Pytania pomocnicze - ELE.01

Podczas rozruchu wirnik jeszcze się nie obraca, więc nie wytwarza się przeciwna siła elektromotoryczna. Prąd ogranicza głównie mała rezystancja uzwojenia twornika.

Należy pomnożyć prąd znamionowy przez 2. Dla In = 55 A prąd rozruchowy wynosi Ir = 2 · 55 A = 110 A.

Stosuje się prawo Ohma: R = U / Ir. Dla U = 440 V i Ir = 110 A otrzymuje się R = 4 Ω.

Nie dokładnie. Całkowita rezystancja to suma rezystancji twornika i rezystancji rozrusznika: R = Rt + Rr.

Dokładnie Rr = 4 Ω - 0,1 Ω = 3,9 Ω. Ponieważ odpowiedzi są zaokrąglone, najbliższą poprawną wartością jest 4 Ω.

Rozrusznik ogranicza prąd płynący przez twornik w chwili uruchamiania silnika. Chroni uzwojenia, komutator i źródło zasilania przed nadmiernym prądem.

W silniku obcowzbudnym uzwojenie wzbudzenia jest zasilane z oddzielnego źródła. W silniku bocznikowym uzwojenie wzbudzenia jest połączone równolegle z twornikiem do tego samego źródła.

Pierwsza cyfra określa ochronę przed dotknięciem części niebezpiecznych oraz przed wnikaniem ciał stałych, np. pyłu. Wartość 6 oznacza całkowitą pyłoszczelność.

Druga cyfra określa ochronę przed wnikaniem wody. W oznaczeniu IP62 cyfra 2 oznacza ochronę przed kroplami wody padającymi pod kątem do 15° od pionu.

Pył może osadzać się na elementach elektrycznych, pogarszać chłodzenie, powodować zabrudzenie styków i zwiększać ryzyko uszkodzeń lub pożaru. Dlatego wymagana jest wysoka ochrona przed wnikaniem pyłu.

W IP62 pierwsza cyfra to 6, czyli pełna ochrona przed pyłem. W pozostałych odpowiedziach pierwsze cyfry 2 lub 3 oznaczają tylko ograniczoną ochronę przed ciałami stałymi, niewystarczającą dla pomieszczeń mocno zapylonych.

Dla zapylenia najważniejsza jest pierwsza cyfra IP, ponieważ dotyczy ochrony przed ciałami stałymi i pyłem. Druga cyfra dotyczy ochrony przed wodą i ma znaczenie dodatkowe, jeśli występuje wilgoć lub zachlapanie.

IP62 oznacza, że oprawa jest całkowicie chroniona przed pyłem oraz zabezpieczona przed kroplami wody padającymi pod niewielkim kątem. Jest więc odpowiednia do środowiska zapylonego, o ile inne warunki pracy także są spełnione.

Silnik musi utrzymać moment potrzebny do napędzania obciążenia. Przy niższym napięciu moment maleje, więc silnik zwiększa poślizg i pobiera większy prąd.

Poślizg zwykle wzrasta, ponieważ wirnik musi bardziej „opóźniać się” względem pola wirującego, aby wytworzyć wymagany moment przy niższym napięciu.

Straty cieplne w uzwojeniach są proporcjonalne do kwadratu prądu: P = I²R. Nawet niewielki wzrost prądu powoduje więc wyraźny wzrost strat i temperatury.

Zwykle nie. Straty w rdzeniu zależą głównie od napięcia i strumienia magnetycznego, więc przy spadku napięcia nie są główną przyczyną wzrostu temperatury.

Może dojść do przegrzania uzwojeń, przyspieszonego starzenia izolacji, zadziałania zabezpieczenia termicznego, a w skrajnym przypadku do uszkodzenia silnika.

Prędkość silnika indukcyjnego przy obciążeniu zmniejsza się tylko nieznacznie. Decydujący jest wzrost prądu i strat w uzwojeniach, który podnosi temperaturę.

Przekaźnik termiczny chroni silnik przed skutkami przeciążenia prądowego. Jeśli prąd wzrośnie zbyt mocno i utrzyma się zbyt długo, zabezpieczenie powinno wyłączyć silnik.

Tyrystor przewodzi tylko wtedy, gdy jest spolaryzowany w kierunku przewodzenia i otrzyma impuls bramkowy. W obwodzie AC pojedynczy tyrystor może przewodzić tylko jedną połówkę sinusoidy.

Dwa tyrystory przeciwrównoległe umożliwiają przewodzenie prądu w obu kierunkach. Jeden przewodzi dodatnią połówkę napięcia, a drugi ujemną.

