Pytania pomocnicze - ELE.01
Montaż i obsługa maszyn i urządzeń elektrycznych
Pytania pomocnicze rozwijające tematy z pytań egzaminacyjnych. Każde pytanie ma krótką odpowiedź, która pomaga utrwalić wiedzę i przygotować się do egzaminu. Łącznie: 1975.
Strona 15 z 30.
Dlaczego w układzie TT zwarcie fazy do obudowy jest szczególnie niebezpieczne?
Ponieważ prąd uszkodzeniowy płynie przez uziemienie ochronne, którego rezystancja może być stosunkowo duża. Na obudowie urządzenia może wtedy pojawić się niebezpieczne napięcie dotykowe.
Co oznacza napięcie dotykowe w instalacji elektrycznej?
Jest to napięcie między częścią przewodzącą dostępną, np. obudową urządzenia, a ziemią lub innym elementem, którego może dotknąć człowiek.
Dlaczego impedancja pętli zwarcia nie zwiększa się po wymianie zabezpieczenia na większe?
Impedancja pętli zwarcia zależy od przewodów, źródła zasilania, połączeń i uziemień. Sama wymiana zabezpieczenia nie zmienia parametrów elektrycznych toru zwarciowego.
Jak większy prąd znamionowy zabezpieczenia wpływa na warunki samoczynnego wyłączenia zasilania?
Zabezpieczenie o większym prądzie znamionowym zwykle wymaga większego prądu do zadziałania. Może to pogorszyć skuteczność ochrony przeciwporażeniowej, zwłaszcza w układzie TT.
Dlaczego w układzie TT często stosuje się wyłączniki różnicowoprądowe?
W układzie TT prąd zwarcia doziemnego może być zbyt mały, aby szybko zadziałało zabezpieczenie nadprądowe. Wyłącznik różnicowoprądowy reaguje na prąd upływu i szybciej odłącza zasilanie.
Od czego zależy wartość napięcia dotykowego przy uszkodzeniu izolacji?
Zależy głównie od prądu uszkodzeniowego oraz rezystancji uziemienia części przewodzących dostępnych. Im większa rezystancja uziemienia lub prąd zadziałania zabezpieczenia, tym większe napięcie dotykowe.
Dlaczego odpowiedź „impedancja obwodu zasilania” jest błędna?
Impedancja obwodu zasilania jest parametrem fizycznym instalacji. Zmiana prądu znamionowego zabezpieczenia nie zmienia długości przewodów, przekrojów ani rezystancji połączeń.
Jak obliczyć koszt robocizny w kalkulacji naprawy?
Koszt robocizny oblicza się mnożąc czas pracy przez stawkę godzinową. W tym zadaniu: 3 godziny × 50 zł = 150 zł.
Od jakiej kwoty należy obliczyć VAT w tym zadaniu?
VAT należy obliczyć od sumy kosztu materiałów i robocizny, czyli od 1000 zł + 150 zł = 1150 zł.
Dlaczego koszt dojazdu nie zwiększa podstawy do obliczenia VAT?
Ponieważ w treści zadania podano, że koszty dojazdu nie są objęte podatkiem VAT. Dlatego dodaje się je dopiero do końcowej sumy.
Ile wynosi podatek VAT przy stawce 23% od kwoty 1150 zł?
VAT wynosi 1150 zł × 0,23 = 264,50 zł.
Jak obliczyć całkowity koszt naprawy w tym przykładzie?
Należy dodać koszt materiałów, robocizny, dojazdu oraz VAT: 1000 zł + 150 zł + 100 zł + 264,50 zł = 1514,50 zł.
Jaki błąd popełniono by, naliczając VAT od kosztu dojazdu?
Podstawa opodatkowania byłaby zawyżona, a wynik końcowy większy niż prawidłowy. W tym zadaniu VAT od dojazdu nie powinien być liczony.
Dlaczego nie wolno od razu dotykać osoby porażonej prądem?
Ponieważ poszkodowany może nadal znajdować się pod napięciem. Bezpośredni kontakt grozi porażeniem ratownika.
