Pytania pomocnicze - ELE.01

Stosuje się go w celu ograniczenia prądu rozruchowego pobieranego z sieci. W połączeniu gwiazdy napięcie na uzwojeniach jest mniejsze, więc mniejszy jest także prąd rozruchowy.

Końce uzwojeń są połączone razem, tworząc punkt gwiazdowy. Silnik otrzymuje mniejsze napięcie na każde uzwojenie niż przy pracy w trójkącie.

Przekaźnik czasowy odmierza czas rozruchu w gwieździe. Po jego upływie powoduje wyłączenie stycznika gwiazdy i załączenie stycznika trójkąta.

Jednoczesne załączenie tych styczników spowodowałoby zwarcie w obwodzie głównym. Dlatego stosuje się blokady elektryczne i mechaniczne.

Po zadziałaniu przekaźnika K4 wyłączany jest stycznik K3, czyli stycznik połączenia w gwiazdę.

Po zakończeniu rozruchu zostaje załączony stycznik K1, który przełącza uzwojenia silnika do pracy w trójkącie.

Zależy od mocy silnika, momentu bezwładności napędzanej maszyny i warunków rozruchu. Czas powinien umożliwić rozpędzenie silnika przed przełączeniem na trójkąt.

Dodatkowa rezystancja powoduje wzrost poślizgu potrzebnego do wytworzenia tego samego momentu. Większy poślizg oznacza mniejszą prędkość obrotową wirnika.

Największą prędkość osiąga wtedy, gdy rezystancja dodatkowa w obwodzie wirnika jest najmniejsza, czyli gdy rezystory rozruchowe lub regulacyjne są zwarte.

Służą do stopniowego zwierania części rezystancji dołączonej do wirnika. Im wyższy stopień zwarcia rezystorów, tym mniejsza rezystancja wirnika i większa prędkość.

Regulacja rezystancyjna zmienia poślizg przez dołączanie rezystancji do wirnika, co powoduje straty energii w rezystorach. Falownik reguluje częstotliwość i napięcie zasilania stojana, zwykle bardziej sprawnie.

Silnik pierścieniowy ma wyprowadzone uzwojenie wirnika na pierścienie ślizgowe, więc można dołączyć zewnętrzne rezystory. W silniku klatkowym wirnik jest zwarty na stałe i nie ma dostępu do jego obwodu.

Im większy poślizg, tym bardziej prędkość wirnika odbiega od prędkości synchronicznej. Wzrost poślizgu oznacza spadek prędkości obrotowej.

Należy znaleźć stycznik, który zwiera największą część rezystorów w obwodzie wirnika. Taki stycznik pozostawia najmniejszą rezystancję dodatkową.

Wyłączenie napięcia eliminuje podstawowe zagrożenie porażeniem prądem. Pozwala też bezpiecznie wykonywać pomiary, demontaż i wymianę elementów instalacji.

Polega na uniemożliwieniu ponownego załączenia zasilania przez osoby nieuprawnione, np. przez blokadę łącznika, wyjęcie bezpieczników lub umieszczenie tabliczki ostrzegawczej.

Wyłącznik może zostać omyłkowo załączony przez inną osobę albo instalacja może być zasilona z innego źródła. Dlatego wymagane jest także zabezpieczenie przed załączeniem i sprawdzenie braku napięcia.

Oznakowanie informuje o prowadzonych pracach i zagrożeniu. Zabezpieczenie miejsca pracy ogranicza dostęp osób postronnych oraz zmniejsza ryzyko wypadku.

Może być konieczne, gdy prace dotyczą urządzeń należących do operatora sieci, przyłącza, układów pomiarowych lub gdy wymagają tego lokalne procedury. Nie jest to jednak uniwersalny wymóg przy każdym remoncie instalacji wewnętrznej.

Brak napięcia sprawdza się odpowiednim wskaźnikiem napięcia lub miernikiem, dobranym do rodzaju i wartości napięcia. Przyrząd powinien być sprawny i użyty zgodnie z instrukcją.

Najważniejsze zagrożenia to porażenie prądem, łuk elektryczny, zwarcie, pożar oraz urazy mechaniczne. Dlatego stosuje się procedury wyłączenia, zabezpieczenia i oznakowania miejsca pracy.

Najczęściej po oznaczeniu biegunowości, zwłaszcza znaku + przy jednej elektrodzie. Często jedna z okładek symbolu jest zakrzywiona.