Oznacza to, że na odbiorniku pojawiają się tylko dodatnie połówki przebiegu napięcia. Ujemne połówki są zablokowane lub nie mają drogi przewodzenia.

Powstaje przebieg jednopołówkowy. Zależnie od kierunku włączenia tyrystora będzie to napięcie jednokierunkowe dodatnie albo ujemne.

Przebieg sinusoidalny ma dodatnie i ujemne połówki okresu. Przebieg jednopołówkowy zawiera tylko jedną połówkę sinusoidy, a druga jest odcięta.

Przerwanie połączenia usuwa drogę przewodzenia dla danego tyrystora. W efekcie jedna połówka napięcia nie jest przekazywana do odbiornika.

Należy sprawdzić kierunek przewodzenia tyrystora od anody do katody oraz biegunowość chwilową napięcia zasilającego. Tyrystor przewodzi tylko wtedy, gdy anoda ma wyższy potencjał niż katoda i podano impuls bramkowy.

Symbol S3 oznacza pracę przerywaną okresową. Silnik pracuje cyklicznie: przez pewien czas pod obciążeniem, a następnie jest wyłączony.

Należy obliczyć 40% z 10 minut, czyli 4 minuty. Przez pozostałe 6 minut silnik powinien być wyłączony.

Nie. Oznacza, że silnik pracuje z mocą znamionową przez 40% czasu cyklu, a nie z mocą równą 40% mocy znamionowej.

S1 to praca ciągła, w której silnik może długo pracować przy stałym obciążeniu. S3 to praca przerywana, składająca się z okresów obciążenia i postoju.

Przerwy pozwalają ograniczyć nagrzewanie silnika. Dzięki temu temperatura uzwojeń nie przekracza dopuszczalnych wartości.

Czas postoju to różnica między czasem całego cyklu a czasem pracy pod obciążeniem. Dla cyklu 10 minut i S3 40% postój wynosi 6 minut.

Nie może przekraczać 5 Ω. Jest to wartość graniczna często sprawdzana w pytaniach egzaminacyjnych ELE.01.

Skuteczne uziemienie ogranicza ryzyko powstania iskry, przepięcia lub niebezpiecznej różnicy potencjałów. W atmosferze wybuchowej takie zjawiska mogą doprowadzić do zapłonu.

Uziom odprowadza prąd piorunowy do ziemi. Im mniejsza jego rezystancja, tym skuteczniej prąd może zostać rozproszony w gruncie.

Uziemienie ochronne służy głównie ochronie przeciwporażeniowej przy uszkodzeniach urządzeń elektrycznych. Instalacja piorunochronna chroni obiekt przed skutkami wyładowań atmosferycznych.

Może utrudnić odpływ prądu do ziemi, zwiększyć napięcia dotykowe i ryzyko przeskoków iskrowych. W obiektach zagrożonych wybuchem jest to szczególnie niebezpieczne.

Pomiary wykonuje się po wykonaniu instalacji, po modernizacji oraz okresowo w czasie eksploatacji. Celem jest potwierdzenie, że instalacja spełnia wymagania bezpieczeństwa.

Są to zwody, przewody odprowadzające, uziomy oraz połączenia wyrównawcze. Razem tworzą drogę kontrolowanego przepływu prądu piorunowego do ziemi.

Koszt materiału oblicza się przez pomnożenie ceny jednostkowej przez ilość: koszt = cena jednostkowa × ilość. Należy zwracać uwagę na jednostki, np. sztuki, metry, komplety.

W kolumnie C wszystkie koszty cząstkowe są poprawnie obliczone, a ich suma wynosi 700,00 zł. Szczególnie ważne jest poprawne policzenie gniazd: 10,00 zł × 10 szt. = 100,00 zł oraz opraw: 25,00 zł × 4 szt. = 100,00 zł.

Po obliczeniu kosztów dla każdej pozycji należy dodać wszystkie wartości cząstkowe. W tym przykładzie: 60 + 80 + 80 + 200 + 40 + 100 + 40 + 100 = 700 zł.

Najczęstsze błędy to pominięcie mnożenia przez ilość, błędne dodanie sumy końcowej albo pomylenie jednostek. Przykładem jest wpisanie 10 zł za 10 gniazd zamiast 100 zł.

Koszt jednostkowy dotyczy jednej sztuki, jednego metra lub jednej jednostki materiału. Koszt całkowity pozycji uwzględnia całą potrzebną ilość danego materiału.

