Pytania pomocnicze - ELE.01

Oznacza urządzenie III klasy ochronności. Takie urządzenie jest zasilane bardzo niskim napięciem, np. z zasilacza bezpieczeństwa, baterii lub transformatora separacyjnego.

Ponieważ pracują przy bardzo niskim napięciu, które znacząco ogranicza ryzyko przepływu niebezpiecznego prądu przez ciało człowieka. Ochrona wynika głównie z ograniczenia wartości napięcia.

Nie. Urządzenia klasy III nie wymagają przewodu ochronnego PE, ponieważ ochrona nie polega na uziemieniu obudowy, lecz na zasilaniu bardzo niskim napięciem.

Klasa II wykorzystuje podwójną lub wzmocnioną izolację i jest oznaczana symbolem dwóch kwadratów. Klasa III oznacza zasilanie bardzo niskim napięciem i jest oznaczana symbolem III w rombie.

Cyfra III w tym symbolu oznacza klasę ochronności, a nie liczbę faz. Zasilanie trójfazowe dotyczy układu zasilania, natomiast klasa III dotyczy sposobu ochrony przed porażeniem.

Mogą to być zasilacze bezpieczeństwa, transformatory separacyjne, baterie lub akumulatory. Ważne jest, aby zapewniały odpowiednie bardzo niskie napięcie.

Stosuje się je m.in. w oświetleniu LED, zabawkach, urządzeniach przenośnych, automatyce oraz w miejscach o zwiększonym ryzyku porażenia, np. wilgotnych.

SELV służy do ograniczenia ryzyka porażenia prądem przez zastosowanie bardzo niskiego napięcia bezpiecznego. Jest jednym ze środków ochrony przeciwporażeniowej.

Najczęściej przyjmuje się maksymalnie 50 V AC dla napięcia przemiennego oraz 120 V DC dla napięcia stałego bez tętnień. W warunkach szczególnego zagrożenia dopuszczalne wartości mogą być niższe.

Powinno być zasilane ze źródła zapewniającego separację od obwodów wyższego napięcia, np. z transformatora separacyjnego bezpieczeństwa lub odpowiedniego zasilacza.

Nie. Obwód SELV zasadniczo nie powinien być połączony z ziemią ani z przewodem ochronnym PE, ponieważ jego bezpieczeństwo wynika z separacji i niskiego napięcia.

SELV pracuje przy bardzo niskim napięciu i jest odseparowany od obwodów niebezpiecznych. Zwykły obwód niskiego napięcia, np. 230 V AC, może stwarzać poważne zagrożenie porażeniowe.

Ponieważ niskie napięcie znacznie zmniejsza prąd mogący przepłynąć przez ciało człowieka. Ma to szczególne znaczenie w miejscach wilgotnych, ciasnych lub przewodzących.

Służy do sterowania jednym obwodem oświetleniowym z dwóch różnych miejsc. Przykładem jest włączanie i wyłączanie lampy na dole i na górze schodów.

Zwykły łącznik jednobiegunowy tylko załącza lub rozłącza jeden tor prądowy. Łącznik schodowy przełącza styk wspólny między dwoma zaciskami korespondencyjnymi.

Typowy łącznik schodowy jednobiegunowy ma trzy zaciski: jeden wspólny oraz dwa korespondencyjne. Dzięki temu może przełączać połączenie między dwoma torami.

Przewody korespondencyjne łączą dwa łączniki schodowe i umożliwiają przełączanie toru zasilania między nimi. To dzięki nim światło można obsługiwać z dwóch miejsc.

Łącznik krzyżowy stosuje się, gdy oświetleniem trzeba sterować z więcej niż dwóch miejsc. Montuje się go pomiędzy dwoma łącznikami schodowymi.

Najczęściej widać dwa łączniki przełączne połączone przewodami korespondencyjnymi oraz jeden odbiornik, np. lampę. Taki układ wskazuje na sterowanie oświetleniem z dwóch miejsc.

Ponieważ w chwili startu wirnik jeszcze się nie obraca, więc nie powstaje siła przeciwelektromotoryczna ograniczająca prąd. Prąd ogranicza wtedy głównie mała rezystancja uzwojenia twornika.

Rezystancja rozruchowa jest włączana szeregowo z twornikiem i zmniejsza prąd pobierany przy starcie. W miarę rozpędzania silnika kolejne stopnie rezystancji są odłączane.