Jak najbezpieczniej uwolnić poszkodowanego spod działania prądu?
Najpierw należy odłączyć zasilanie, np. wyłącznikiem głównym, bezpiecznikiem lub przez wyjęcie wtyczki z gniazda, jeśli można to zrobić bezpiecznie.
Czego użyć, gdy nie można szybko wyłączyć napięcia?
Można użyć suchego przedmiotu izolacyjnego, np. drewnianego kija, suchej deski lub materiału izolacyjnego. Nie wolno używać mokrych ani metalowych przedmiotów.
Co należy zrobić po uwolnieniu poszkodowanego spod działania prądu?
Należy ocenić jego przytomność i oddech oraz wezwać pomoc. W zależności od stanu poszkodowanego wykonuje się RKO albo układa go w pozycji bocznej bezpiecznej.
Kiedy układa się poszkodowanego w pozycji bocznej bezpiecznej?
Pozycję boczną bezpieczną stosuje się u osoby nieprzytomnej, która oddycha prawidłowo. Nie jest to pierwsza czynność przy porażeniu prądem.
Kiedy należy rozpocząć sztuczne oddychanie lub RKO?
Gdy po uwolnieniu spod działania prądu poszkodowany nie oddycha prawidłowo. Wtedy należy rozpocząć resuscytację krążeniowo-oddechową i wezwać pomoc.
Jakie jest najważniejsze hasło do zapamiętania przy ratowaniu porażonego prądem?
Najpierw bezpieczeństwo ratownika i przerwanie działania prądu. Dopiero potem ocena stanu poszkodowanego i dalsza pierwsza pomoc.
Dlaczego przy omdleniu unosi się nogi poszkodowanego?
Uniesienie nóg ułatwia napływ krwi do serca i mózgu. Pomaga to szybciej przywrócić prawidłowe ukrwienie mózgu.
Czy osobę po omdleniu należy sadzać?
Nie, bezpośrednio po omdleniu nie należy sadzać poszkodowanego. Najpierw powinien leżeć na plecach z uniesionymi nogami.
Kiedy stosuje się pozycję boczną bezpieczną?
Pozycję boczną bezpieczną stosuje się u osoby nieprzytomnej, która oddycha prawidłowo. Chroni ona drogi oddechowe przed zadławieniem.
Co należy sprawdzić na początku udzielania pomocy osobie, która zemdlała?
Najpierw trzeba sprawdzić bezpieczeństwo miejsca, a następnie ocenić przytomność i oddech poszkodowanego.
Czy osobie nieprzytomnej można podać wodę?
Nie. Osobie nieprzytomnej nie wolno podawać jedzenia ani picia, ponieważ grozi to zakrztuszeniem.
Kiedy po omdleniu należy wezwać pogotowie ratunkowe?
Pomoc należy wezwać, gdy poszkodowany długo nie odzyskuje przytomności, ma problemy z oddychaniem, doznał urazu lub omdlenie nastąpiło np. po porażeniu prądem.
Po czym rozpoznać symbol diody Zenera?
Symbol diody Zenera ma załamaną kreskę po stronie katody. Ten element odróżnia ją od zwykłej diody prostowniczej.
W jakim kierunku najczęściej pracuje dioda Zenera?
Dioda Zenera pracuje zwykle w kierunku zaporowym. W tym stanie po osiągnięciu napięcia Zenera zaczyna przewodzić.
Do czego służy dioda Zenera w układach elektrycznych i elektronicznych?
Służy głównie do stabilizacji napięcia oraz ograniczania jego wartości. Może też chronić układy przed przepięciami.
Czym różni się dioda Zenera od diody prostowniczej?
Dioda prostownicza jest przeznaczona głównie do przewodzenia w kierunku przewodzenia i prostowania prądu. Dioda Zenera jest projektowana do kontrolowanej pracy w kierunku zaporowym.
Co oznacza napięcie Zenera?
Jest to napięcie, przy którym dioda Zenera zaczyna przewodzić w kierunku zaporowym. W tym obszarze utrzymuje prawie stałe napięcie na zaciskach.