Ponieważ jest elementem spolaryzowanym. Odwrotne podłączenie może doprowadzić do jego uszkodzenia, nagrzania lub rozerwania.

Kondensator elektrolityczny jest zwykle spolaryzowany i ma dużą pojemność. Ceramiczny jest najczęściej niespolaryzowany i stosowany przy mniejszych pojemnościach oraz wyższych częstotliwościach.

Służą głównie do wygładzania napięcia po prostowniku. Zmniejszają tętnienia napięcia stałego.

Zwykle jako dwie równoległe okładki bez oznaczenia + i -. Tak oznacza się m.in. kondensatory ceramiczne, papierowe i foliowe.

Wskazuje biegun dodatni kondensatora. Jest to informacja konieczna przy montażu kondensatora spolaryzowanego.

Służy do bezpiecznego wkładania i wyjmowania wkładek bezpiecznikowych mocy niskiego napięcia, szczególnie wkładek nożowych BM/NH.

Kleszcze monterskie nie są przeznaczone do obsługi wkładek bezpiecznikowych mocy. Nie zapewniają właściwego chwytu, wymaganej izolacji ani odpowiedniej ochrony przed łukiem elektrycznym.

To bezpieczniki mocy niskiego napięcia stosowane do zabezpieczania obwodów przed przeciążeniami i zwarciami. Mają charakterystyczne styki nożowe wsuwane w podstawę bezpiecznikową.

Znajdują się po stronie niskiego napięcia 0,4 kV, zwykle w rozdzielnicy nN lub w polach odpływowych zabezpieczających obwody zasilające.

Najważniejsze zagrożenia to porażenie prądem, zwarcie, poparzenie łukiem elektrycznym oraz uszkodzenie urządzeń przy nieprawidłowym montażu wkładki.

Należy sprawdzić możliwość wyłączenia napięcia, użyć właściwego chwytaka, zastosować środki ochrony indywidualnej i upewnić się, że wkładka ma właściwe parametry znamionowe.

Drążek izolacyjny służy głównie do czynności łączeniowych i manipulacyjnych z większej odległości, często przy urządzeniach średniego napięcia. Chwytak instalacyjny jest przeznaczony bezpośrednio do obsługi wkładek bezpiecznikowych niskiego napięcia.

Dotyk bezpośredni to kontakt człowieka z częścią czynną, która normalnie znajduje się pod napięciem, np. z nieizolowanym przewodem fazowym.

Izolacja robocza oddziela części czynne od użytkownika. Dzięki temu przy normalnej pracy instalacji nie dochodzi do kontaktu ciała człowieka z napięciem.

Dotyk bezpośredni dotyczy części normalnie będących pod napięciem. Dotyk pośredni występuje wtedy, gdy napięcie pojawi się na obudowie lub innej części przewodzącej wskutek uszkodzenia.

Uziemienie ochronne służy głównie ochronie przy uszkodzeniu, czyli przed dotykiem pośrednim. Nie zapobiega samo w sobie dotknięciu części czynnej pod napięciem.

Stosuje się m.in. osłony, obudowy, przegrody oraz umieszczanie części czynnych poza zasięgiem ręki. Ich celem jest uniemożliwienie przypadkowego dotknięcia elementów pod napięciem.

Zerowanie to dawny sposób ochrony polegający na połączeniu części przewodzących dostępnych z przewodem neutralno-ochronnym. Dotyczy ochrony przy uszkodzeniu, a nie podstawowej ochrony przed dotykiem bezpośrednim.

Montuje się go najwyżej, aby przejmował wyładowania atmosferyczne przed przewodami roboczymi. Dzięki temu chroni izolację i ogranicza ryzyko zwarć oraz przepięć.

Prąd piorunowy płynie przewodem odgromowym do konstrukcji słupa, a następnie przez uziemienie słupa do ziemi. Dlatego ważna jest dobra jakość uziemienia słupów.

Przewód fazowy służy do przesyłania energii elektrycznej. Przewód odgromowy nie jest przewodem roboczym obwodu energetycznego, lecz elementem ochrony odgromowej.

Może dojść do przepięcia, przebicia izolatora, zwarcia doziemnego i wyłączenia linii przez zabezpieczenia. W skrajnych przypadkach możliwe jest uszkodzenie elementów linii.

