Pytania pomocnicze - ELE.01

Obwód oświetleniowy jest zwykle oznaczony symbolem lampy, najczęściej kółkiem z krzyżykiem. Obwód gniazdowy oznacza się symbolem gniazda wtyczkowego, często jako półokrąg lub znak gniazda przy końcu przewodu.

Obwody oświetleniowe mają zwykle mniejsze obciążenia i często mniejsze przekroje przewodów. Dlatego typowo stosuje się zabezpieczenie 10 A, podczas gdy dla gniazd często 16 A.

Zabezpieczenie może nie zadziałać przy przeciążeniu przewodu. Skutkiem może być przegrzanie izolacji, uszkodzenie instalacji, a nawet pożar.

Każdy obwód ma zabezpieczenie dobrane do przekroju przewodu i rodzaju obciążenia. Zamiana wkładek może spowodować brak właściwej ochrony przed przeciążeniem lub niepotrzebne wyłączanie sprawnego obwodu.

Zabezpieczenie główne chroni całą instalację lub jej większą część przed nadmiernym prądem. Zwykle ma większy prąd znamionowy niż zabezpieczenia pojedynczych obwodów odbiorczych.

Trzeba porównać opisane prądy wkładek z typowym przeznaczeniem obwodów widocznych na rysunku. Nielogiczne połączenie, np. 16 A dla lampy i 10 A dla gniazda, wskazuje zamienione wkładki.

UPS oznacza Uninterruptible Power Supply, czyli system bezprzerwowego zasilania. Jego zadaniem jest podtrzymanie pracy urządzeń po zaniku napięcia sieciowego.

Akumulator magazynuje energię elektryczną. Po zaniku napięcia sieciowego zasila układ UPS, który dostarcza energię do odbiornika.

UPS zapobiega nagłemu wyłączeniu urządzeń i utracie danych. Daje czas na zapisanie pracy lub bezpieczne zamknięcie systemu.

UPS offline przełącza odbiornik na zasilanie z akumulatora dopiero po zaniku napięcia. UPS online stale zasila odbiornik przez układ przekształtnikowy, zapewniając lepszą jakość napięcia.

Falownik przekształca napięcie stałe z akumulatora na napięcie przemienne potrzebne do zasilania większości odbiorników.

Nie. W zależności od typu może również chronić przed zakłóceniami, przepięciami, zapadami napięcia oraz stabilizować napięcie zasilające.

Najłatwiej rozpoznać go po oznaczeniach elektrod: G, D i S, czyli bramka, dren i źródło. Są one charakterystyczne dla tranzystorów polowych.

Tranzystor unipolarny jest sterowany polem elektrycznym i wykorzystuje jeden typ nośników ładunku. Tranzystor bipolarny jest sterowany prądem bazy i wykorzystuje elektrony oraz dziury.

Tranzystor bipolarny ma bazę B, kolektor C i emiter E. Oznaczenia te odróżniają go od tranzystora unipolarnego.

Tranzystor unipolarny ma bramkę G, dren D i źródło S. Właśnie te oznaczenia są kluczowe przy rozpoznawaniu symbolu na schemacie.

FET oznacza Field Effect Transistor, czyli tranzystor polowy. Jest to inna nazwa tranzystora unipolarnego.

Ponieważ są to oznaczenia wyprowadzeń tranzystora unipolarnego. Rysunki z oznaczeniami B, C i E dotyczą tranzystorów bipolarnych.

Licznik elektroniczny ma wyświetlacz cyfrowy lub LCD i nie ma obracającej się tarczy. Licznik indukcyjny ma charakterystyczną aluminiową tarczę widoczną przez okienko.

Licznik energii mierzy energię elektryczną zużytą przez odbiorniki. Najczęściej wynik podawany jest w kilowatogodzinach, czyli kWh.

Multimetr jest przenośnym przyrządem do pomiaru wielkości takich jak napięcie, prąd lub rezystancja. Nie służy standardowo do rozliczeniowego pomiaru zużycia energii w kWh.

Kilowatogodzina oznacza energię zużytą przez odbiornik o mocy 1 kW pracujący przez 1 godzinę. Jest to podstawowa jednostka używana przy rozliczeniach za energię elektryczną.

Na tabliczce znajdują się m.in. napięcie znamionowe, prąd, częstotliwość, klasa dokładności, numer licznika oraz stała licznika. Dane te określają warunki poprawnej pracy przyrządu.

Licznik jednofazowy stosuje się w instalacjach jednofazowych, zwykle 230 V. Licznik trójfazowy mierzy energię w instalacjach trójfazowych, np. 3×400/230 V.

Kontroluje obecność napięć we wszystkich fazach. W razie zaniku jednej fazy rozłącza obwód sterowania, co zwykle powoduje wyłączenie stycznika i odłączenie odbiornika.

