Pytania pomocnicze - ELE.01

Służy do sterowania jednym obwodem oświetleniowym z trzech lub większej liczby miejsc. Montuje się go między dwoma łącznikami schodowymi.

Łącznik schodowy pozwala sterować oświetleniem z dwóch miejsc. Łącznik krzyżowy dodaje kolejne punkty sterowania i pracuje pomiędzy łącznikami schodowymi.

Stosuje się go w układzie: łącznik schodowy – łącznik krzyżowy – łącznik schodowy. Przy większej liczbie miejsc sterowania można dodać więcej łączników krzyżowych.

Przełącza dwa przewody korespondencyjne w taki sposób, że raz łączy je na wprost, a raz na krzyż. Zmiana położenia łącznika zmienia stan obwodu oświetlenia.

Najczęściej w długich korytarzach, na klatkach schodowych i w pomieszczeniach z kilkoma wejściami. Umożliwiają wygodne sterowanie światłem z wielu punktów.

Ponieważ jego zadaniem jest tylko przełączanie przewodów między łącznikami schodowymi. Do poprawnego działania układu potrzebne są łączniki schodowe na początku i na końcu obwodu sterowania.

PT to najczęściej przekaźnik termiczny, który zabezpiecza silnik przed przeciążeniem. Reaguje na długotrwały nadmierny prąd płynący przez uzwojenia silnika.

Przeciążenie to pobór prądu większego od znamionowego, zwykle przez dłuższy czas. Zwarcie to gwałtowne połączenie punktów o różnych potencjałach, powodujące bardzo duży prąd wymagający szybkiego wyłączenia.

Przekaźnik termiczny działa z opóźnieniem, bo reaguje na nagrzewanie elementu bimetalowego. Zwarcie wymaga bardzo szybkiego wyłączenia przez bezpiecznik, wyłącznik nadprądowy lub wyłącznik silnikowy.

Długotrwałe przeciążenie powoduje nadmierne nagrzewanie uzwojeń silnika. Może to doprowadzić do uszkodzenia izolacji i spalenia silnika.

Styk rozwierny przekaźnika termicznego włącza się zwykle szeregowo w obwód cewki stycznika. Po przeciążeniu styk się otwiera i stycznik odłącza silnik od zasilania.

Nie, ponieważ podczas rozruchu silnik pobiera zwiększony prąd tylko przez krótki czas. Przekaźnik termiczny ma zwłokę czasową, aby nie wyłączać silnika przy prawidłowym rozruchu.

Nastawę dobiera się zwykle do prądu znamionowego silnika podanego na tabliczce znamionowej. Zbyt niska nastawa powoduje niepotrzebne wyłączenia, a zbyt wysoka może nie ochronić silnika.

Przewód PE zapewnia ochronę przeciwporażeniową. W razie uszkodzenia izolacji odprowadza prąd uszkodzeniowy i umożliwia zadziałanie zabezpieczeń.

PE jest przewodem ochronnym i nie przewodzi prądu roboczego w normalnej pracy. N jest przewodem neutralnym, którym może płynąć prąd roboczy odbiornika.

TN-S to układ sieciowy, w którym punkt neutralny źródła jest uziemiony, a przewód ochronny PE i neutralny N są prowadzone oddzielnie w całej instalacji.

Połączenie obudowy z przewodem fazowym spowodowałoby pojawienie się niebezpiecznego napięcia na metalowej obudowie. Stwarzałoby to bezpośrednie zagrożenie porażenia prądem.

Wyłącznik różnicowoprądowy wykrywa różnicę prądów między przewodami roboczymi. Przy prądzie upływu, np. do obudowy i przewodu PE, może szybko wyłączyć zasilanie.

Przewód PE oznacza się barwą żółto-zieloną. Tego oznaczenia używa się wyłącznie dla przewodów ochronnych.

W razie uszkodzenia izolacji na obudowie może pojawić się napięcie dotykowe. Zabezpieczenie może nie zadziałać prawidłowo, co zwiększa ryzyko porażenia.

W każdej połówce okresu przewodzą dwie diody mostka. Dzięki temu prąd przez obciążenie płynie zawsze w tym samym kierunku.