Nie, jego podstawowym zadaniem jest ochrona odgromowa. Stabilność mechaniczną zapewniają słupy, fundamenty, poprzeczniki, odciągi oraz właściwy naciąg przewodów.

Linie wysokiego napięcia są wysokie, długie i często prowadzone przez otwarte tereny, więc są narażone na wyładowania atmosferyczne. Uszkodzenie takiej linii może spowodować rozległe przerwy w zasilaniu.

W połączeniu szeregowym rezystancje dodaje się bezpośrednio: Rz = R1 + R2 + ... Przez wszystkie elementy płynie ten sam prąd.

Dla dwóch rezystorów stosuje się wzór Rz = (R1 · R2) / (R1 + R2). Dla R2 = 12 Ω i Rw1 = 24 Ω otrzymuje się 8 Ω.

Rezystor R1 = 12 Ω jest połączony szeregowo z gałęzią równoległą R2 i Rw1. Najpierw liczymy 12 Ω || 24 Ω = 8 Ω, a następnie dodajemy R1: 12 Ω + 8 Ω = 20 Ω.

Jest to rezystancja zastępcza całego układu mierzona między punktami A i B. Układ zastępuje się jednym rezystorem o takim samym wpływie na obwód zewnętrzny.

Idealne źródło napięcia zastępuje się zwarciem, a jego rezystancja wewnętrzna pozostaje w obwodzie. Dzięki temu można obliczyć rezystancję widzianą z zacisków.

W połączeniu szeregowym rezystancje się sumują. W połączeniu równoległym rezystancja zastępcza jest mniejsza od najmniejszej rezystancji w tej gałęzi.

Zależy od częstotliwości napięcia zasilającego oraz liczby par biegunów. Nie zależy bezpośrednio od obciążenia mechanicznego, jeśli silnik pracuje synchronicznie.

Ponieważ wirnik silnika synchronicznego jest zsynchronizowany z wirującym polem magnetycznym stojana. Zmiana obciążenia wpływa głównie na kąt obciążenia i pobieraną moc, a nie na prędkość.

Silnik synchroniczny pracuje z prędkością synchroniczną, bez poślizgu. Silnik indukcyjny ma poślizg, więc jego prędkość jest nieco mniejsza od prędkości synchronicznej.

Silnik może wypaść z synchronizmu, czyli utracić zdolność pracy z prędkością pola magnetycznego. Może to doprowadzić do zatrzymania lub zadziałania zabezpieczeń.

Najczęściej przez zmianę częstotliwości napięcia zasilającego, np. za pomocą falownika. Zmiana samego obciążenia nie jest metodą regulacji prędkości.

Oznacza, że wirnik obraca się z taką samą prędkością jak pole magnetyczne stojana. Nie występuje wtedy poślizg między polem a wirnikiem.

Potencjometr dzieli napięcie zasilania na dwie części zależne od położenia suwaka. Gdy suwak jest w połowie, rezystancja ścieżki dzieli się na dwie równe części.

Rezystancja woltomierza wynosi 100 kΩ, czyli tyle samo co rezystor R1 i połowa potencjometru. Taka rezystancja istotnie obciąża obwód i zmienia wartość mierzonego napięcia.

Woltomierz podłącza się równolegle do elementu, na którym mierzy się napięcie. Dlatego jego rezystancja wewnętrzna także wchodzi do obliczeń jako rezystancja równoległa.

Dla trzech jednakowych rezystorów rezystancja zastępcza jest trzy razy mniejsza od jednej rezystancji. Dla 100 kΩ otrzymujemy 100 kΩ / 3 = 33,3 kΩ.

Bez woltomierza dolna gałąź miałaby rezystancję 100 kΩ || 100 kΩ = 50 kΩ. Napięcie wyniosłoby wtedy 10 V · 50 / (100 + 50) = 3,3 V.

Dolna część dzielnika ma rezystancję zastępczą 100 kΩ || 100 kΩ || 100 kΩ = 33,3 kΩ. Z dzielnika napięcia otrzymujemy 10 V · 33,3 / (100 + 33,3) = 2,5 V.

Oznacza to, że do jego wyjścia podłączono element pobierający prąd, np. rezystor lub miernik. Obciążenie zmienia rezystancję dolnej gałęzi i przez to zmienia napięcie wyjściowe.