Silnik może pracować nieprawidłowo i pobierać zwiększony prąd z pozostałych faz. Powoduje to przegrzewanie uzwojeń i może doprowadzić do uszkodzenia silnika.

Czujnik zaniku fazy reaguje na brak lub nieprawidłowość napięć fazowych. Przekaźnik termiczny reaguje na przeciążenie prądowe silnika.

Przed zwarciem chronią głównie bezpieczniki topikowe oraz wyłączniki nadprądowe. Ich zadaniem jest szybkie przerwanie obwodu przy bardzo dużym prądzie zwarciowym.

Do ochrony przed przepięciami stosuje się ograniczniki przepięć, warystory lub inne elementy ochrony przepięciowej. Czujnik zaniku fazy nie jest przeznaczony do tego celu.

Asymetria oznacza, że napięcia poszczególnych faz nie mają jednakowych wartości. Duża asymetria może powodować nierównomierne obciążenie i przegrzewanie silników trójfazowych.

Styk wyjściowy czujnika włącza się w obwód cewki stycznika. Gdy czujnik wykryje zanik fazy, rozłącza ten obwód, a stycznik odłącza zasilanie odbiornika.

Wewnętrzna linia zasilająca, czyli WLZ, to część instalacji doprowadzająca energię od złącza lub rozdzielnicy głównej do dalszych instalacji odbiorczych, np. mieszkań.

Złącze jest miejscem połączenia sieci elektroenergetycznej z instalacją odbiorcy. WLZ znajduje się dalej w budynku i rozprowadza energię do rozdzielnic lub instalacji odbiorczych.

WLZ jest linią zasilającą większą część instalacji, np. lokal lub rozdzielnicę. Pojedyncze odbiorniki zasilane są przez obwody końcowe instalacji odbiorczej.

Nie. WLZ doprowadza energię do rozdzielnic, tablic licznikowych lub instalacji mieszkaniowych, natomiast konkretne odbiorniki zasilają końcowe obwody odbiorcze.

Rozdzielnica główna rozdziela energię elektryczną na dalsze linie i obwody oraz zawiera aparaty zabezpieczające i łączeniowe.

Rozdzielnica główna służy do rozdziału energii elektrycznej na dalsze części instalacji oraz do umieszczenia zabezpieczeń i aparatów łączeniowych.

Licznik energii znajduje się zwykle między linią zasilającą a instalacją danego odbiorcy, aby mierzyć zużycie energii konkretnego lokalu lub obwodu.

Pionowa WLZ umożliwia wygodne zasilanie kolejnych kondygnacji i mieszkań z jednego układu zasilania budynku.

Typowa kolejność to: sieć elektroenergetyczna, złącze, rozdzielnica główna, WLZ, liczniki i zabezpieczenia, a następnie instalacje odbiorcze w mieszkaniach.

Typowo energia przepływa od sieci zasilającej przez złącze, rozdzielnicę główną, WLZ, liczniki i tablice mieszkaniowe do obwodów odbiorczych.

Instalacja odbiorcza to część instalacji po stronie odbiorcy, która służy do zasilania urządzeń, oświetlenia, gniazd i innych odbiorników energii.

Połączenie złącza z siecią dotyczy przyłącza elektroenergetycznego, a nie wewnętrznej linii zasilającej znajdującej się w instalacji budynku.

Dla tego samego momentu obciążenia silnik musi pracować przy większym poślizgu. Większy poślizg oznacza większą różnicę między prędkością synchroniczną a prędkością wirnika, więc prędkość obrotowa maleje.

Poślizg wzrasta. Silnik osiąga punkt pracy przy mniejszej prędkości obrotowej.

Zwiększenie rezystancji wirnika przesuwa moment maksymalny na większy poślizg, ale w przybliżeniu nie zmienia wartości momentu maksymalnego. Dlatego stosunek momentu maksymalnego do znamionowego pozostaje zasadniczo taki sam.

Służy do poprawy rozruchu, zwiększenia momentu rozruchowego, ograniczenia prądu rozruchowego oraz do regulacji prędkości obrotowej. Jest to możliwe dzięki pierścieniom ślizgowym i szczotkom.

Silnik pierścieniowy ma uzwojony wirnik wyprowadzony na pierścienie ślizgowe, co pozwala dołączać zewnętrzne rezystory. W silniku klatkowym wirnik ma zwartą klatkę i nie ma możliwości włączenia zewnętrznej rezystancji w obwód wirnika.

Charakterystyka przesuwa się tak, że moment maksymalny występuje przy większym poślizgu, czyli przy niższej prędkości. Wartość momentu maksymalnego pozostaje w przybliżeniu bez zmian.

Część energii zamienia się na ciepło w dodatkowych rezystorach włączonych w obwód wirnika. Im większa rezystancja i poślizg, tym większe straty.

Ponieważ mierzy prąd na podstawie pola magnetycznego wokół przewodu. Wystarczy objąć przewód cęgami, bez włączania miernika szeregowo.