Jedna z par przewodzących przestaje działać. Na obciążeniu pojawiają się tylko co drugie dodatnie półfale, czyli przebieg jak przy prostowaniu jednopołówkowym.

Przy prostowaniu jednopołówkowym między dodatnimi impulsami występują przerwy. Przy dwupołówkowym dodatnie półfale występują w każdej połówce okresu.

Układ diod przełącza drogę przepływu prądu zależnie od polaryzacji napięcia wejściowego. W obu połówkach okresu prąd przez rezystor płynie w tym samym kierunku.

Zamiast pełnego ciągu dodatnich półfal widać dodatnie półfale oddzielone odcinkami zerowego napięcia. Oznacza to brak przewodzenia w jednej połówce okresu.

Wartość średnia napięcia wyjściowego maleje, ponieważ układ wykorzystuje tylko jedną połówkę okresu napięcia przemiennego.

Na obciążeniu prostownika napięcie powinno być jednokierunkowe, czyli nie powinno zmieniać znaku. Przebieg dodatnio-ujemny oznacza brak prostowania.

Rezystory są połączone równolegle, gdy ich oba końce są podłączone do tych samych dwóch węzłów. Wtedy na każdym z nich występuje takie samo napięcie.

Dla dwóch rezystorów stosuje się wzór Rz = (R1 · R2) / (R1 + R2). Dla 60 Ω i 30 Ω daje to 20 Ω.

Rezystor 80 Ω nie jest podłączony do tych samych dwóch węzłów co rezystory 60 Ω i 30 Ω. Jest połączony szeregowo z ich gałęzią zastępczą.

Najpierw liczy się równoległe połączenie 60 Ω i 30 Ω, co daje 20 Ω. Następnie dodaje się szeregowo rezystor 80 Ω, więc Rz = 20 Ω + 80 Ω = 100 Ω.

Można użyć wzoru P = U² / Rz. Przy napięciu 100 V i rezystancji zastępczej 100 Ω moc wynosi 100 W.

Prąd całkowity wynosi I = U / Rz = 100 V / 100 Ω = 1 A. Jest to prąd płynący przez rezystor 80 Ω i przez cały układ zastępczy.

Tak. Moc pobierana ze źródła jest równa sumie mocy wydzielanych na wszystkich rezystorach w postaci ciepła.

Wskazuje zero wtedy, gdy mostek jest w równowadze, czyli potencjały obu punktów podłączenia amperomierza są takie same. Wtedy przez amperomierz nie płynie prąd.

Dla układu z rezystorami R1, R3 w jednej gałęzi oraz R4, R2 w drugiej gałęzi warunek ma postać R1/R3 = R4/R2. Można też zapisać go jako R1·R2 = R3·R4.

Należy zapisać warunek równowagi mostka i przekształcić go względem szukanej rezystancji. W tym zadaniu: 2/3 = R4/6, więc R4 = 4 Ω.

Nie. Prąd nadal płynie przez gałęzie z rezystorami, ale nie płynie przez amperomierz umieszczony w przekątnej mostka.

Ponieważ napięcia w dzielnikach rezystorowych zależą od proporcji rezystancji. Gdy stosunki rezystancji w obu gałęziach są równe, napięcia w punktach środkowych są jednakowe.

Prawo Ohma pozwala powiązać napięcie, prąd i rezystancję w gałęziach obwodu. Dzięki niemu można wyprowadzić warunek równowagi mostka.

Charakterystyczny jest układ czterech rezystorów tworzących romb oraz miernik podłączony między punktami środkowymi dwóch gałęzi. Pytanie często dotyczy zerowego wskazania miernika.

Należy użyć wzoru Ic = β · Ib. Jeśli Ib = 1 mA, a β = 100, to Ic = 100 mA.

Rezystor znajduje się w obwodzie kolektora, więc płynie przez niego prąd kolektora Ic. Prąd bazy służy tylko do wyznaczenia Ic przez wzmocnienie β.

Napięcie na rezystorze oblicza się ze wzoru U = I · R. W tym przypadku I = Ic = 0,1 A, więc U = 0,1 A · 100 Ω = 10 V.

1 mA = 0,001 A. Dlatego 100 mA = 0,1 A, co jest potrzebne przy obliczeniach napięcia w woltach.