Rozrusznik nie ma zwiększać prądu, lecz go ograniczać. Zbyt duży prąd rozruchowy mógłby uszkodzić silnik, komutator lub instalację zasilającą.

Nie. Kierunek wirowania zmienia się przez zmianę kierunku prądu w tworniku albo w uzwojeniu wzbudzenia, a nie przez typowy rozrusznik oporowy.

Zmiana liczby par biegunów jest metodą regulacji prędkości stosowaną głównie w niektórych silnikach prądu przemiennego. Rozrusznik silnika DC z oporami służy do ograniczenia prądu podczas startu.

Rezystory rozruchowe są stopniowo odłączane z obwodu. Podczas normalnej pracy nie powinny pozostawać włączone, bo powodowałyby straty mocy i spadek sprawności.

Rezystory ograniczają prąd rozruchowy i zwiększają moment rozruchowy. Dzięki temu silnik może łagodniej ruszać, szczególnie przy dużym obciążeniu.

Jako pierwszy należy załączyć S3, ponieważ znajduje się w obwodzie zasilania stojana. Bez zasilenia stojana silnik nie rozpocznie rozruchu.

S1 i S2 zwierają kolejne stopnie rezystancji rozruchowej w obwodzie wirnika. Załącza się je stopniowo w miarę rozpędzania silnika.

Stopniowe zmniejszanie rezystancji pozwala utrzymać korzystne warunki rozruchu. Ogranicza prąd i umożliwia płynne zwiększanie prędkości silnika.

Silnik pierścieniowy ma uzwojony wirnik wyprowadzony na pierścienie ślizgowe, co pozwala dołączać rezystory zewnętrzne. Silnik klatkowy ma wirnik zwarty na stałe i nie daje takiej możliwości.

Silnik ruszałby z małą rezystancją w obwodzie wirnika, co mogłoby spowodować duży prąd rozruchowy. Pogorszyłoby to warunki rozruchu i mogłoby przeciążyć instalację.

Stycznik główny znajduje się zwykle w torze zasilania stojana, między liniami L1, L2, L3 a zaciskami silnika. W tym schemacie jest nim S3.

Uzwojenie wzbudzenia jest połączone równolegle z twornikiem i zaciskami zasilania. Typowe oznaczenia to A1-A2 dla twornika oraz E1-E2 dla uzwojenia bocznikowego.

W silniku bocznikowym uzwojenie wzbudzenia jest połączone równolegle z twornikiem. W silniku szeregowym uzwojenie wzbudzenia jest włączone szeregowo z twornikiem.

Uzwojenie wzbudzenia wytwarza pole magnetyczne potrzebne do pracy silnika. Współdziałanie tego pola z prądem twornika powoduje powstanie momentu obrotowego.

A1 i A2 oznaczają zaciski twornika, czyli obwodu, przez który płynie główny prąd roboczy silnika.

E1 i E2 zwykle oznaczają zaciski uzwojenia wzbudzenia bocznikowego lub obcego. Sposób ich podłączenia decyduje o klasyfikacji silnika.

Ponieważ uzwojenie wzbudzenia jest zasilane równolegle i jego prąd zmienia się niewiele przy zmianach obciążenia. Dzięki temu strumień magnetyczny pozostaje w przybliżeniu stały.

Silnik jest obcowzbudny, gdy uzwojenie wzbudzenia jest zasilane z oddzielnego źródła napięcia, niezależnego od obwodu twornika.

Należy szukać połączenia symbolu rozłącznika z symbolem bezpiecznika, zwykle oznaczanego jako prostokąt w torze prądowym. Taki zestaw wskazuje, że aparat zarówno rozłącza obwód, jak i zabezpiecza go wkładką topikową.

Bezpiecznik pełni tylko funkcję zabezpieczeniową i przerywa obwód po przepaleniu wkładki. Rozłącznik bezpiecznikowy dodatkowo umożliwia ręczne odłączenie obwodu.

Łącznik izolacyjny służy głównie do odizolowania obwodu i nie zawiera wkładek bezpiecznikowych. Rozłącznik bezpiecznikowy ma elementy bezpiecznikowe, więc realizuje również zabezpieczenie nadprądowe.

Wkładka bezpiecznikowa topi się przy zbyt dużym prądzie, przerywając obwód. Chroni to instalację i urządzenia przed skutkami zwarć oraz przeciążeń.

