Pytania pomocnicze - ELE.01

Przewód PE służy do ochrony przeciwporażeniowej. Łączy dostępne części przewodzące urządzenia z układem ochronnym instalacji.

Przewód ochronny oznacza się kolorem żółto-zielonym. Tego oznaczenia nie należy stosować do innych funkcji przewodów.

Przewód neutralny N oznacza się kolorem niebieskim. W normalnej pracy może on przewodzić prąd roboczy.

Przewody fazowe oznacza się zwykle kolorami brązowym, czarnym lub szarym. W instalacji trójfazowej ułatwia to rozróżnianie poszczególnych faz.

Przewód PE pełni funkcję ochronną, a przewód N roboczą. Ich pomylenie może spowodować zagrożenie porażeniem i nieprawidłowe działanie zabezpieczeń.

PE oznacza przewód ochronny, od angielskiego Protective Earth. Jest związany z ochroną przeciwporażeniową i uziemieniem części przewodzących dostępnych.

Należy szukać informacji o izolacji i powłoce z polwinitu, żyłach miedzianych jednodrutowych oraz wykonaniu okrągłym. Taki opis odpowiada symbolowi YDY.

Polwinit to tworzywo PVC stosowane jako materiał izolacji i powłoki przewodów. W oznaczeniach przewodów często odpowiada mu litera Y.

YDY jest przewodem okrągłym, a YDYp przewodem płaskim. Litera „p” w oznaczeniu wskazuje na wykonanie płaskie.

Litera A w oznaczeniu przewodu wskazuje na żyły aluminiowe. Jeśli w opisie są żyły miedziane, symbol z literą A nie jest właściwy.

Żyła jednodrutowa składa się z jednego drutu i jest sztywniejsza. Żyła wielodrutowa lub linkowa składa się z wielu cienkich drutów i jest bardziej elastyczna.

DY to przewód jednożyłowy z izolacją polwinitową. YDY jest przewodem wielożyłowym z izolacją żył oraz dodatkową powłoką zewnętrzną.

Kształt przewodu wpływa na sposób prowadzenia i montażu instalacji. W oznaczeniach przewodów płaskich często występuje litera „p”, np. YDYp.

Korzysta się ze wzoru n_s = 60 · f / p, gdzie f to częstotliwość zasilania, a p to liczba par biegunów. Dla 50 Hz i jednej pary biegunów prędkość synchroniczna wynosi 3000 obr/min.

W silniku indukcyjnym występuje poślizg, czyli wirnik obraca się nieco wolniej niż pole magnetyczne stojana. Bez poślizgu nie powstałby moment elektromagnetyczny.

Należy porównać prędkość znamionową z typowymi prędkościami synchronicznymi dla 50 Hz: 3000, 1500, 1000, 750 obr/min. Prędkość znamionowa jest zwykle nieco mniejsza od najbliższej prędkości synchronicznej.

Jedna para biegunów oznacza dwa bieguny magnetyczne: północny i południowy. Taki silnik przy zasilaniu 50 Hz ma prędkość synchroniczną 3000 obr/min.

Im większa liczba par biegunów, tym mniejsza prędkość synchroniczna. Przy 50 Hz silnik z p = 1 ma 3000 obr/min, a z p = 2 już tylko 1500 obr/min.

Najważniejsze są częstotliwość zasilania oraz prędkość obrotowa silnika. W tym przypadku są to 50 Hz i 2920 obr/min.

Dla 50 Hz i p = 1 prędkość synchroniczna wynosi 3000 obr/min. Prędkość 2920 obr/min jest nieco niższa z powodu poślizgu, więc odpowiada jednej parze biegunów.

Odłącznik służy głównie do stworzenia widocznej przerwy izolacyjnej w obwodzie. Dzięki temu można bezpiecznie potwierdzić, że dany fragment instalacji został odłączony od zasilania.

Odłącznik nie ma odpowiednio skutecznego układu gaszenia łuku elektrycznego. Prądy zwarciowe wyłącza wyłącznik, który jest do tego konstrukcyjnie przystosowany.