Dlaczego z diodą Zenera stosuje się rezystor szeregowy?
Rezystor ogranicza prąd płynący przez diodę. Bez niego dioda mogłaby zostać uszkodzona przez zbyt duży prąd.
Jak odróżnić diodę Zenera od diody Schottky'ego na schemacie?
Dioda Zenera ma charakterystycznie załamaną kreskę katody. Symbol diody Schottky'ego ma inną modyfikację kreski katody i oznacza diodę o małym spadku napięcia przewodzenia.
Jak rozpoznać tranzystor NPN na schemacie elektrycznym?
Tranzystor NPN rozpoznaje się po strzałce na emiterze skierowanej na zewnątrz, czyli od bazy. Strzałka zawsze oznacza emiter.
Czym różni się symbol tranzystora NPN od symbolu PNP?
Różnica dotyczy kierunku strzałki na emiterze. W NPN strzałka jest skierowana na zewnątrz, a w PNP do środka, w stronę bazy.
Jakie elektrody ma tranzystor bipolarny?
Tranzystor bipolarny ma trzy elektrody: bazę, kolektor i emiter. Baza steruje przepływem prądu między kolektorem a emiterem.
Co oznacza strzałka w symbolu tranzystora bipolarnego?
Strzałka oznacza kierunek umownego prądu emitera i znajduje się zawsze na emiterze. Jej kierunek pozwala odróżnić NPN od PNP.
Dlaczego tranzystor NPN nazywa się bipolarnym?
Nazywa się bipolarnym, ponieważ w przewodzeniu biorą udział dwa rodzaje nośników ładunku: elektrony i dziury. Odróżnia go to od tranzystorów unipolarnych, np. polowych.
Czym tranzystor bipolarny różni się od tranzystora polowego?
Tranzystor bipolarny jest sterowany prądem bazy, natomiast tranzystor polowy jest sterowany napięciem bramki. Mają też inne symbole graficzne i oznaczenia elektrod.
Jak obliczyć cenę zespołu regenerowanego, jeśli jest o 20% tańszy od nowego?
Cena regenerowanego wynosi 80% ceny nowego. Dla ceny 1000 zł będzie to 1000 zł × 0,8 = 800 zł.
Od jakiej kwoty należy naliczyć zysk w tym zadaniu?
Zysk nalicza się od sumy kosztów robocizny i materiałów. Nie liczy się go wyłącznie od ceny części.
Jak obliczyć koszt całkowity wymiany zespołu nowego?
Robocizna 500 zł plus nowy zespół 1000 zł daje 1500 zł. Zysk 10% wynosi 150 zł, więc koszt całkowity to 1650 zł.
Jak obliczyć koszt całkowity wymiany zespołu regenerowanego?
Zespół regenerowany kosztuje 800 zł, a z robocizną łącznie 1300 zł. Zysk 20% od tej kwoty to 260 zł, więc razem 1560 zł.
Dlaczego rozwiązanie z większym procentem zysku może być tańsze?
Ponieważ procent zysku jest liczony od niższej podstawy kosztów. Tańszy materiał może zrekompensować wyższy narzut.
Jaki jest najprostszy sposób porównania dwóch wariantów kosztowych?
Dla każdego wariantu osobno należy policzyć: robociznę, koszt materiału, narzut zysku i koszt całkowity. Dopiero wtedy można wskazać tańsze rozwiązanie.
Co oznacza litera „t” w symbolu przewodu YDYt?
Litera „t” oznacza przewód wtynkowy, czyli przeznaczony do układania w tynku lub pod tynkiem.
Jakie żyły ma przewód YDYt?
Przewód YDYt ma żyły jednodrutowe, najczęściej miedziane. Oznacza to, że nie jest przewodem giętkim.
Z jakiego materiału wykonana jest izolacja i powłoka przewodu YDYt?
Izolacja i powłoka przewodu YDYt są wykonane z polwinitu, czyli PVC.
Czym różni się przewód YDYt od YDYp?
YDYp oznacza przewód płaski, natomiast YDYt oznacza przewód wtynkowy. Oba mają żyły jednodrutowe oraz izolację i powłokę polwinitową.