Najczęściej stosuje się je w rozdzielnicach niskiego napięcia, złączach kablowych i obwodach zasilających. Umożliwiają zabezpieczenie oraz odłączenie danego toru zasilania.

Schematy elektryczne zapisują funkcje urządzeń za pomocą symboli, a nie opisów słownych. Poprawne rozpoznanie symbolu pozwala zrozumieć działanie układu i dobrać właściwy aparat.

Uzwojenia silnika mają indukcyjność, która magazynuje energię w polu magnetycznym. Przy nagłej zmianie lub przerwaniu prądu powstaje napięcie samoindukcji, często znacznie wyższe od napięcia zasilania.

Tworzy drogę dla prądu indukcyjnego po zaniku lub zmianie zasilania. Dzięki temu ogranicza przepięcie i chroni elementy sterujące, np. tyrystory.

Tyrystory w układzie sterują prądem silnika, a silnik jest odbiornikiem indukcyjnym. Dioda ogranicza napięcia samoindukcji, które mogłyby uszkodzić tyrystory.

Nie jest to jej podstawowa funkcja. Do ochrony przed zwarciem stosuje się zabezpieczenia nadprądowe, np. bezpieczniki, wyłączniki nadprądowe lub układy ograniczania prądu.

Przepięcie to krótkotrwały wzrost napięcia ponad wartość dopuszczalną. Zwarcie to połączenie punktów obwodu o różnych potencjałach bardzo małą rezystancją, powodujące gwałtowny wzrost prądu.

Każdy tyrystor ma maksymalne dopuszczalne napięcie blokowania. Przekroczenie tej wartości może spowodować przebicie struktury półprzewodnikowej i trwałe uszkodzenie elementu.

Najczęściej jest połączona równolegle do odbiornika indukcyjnego, np. silnika lub cewki. W normalnej pracy jest spolaryzowana zaporowo, a przewodzi dopiero przy powstaniu napięcia samoindukcji.

Pokazuje zależność prądu płynącego przez element od napięcia przyłożonego do jego zacisków. Dzięki niej można ocenić, jak element zachowuje się w różnych warunkach pracy.

Po przekroczeniu napięcia progowego dioda zaczyna intensywnie przewodzić prąd. Dla diody krzemowej napięcie progowe wynosi zwykle około 0,6–0,7 V.

W kierunku zaporowym dioda praktycznie nie przewodzi prądu, płynie jedynie bardzo mały prąd wsteczny. Po przekroczeniu napięcia przebicia prąd może gwałtownie wzrosnąć.

Dioda przewodzi prąd głównie w jednym kierunku, a w przeciwnym go blokuje. Wynika to z budowy złącza półprzewodnikowego p-n.

Dioda przewodzi głównie w jednym kierunku, natomiast diak jest elementem dwukierunkowym i przewodzi po przekroczeniu napięcia przełączenia w obu kierunkach.

Diody stosuje się między innymi do prostowania prądu, zabezpieczania obwodów przed odwrotną polaryzacją, ograniczania napięcia oraz sygnalizacji w postaci diod LED.

Warystor służy do ograniczania przepięć. Przy zbyt wysokim napięciu zaczyna przewodzić i chroni układ przed uszkodzeniem.

Warystor reaguje przede wszystkim na wzrost napięcia, a nie na przekroczenie dopuszczalnego prądu obciążenia. Do ochrony nadprądowej stosuje się np. bezpieczniki i wyłączniki nadprądowe.

Ma bardzo dużą rezystancję i praktycznie nie przewodzi prądu. Dzięki temu nie wpływa istotnie na pracę chronionego obwodu.

Jego rezystancja gwałtownie maleje, przez co zaczyna przewodzić prąd impulsowy. W ten sposób ogranicza napięcie na chronionym układzie.

Stosuje się je m.in. w zasilaczach, listwach przeciwprzepięciowych, układach automatyki i urządzeniach elektronicznych narażonych na przepięcia.

Przepięcie to krótkotrwały wzrost napięcia powyżej wartości dopuszczalnej dla danego urządzenia lub instalacji. Może powstać np. wskutek wyładowań atmosferycznych lub przełączeń w sieci.

Zabezpieczenie przepięciowe chroni urządzenia przed zbyt wysokim napięciem. Ochrona przeciwporażeniowa chroni ludzi przed skutkami przepływu prądu przez ciało.