Nie, koszt materiałowy obejmuje wyłącznie wartość zużytych materiałów i osprzętu. Robocizna, narzuty i koszty dodatkowe są zwykle ujmowane osobno w pełnym kosztorysie.

Zestawienie materiałów pozwala określić, co należy kupić i w jakiej ilości. Jest podstawą do przygotowania kosztorysu oraz kontroli zużycia materiałów na budowie.

Zamiana dwóch faz zmienia kierunek wirowania pola magnetycznego w stojanie. Wirnik silnika indukcyjnego podąża za tym polem, więc zaczyna obracać się w przeciwną stronę.

Nie, sama zamiana faz nie powoduje upływu prądu do ziemi. Wyłącznik różnicowoprądowy działa wtedy, gdy suma prądów wpływających i wypływających z obwodu nie jest równa.

Zwykle nie. Zabezpieczenie nadprądowe reaguje na przeciążenie lub zwarcie, a sama zmiana kolejności faz nie musi zwiększać prądu ponad wartość dopuszczalną.

Najbardziej wrażliwe są urządzenia z napędami trójfazowymi, np. pompy, wentylatory, sprężarki, przenośniki i obrabiarki. Ich praca w przeciwnym kierunku może być nieskuteczna lub niebezpieczna.

Używa się wskaźnika kolejności faz podłączanego do przewodów L1, L2 i L3. Przyrząd pokazuje, czy następstwo faz jest prawidłowe.

Zwykle nie, ponieważ grzałki są odbiornikami rezystancyjnymi. Zamiana faz nie zmienia ich kierunku pracy, bo nie wytwarzają pola wirującego jak silnik.

Należy zamienić miejscami dowolne dwie fazy zasilające silnik. Nie wolno zamieniać przewodu ochronnego PE ani przewodu neutralnego z fazą.

Służy do czasowego połączenia przewodów lub szyn z ziemią, aby zabezpieczyć pracowników przed przypadkowym pojawieniem się napięcia.

Ponieważ bezpośrednio chroni ludzi pracujących przy urządzeniach elektroenergetycznych przed porażeniem prądem i skutkami przypadkowego załączenia napięcia.

Składa się zwykle z zacisków fazowych, przewodów uziemiających, zacisku uziemiającego oraz elementów izolacyjnych umożliwiających bezpieczne zakładanie.

Najpierw łączy się uziemiacz z punktem uziemienia, a dopiero potem z przewodami roboczymi lub szynami. Przy zdejmowaniu stosuje się kolejność odwrotną.

Wskaźnik napięcia służy do sprawdzenia obecności lub braku napięcia, natomiast uziemiacz przenośny służy do zabezpieczenia miejsca pracy przez połączenie przewodów z ziemią.

Amperomierz cęgowy jest przyrządem pomiarowym do pomiaru prądu, a uziemiacz przenośny jest sprzętem ochronnym i nie wykonuje pomiarów.

Uziemiacz zakłada się dopiero po upewnieniu się, że obwód jest wyłączony spod napięcia. Sprawdzenie braku napięcia ogranicza ryzyko zwarcia i porażenia.

Najczęściej widać kilka zacisków zakładanych na przewody lub szyny, połączonych przewodami z jednym zaciskiem prowadzącym do uziemienia.

Dla symetrycznego odbiornika trójfazowego stosuje się wzór P = √3 · U · I · cosφ. U to napięcie międzyfazowe, zwykle 400 V.

Grzejnik jest trójfazowy, więc do obliczeń mocy używa się napięcia międzyfazowego. W sieci 400/230 V napięcie międzyfazowe wynosi 400 V, a fazowe 230 V.

Litera C oznacza charakterystykę zadziałania wyłącznika, a liczba 10 oznacza prąd znamionowy 10 A. W obliczeniu maksymalnej mocy przyjmuje się więc I = 10 A.

Grzejnik jest odbiornikiem rezystancyjnym, więc praktycznie nie pobiera mocy biernej. Jego współczynnik mocy wynosi w przybliżeniu 1.

Wynik w watach należy podzielić przez 1000. Na przykład 6920 W to 6,92 kW, czyli po zaokrągleniu 6,9 kW.

Odbiornik symetryczny obciąża wszystkie trzy fazy jednakowo. Dzięki temu można stosować uproszczony wzór P = √3 · U · I · cosφ.

W tym zadaniu nie wpływa na wynik obliczenia mocy ciągłej. Do obliczeń potrzebny jest prąd znamionowy zabezpieczenia, czyli 10 A.