Dlaczego YDYt nie jest przewodem giętkim?
Ponieważ ma żyły jednodrutowe, a przewody giętkie mają żyły wielodrutowe złożone z wielu cienkich drucików.
Do jakich instalacji stosuje się przewody YDYt?
Stosuje się je w stałych instalacjach elektrycznych, szczególnie tam, gdzie przewód ma być ułożony w tynku lub pod tynkiem.
Po czym rozpoznać beziskiernikowy ogranicznik przepięć na rysunku technicznym?
Najczęściej ma obudowę izolacyjną, element warystorowy oraz dwa wyprowadzenia: liniowe i uziomowe. Obecność warystora jest bardzo ważną wskazówką.
Jaką funkcję pełni warystor w ograniczniku przepięć?
Warystor przy normalnym napięciu ma dużą rezystancję, a przy przepięciu gwałtownie zmniejsza rezystancję. Dzięki temu odprowadza prąd przepięciowy do ziemi.
Dlaczego ogranicznik przepięć musi być połączony z uziemieniem?
Uziemienie umożliwia odprowadzenie prądu przepięciowego poza chronioną instalację. Bez skutecznego uziemienia ogranicznik nie spełni prawidłowo swojej funkcji.
Czym ogranicznik przepięć różni się od wyłącznika różnicowoprądowego?
Ogranicznik przepięć chroni urządzenia przed nadmiernym napięciem chwilowym. Wyłącznik różnicowoprądowy chroni ludzi i instalację przed skutkami prądów upływowych.
Co oznacza określenie „beziskiernikowy” w nazwie ogranicznika przepięć?
Oznacza, że głównym elementem roboczym nie jest iskiernik, lecz zwykle warystor. Ograniczanie przepięcia zachodzi bez przeskoku iskry jako podstawowego mechanizmu działania.
Jakie zjawiska mogą powodować przepięcia w instalacjach niskiego napięcia?
Przepięcia mogą powstawać wskutek wyładowań atmosferycznych, operacji łączeniowych, uszkodzeń w sieci lub oddziaływań elektromagnetycznych na przewody.
Dlaczego odpowiedź „ceramiczny izolator linii nn” jest błędna w tym pytaniu?
Izolator służy do mechanicznego podtrzymywania i izolowania przewodów, a nie zawiera warystora ani zacisku uziomowego. Rysunek pokazuje element ochrony przeciwprzepięciowej.
Jaką funkcję pełni prostownik w obwodzie elektrycznym?
Prostownik zamienia prąd przemienny AC na prąd stały DC. Jest stosowany tam, gdzie z sieci energetycznej trzeba uzyskać napięcie stałe.
Jak odróżnić symbol prostownika od symbolu falownika?
Prostownik ma oznaczenie przejścia z `~` na znak prądu stałego. Falownik działa odwrotnie: przekształca prąd stały na przemienny.
Co oznacza znak fali `~` na symbolach elektrycznych?
Znak `~` oznacza prąd lub napięcie przemienne. W symbolu prostownika znajduje się zwykle po stronie wejściowej.
Co oznacza pozioma linia w oznaczeniach prądu stałego?
Pozioma linia oznacza prąd lub napięcie stałe DC. W prostowniku pojawia się po stronie wyjściowej.
Gdzie w praktyce stosuje się prostowniki?
Prostowniki stosuje się w zasilaczach, ładowarkach akumulatorów, urządzeniach elektronicznych oraz układach napędowych. Ich zadaniem jest dostarczenie napięcia stałego.
Czym różni się prostownik jednopołówkowy od dwupołówkowego?
Prostownik jednopołówkowy wykorzystuje tylko jedną połówkę przebiegu AC. Prostownik dwupołówkowy wykorzystuje obie połówki, dzięki czemu daje skuteczniejsze prostowanie.
Dlaczego w prostownikach często stosuje się diody?
Dioda przewodzi prąd głównie w jednym kierunku, dlatego umożliwia prostowanie przebiegu przemiennego. Jest podstawowym elementem prostowników niesterowanych.