wzrost ogólnego poziomu cen i spadek wartości pieniądza. Deflacja oznacza spadek ogólnego poziomu cen i wzrost wartości pieniądza.

Ponieważ ceny dóbr i usług spadają, za tę samą kwotę można kupić więcej niż wcześniej. Pieniądz ma więc większą siłę nabywczą.

Nie. Deflacja dotyczy trwałego i ogólnego spadku poziomu cen w całej gospodarce, a nie obniżki ceny jednego towaru.

Może powodować odkładanie zakupów, spadek przychodów firm, ograniczanie produkcji i wzrost bezrobocia. Dodatkowo zwiększa realny ciężar spłaty długów.

Deflacja dotyczy spadku cen w gospodarce i wzrostu wartości pieniądza wewnątrz kraju. Dewaluacja oznacza urzędowe obniżenie kursu waluty krajowej wobec walut obcych.

Deflacja oznacza spadek cen i wzrost siły nabywczej pieniądza. Rewaluacja to urzędowe podwyższenie kursu waluty krajowej względem innych walut.

Wykładnia prawa to ustalanie znaczenia przepisów prawnych. Pomaga określić, jak należy rozumieć i stosować dany przepis.

Wykładnia autentyczna jest dokonywana przez organ, który ustanowił dany akt prawny. W pytaniu egzaminacyjnym chodzi o interpretację dokonywaną przez ustawodawcę.

Wykładnia autentyczna pochodzi od twórcy aktu prawnego. Wykładnia legalna pochodzi od organu, który ma ustawowe upoważnienie do wiążącej interpretacji przepisów.

Wykładni sądowej dokonują sądy podczas rozpatrywania konkretnych spraw. Jej znaczenie wynika z orzecznictwa.

Wykładnia doktrynalna jest tworzona przez przedstawicieli nauki prawa, np. prawników, autorów komentarzy i podręczników. Nie ma charakteru powszechnie wiążącego.

Ponieważ interpretacji dokonuje ustawodawca, czyli twórca aktu normatywnego. Taka interpretacja nazywa się autentyczną.

Podstawowymi organami gminy są rada gminy oraz organ wykonawczy: wójt, burmistrz albo prezydent miasta. Rada gminy stanowi i kontroluje, a organ wykonawczy realizuje zadania gminy.

Burmistrz jest organem wykonawczym, czyli wykonuje uchwały i zarządza bieżącymi sprawami gminy. Rada gminy jest organem stanowiącym i kontrolnym, który podejmuje uchwały.

Wójt jest organem wykonawczym przede wszystkim w gminie wiejskiej. Kieruje urzędem gminy i wykonuje uchwały rady gminy.

Burmistrz jest organem wykonawczym gminy, której siedziba władz znajduje się w mieście położonym na obszarze tej gminy. Dotyczy to zwłaszcza gmin miejskich i miejsko-wiejskich.

Nie. Obecnie organ wykonawczy gminy jest jednoosobowy: wójt, burmistrz albo prezydent miasta. Zarząd gminy funkcjonował w poprzednim modelu samorządu.

Burmistrz wykonuje uchwały rady gminy, przygotowuje projekt budżetu, gospodaruje mieniem gminy, kieruje urzędem i reprezentuje gminę na zewnątrz.

Obaj są organami wykonawczymi, ale prezydent miasta występuje w większych miastach i w miastach mających taki status na podstawie przepisów. Burmistrz dotyczy gmin z siedzibą władz w mieście, ale niebędących miastami prezydenckimi.

Ustawa zasadnicza to Konstytucja RP. Jest najważniejszym aktem prawnym w państwie i określa m.in. ustrój państwa, prawa obywateli oraz kompetencje organów władzy.

Prezesa Trybunału Konstytucyjnego mianuje Prezydent RP spośród kandydatów przedstawionych przez Zgromadzenie Ogólne Sędziów Trybunału Konstytucyjnego.

Rada Gabinetowa to Rada Ministrów obradująca pod przewodnictwem Prezydenta RP. Nie posiada kompetencji Rady Ministrów, lecz służy omawianiu ważnych spraw państwowych.

Radę Gabinetową zwołuje Prezydent RP w sprawach szczególnej wagi dla państwa.

Prezydent RP ratyfikuje i wypowiada umowy międzynarodowe. W przypadku szczególnie ważnych umów wymagana jest wcześniejsza zgoda wyrażona w ustawie.

Premier kieruje pracami Rady Ministrów, ale nie mianuje Prezesa Trybunału Konstytucyjnego ani nie zwołuje Rady Gabinetowej. Te kompetencje należą do Prezydenta RP.

Prezydent wykonuje wiele funkcji reprezentacyjnych i nominacyjnych, np. ratyfikuje umowy międzynarodowe i mianuje niektóre osoby na stanowiska. Sejm i Senat są organami władzy ustawodawczej, więc ich główną rolą jest udział w stanowieniu prawa.