Ponieważ mierzy pole magnetyczne wytwarzane wokół przewodu z prądem. Nie trzeba włączać go szeregowo w obwód, wystarczy objąć przewód cęgami.

Cęgami obejmuje się tylko jeden przewód, np. fazowy. Objęcie jednocześnie przewodu fazowego i neutralnego może dać wynik bliski zeru.

Amperomierz mierzy prąd przepływający przez jego tor pomiarowy, dlatego musi znaleźć się w tej samej gałęzi co odbiornik. Wymaga to przerwania obwodu i włączenia miernika szeregowo.

Zwykły amperomierz trzeba włączyć szeregowo, czyli przerwać obwód. Przy dużych prądach jest to kłopotliwe i może być niebezpieczne.

Nie, jeśli celem jest pomiar prądu roboczego. Pola magnetyczne przewodu fazowego i neutralnego znoszą się, więc miernik może wskazać wartość bliską zeru.

Miernik uniwersalny może mierzyć wiele wielkości, ale klasyczny pomiar prądu wymaga włączenia go szeregowo. Amperomierz cęgowy mierzy prąd bez rozłączania obwodu.

Przekładnik prądowy zmniejsza duży prąd do wartości możliwej do bezpiecznego pomiaru, np. 5 A lub 1 A. Stosuje się go w układach pomiarowych i zabezpieczeniowych.

Nie. Przekładnik napięciowy służy do obniżania i pomiaru napięcia, a nie natężenia prądu.

Jest przydatny przy pomiarach dużych prądów, prądów silników, obciążenia przewodów oraz diagnostyce instalacji. Pozwala pracować szybciej i bez przerywania zasilania.

W zależności od modelu może mierzyć napięcie, rezystancję, ciągłość obwodu, częstotliwość, temperaturę lub prąd rozruchowy. Podstawową funkcją pozostaje jednak pomiar prądu cęgami.

Nie. Prostsze amperomierze cęgowe mierzą tylko prąd przemienny AC. Do pomiaru prądu stałego DC potrzebny jest miernik cęgowy z odpowiednim czujnikiem, najczęściej czujnikiem Halla.

W układzie występuje amperomierz włączony w obwód przekaźnika oraz element regulujący prąd, np. rezystor nastawny. Moment zadziałania rozpoznaje się po zmianie stanu styków, często sygnalizowanej lampką.

Amperomierz wskazuje wartość prądu płynącego przez przekaźnik. W chwili przełączenia styków jego wskazanie odpowiada prądowi zadziałania.

Rezystor regulacyjny pozwala płynnie zmieniać prąd w obwodzie przekaźnika. Dzięki temu można dokładnie uchwycić wartość, przy której przekaźnik zadziała.

Prąd zadziałania to wartość, przy której przekaźnik przełącza styki podczas zwiększania prądu. Prąd powrotu to wartość, przy której styki wracają do stanu początkowego podczas zmniejszania prądu.

Do pomiaru czasu potrzebny byłby przyrząd mierzący czas, np. stoper elektryczny, rejestrator lub układ czasowy. Na schemacie kluczowym przyrządem pomiarowym jest amperomierz, więc mierzona jest wartość prądu.

Lampka sygnalizuje zmianę położenia styków przekaźnika. Jej zaświecenie lub zgaśnięcie informuje, że przekaźnik zadziałał.

Nastawa prądowa to wartość ustawiona na przekaźniku jako próg jego działania. Rzeczywisty prąd zadziałania może się nieznacznie różnić od nastawy ze względu na tolerancję aparatu.

Przy zaniku jednej fazy pole magnetyczne w silniku nie jest prawidłowo wirujące i symetryczne. Silnik może nie wytworzyć odpowiedniego momentu rozruchowego, przez co buczy i się nagrzewa.

Silnik może pobierać nadmierny prąd w pozostałych fazach, szybko się przegrzać i uszkodzić uzwojenia. Jest to szczególnie groźne przy pracy pod obciążeniem.

Należy zmierzyć napięcia międzyfazowe na zaciskach zasilających silnika, np. L1-L2, L2-L3 i L3-L1. Wszystkie powinny mieć zbliżoną wartość znamionową.

Silnik indukcyjny klatkowy nie ma szczotek ani komutatora. Wirnik klatkowy jest konstrukcją zwartą, bez połączeń szczotkowych.

Zamiana dwóch faz powoduje zmianę kierunku wirowania pola magnetycznego, a więc zmianę kierunku obrotów silnika. Nie jest to typowa przyczyna buczenia.

Stosuje się czujnik zaniku fazy lub przekaźnik kontroli faz. Może on wyłączyć stycznik zasilający silnik, gdy jedna z faz zaniknie lub napięcia będą silnie niesymetryczne.

Wysoka temperatura otoczenia może pogarszać chłodzenie i sprzyjać przegrzewaniu silnika, ale nie jest typową bezpośrednią przyczyną buczenia przy rozruchu.