β oznacza wzmocnienie prądowe tranzystora, czyli stosunek prądu kolektora do prądu bazy. Informuje, ile razy Ic jest większy od Ib.

Napięcie na rezystorze nie może przekroczyć napięcia zasilania w idealnym uproszczeniu obwodu. Wynik 10 V jest mniejszy od 15 V, więc jest możliwy.

Dla grzejnika o stałej rezystancji obowiązuje zależność P = U²/R. Gdy napięcie rośnie, rośnie również prąd, dlatego moc zwiększa się szybciej niż samo napięcie.

Można użyć proporcji P2/P1 = (U2/U1)². Następnie mnoży się moc początkową przez kwadrat stosunku napięć.

Jest to wartość napięcia, którą można bezpośrednio stosować we wzorach na moc czynną odbiornika rezystancyjnego. Odpowiada takiemu napięciu stałemu, które dałoby ten sam efekt cieplny.

Napięcie wzrasta dwa razy, ale moc zależy od U². Dlatego wzrost mocy wynosi 2², czyli 4 razy.

Prawo Ohma pozwala zapisać prąd jako I = U/R. Po podstawieniu do wzoru P = U·I otrzymuje się zależność P = U²/R.

Nie. Ten wzór wprost stosuje się do odbiornika rezystancyjnego, np. grzejnika. Dla odbiorników indukcyjnych lub pojemnościowych trzeba uwzględnić przesunięcie fazowe i współczynnik mocy.

Błąd oblicza się od zakresu pomiarowego miernika, a nie od aktualnego wskazania. Dla zakresu 1000 W i klasy 1,5 błąd wynosi 1,5% z 1000 W.

Błąd bezwzględny to wartość różnicy lub dopuszczalnego odchylenia wyniku pomiaru od wartości rzeczywistej. Podaje się go w tej samej jednostce co mierzona wielkość, np. w watach.

Należy pomnożyć zakres przez klasę dokładności wyrażoną w procentach: Δ = 1000 W · 1,5/100 = 15 W.

Ponieważ klasa dokładności miernika analogowego odnosi się do pełnego zakresu pomiarowego, a nie do wskazanej wartości. Wskazanie 400 W nie służy tu do obliczenia błędu granicznego.

Wynik zapisuje się jako 400 W ± 15 W. Oznacza to, że rzeczywista moc może znajdować się w granicach od 385 W do 415 W.

Błąd bezwzględny podaje się w jednostkach mierzonej wielkości, np. W. Błąd względny podaje się najczęściej w procentach i odnosi błąd bezwzględny do wartości mierzonej.

Do rozruchu potrzebne jest wirujące pole magnetyczne wytwarzane przez trzy fazy. Przy zaniku jednej fazy moment rozruchowy jest zbyt mały, szczególnie gdy silnik jest obciążony momentem znamionowym.

Silnik może pobierać nadmierny prąd w pozostałych fazach, buczeć i szybko się nagrzewać. Dłuższa praca grozi uszkodzeniem izolacji uzwojeń i spaleniem silnika.

Zanik fazy oznacza brak jednej fazy zasilającej i jest stanem awaryjnym. Zmiana kolejności faz polega na zamianie dwóch faz i powoduje zmianę kierunku obrotów silnika.

Stosuje się czujniki zaniku i asymetrii faz, przekaźniki termiczne, wyłączniki silnikowe oraz zabezpieczenia nadprądowe. Najpewniejszą ochronę przed samym zanikiem fazy daje przekaźnik kontroli faz.

Rozpędzony wirnik ma energię kinetyczną, a silnik może chwilowo pracować na dwóch fazach. Jest to jednak praca nieprawidłowa, z dużym nagrzewaniem i ryzykiem uszkodzenia.

Moment znamionowy Mn to moment obrotowy, który silnik może oddawać w normalnych warunkach pracy przy parametrach znamionowych. W pytaniu oznacza pełne, typowe obciążenie silnika.

Przeciwny kierunek obrotów uzyskuje się przez zamianę dwóch faz zasilających. Brak jednej fazy nie tworzy prawidłowego pola wirującego w przeciwną stronę.