Odłącznik zapewnia widoczną przerwę izolacyjną, ale zasadniczo nie służy do przerywania prądów roboczych i zwarciowych. Wyłącznik może załączać i wyłączać obwód pod obciążeniem, a odpowiedni wyłącznik także prądy zwarciowe.

Widoczna przerwa oznacza fizyczne rozdzielenie styków, które można stwierdzić wzrokowo. Jest to ważne przy pracach eksploatacyjnych i remontowych ze względów bezpieczeństwa.

Najpierw należy wyłączyć prąd wyłącznikiem, a dopiero potem otworzyć odłącznik. Odłącznik powinien być używany po zdjęciu obciążenia z obwodu.

Do przerywania prądów przeciążeniowych i zwarciowych stosuje się odpowiednie zabezpieczenia, np. wyłączniki, bezpieczniki lub wyłączniki nadprądowe. Odłącznik nie pełni funkcji zabezpieczenia zwarciowego.

Wyłącznik to aparat łączeniowy służący do załączania i wyłączania obwodu. Może przerywać prąd roboczy, a w wielu wykonaniach także prąd zwarciowy.

Wyłącznik może rozłączać obwód pod obciążeniem. Odłącznik służy głównie do izolacyjnego odłączenia części instalacji i nie powinien być używany do wyłączania prądu roboczego.

Podczas rozłączania obwodu może powstać łuk elektryczny między stykami. Układ gaszenia łuku chroni styki i umożliwia bezpieczne przerwanie prądu.

Rozłącznik jest przeznaczony do rozłączania prądów roboczych, ale zwykle nie ma zdolności wyłączania dużych prądów zwarciowych. Wyłącznik może pełnić funkcję zabezpieczeniową, jeśli ma odpowiednią zdolność zwarciową.

Styk stycznika jest elementem aparatu sterowanego elektromagnetycznie, a wyłącznik jest samodzielnym aparatem łączeniowym. Na schemacie symbole mogą być podobne, ale oznaczają inne funkcje.

Wyłączniki stosuje się m.in. w rozdzielnicach, obwodach oświetleniowych, obwodach silnikowych i układach zabezpieczeń. Ich zadaniem jest sterowanie i ochrona obwodów.

Zdolność wyłączania określa największy prąd, który wyłącznik może bezpiecznie przerwać. Jest to szczególnie ważne przy zwarciach.

Pierwsza cyfra 5 oznacza ochronę przed pyłem w stopniu niezakłócającym pracy urządzenia. Druga cyfra 8 oznacza ochronę przed ciągłym zanurzeniem w wodzie w warunkach określonych przez producenta.

Ponieważ druga cyfra kodu IP wynosi 8, co oznacza wysoki stopień ochrony przed wodą, w tym przed długotrwałym zanurzeniem. W praktyce taka obudowa jest określana jako wodoszczelna.

Obudowa pyłochronna ogranicza wnikanie pyłu, ale nie musi być całkowicie szczelna. Obudowa pyłoszczelna zapewnia pełniejszą ochronę przed pyłem, zwykle oznaczaną pierwszą cyfrą 6 w kodzie IP.

Oba stopnie oznaczają pełną ochronę przed pyłem, ponieważ pierwsza cyfra to 6. Różnica dotyczy wody: IP67 chroni przy krótkotrwałym zanurzeniu, a IP68 przy długotrwałym zanurzeniu według warunków producenta.

Nie bezpośrednio. Stopień IP opisuje szczelność obudowy wobec ciał stałych i wody, natomiast ochronę przeciwporażeniową określają między innymi klasy ochronności i zastosowane środki ochronne.

Litera X oznacza, że nie podano stopnia ochrony przed ciałami stałymi. Cyfra 8 oznacza ochronę przed długotrwałym zanurzeniem w wodzie.

Biegun komutacyjny poprawia komutację, czyli proces przełączania prądu w uzwojeniu wirnika. Ogranicza iskrzenie na komutatorze i wpływ oddziaływania twornika.

Bieguny komutacyjne umieszcza się między biegunami głównymi, w strefie komutacji. Są częścią stojana maszyny.

Biegun główny wytwarza podstawowy strumień magnetyczny maszyny. Biegun komutacyjny jest mniejszy i służy głównie do poprawy komutacji.

Iskrzenie może wynikać ze złej komutacji, przeciążenia, zużycia szczotek, zabrudzenia komutatora lub oddziaływania twornika. Bieguny komutacyjne pomagają je ograniczyć.

Szczotki stykają się bezpośrednio z komutatorem i są umieszczone przy jego powierzchni. Bieguny komutacyjne są elementami magnetycznymi stojana, położonymi między biegunami głównymi.

Nabiegunnik to część bieguna magnetycznego rozszerzająca się od strony szczeliny powietrznej. Jego zadaniem jest odpowiednie rozprowadzenie strumienia magnetycznego.

Uzwojenie biegunów komutacyjnych jest zwykle połączone szeregowo z twornikiem. Dzięki temu jego działanie dostosowuje się do prądu obciążenia maszyny.

Styk zwierny jest w stanie spoczynku otwarty i zamyka się po zadziałaniu. Styk rozwierny jest w stanie spoczynku zamknięty i otwiera się po zadziałaniu.

Zaciski 13-14 zwykle oznaczają styk zwierny NO, a 21-22 styk rozwierny NC. Pomaga to rozpoznać funkcję styku na schemacie i podczas montażu.

Linia przerywana oznacza sprzężenie mechaniczne. Informuje, że oba styki są uruchamiane jednym przyciskiem lub jednym mechanizmem.

Styk przełączający ma jeden zacisk wspólny i przełącza go między dwoma wyjściami. W przycisku ze stykiem NO i NC występują dwa oddzielne tory stykowe sterowane równocześnie.

Stosuje się je w układach sterowania maszyn, rozruchu i zatrzymania napędów, kasetach sterowniczych oraz obwodach stycznikowych. Umożliwiają jednoczesne załączenie jednego obwodu i rozłączenie drugiego.

Styki rysuje się najczęściej w stanie spoczynku, czyli bez wymuszenia mechanicznego, bez zasilenia cewki lub bez naciśnięcia przycisku.

Szczotki zapewniają przepływ prądu między obwodem zewnętrznym a komutatorem. Zły materiał, wymiar lub twardość szczotki może pogorszyć styk i spowodować silne iskrzenie.

Może prowadzić do przegrzewania, wypalania działek komutatora, szybkiego zużycia szczotek oraz uszkodzenia maszyny. Jest to objaw nieprawidłowej pracy układu komutator-szczotki.

Nie. Oczyszczenie komutatora jest czynnością konserwacyjną, która zwykle poprawia warunki pracy i zmniejsza ryzyko iskrzenia.

Przetoczenie wykonuje się w celu wyrównania powierzchni komutatora, gdy jest nierówna, zużyta lub przypalona. Prawidłowo wykonane przetoczenie powinno poprawić pracę szczotek.

Docieranie polega na dopasowaniu powierzchni szczotki do krzywizny komutatora. Dzięki temu szczotka przylega większą powierzchnią i pracuje stabilniej.

Ważne są między innymi materiał, twardość, wymiary, rezystancja oraz dopuszczalna gęstość prądu. Szczotka musi być zgodna z wymaganiami konkretnej maszyny.

Należy znaleźć pole oznaczone jako I lub Prąd. Jeśli podano dwie wartości, trzeba powiązać je z odpowiednim napięciem i sposobem połączenia uzwojeń, np. Δ/Y.

Silnik trójfazowy jest zasilany z sieci prądu przemiennego. Amperomierz prądu stałego nie jest właściwy do takiego pomiaru.

Oznacza możliwość połączenia uzwojeń silnika w trójkąt lub w gwiazdę. Wartości napięć i prądów na tabliczce odpowiadają kolejno tym połączeniom.

Zakres miernika musi obejmować przewidywaną wartość prądu, aby nie przeciążyć przyrządu i poprawnie wykonać pomiar. Dla prądu 12 A wybiera się np. zakres 15 A.

Pierwsza wartość napięcia odpowiada pierwszemu symbolowi połączenia, czyli 220 V dla Δ. Druga wartość odpowiada drugiemu symbolowi, czyli 380 V dla Y.

Dla połączenia w trójkąt należy przyjąć pierwszą wartość, czyli 12,0 A. Dlatego najbliższy poprawny zakres amperomierza to 15 A AC.