Pytania pomocnicze - ELE.01

Łożysko kulkowe podpiera obracający się wał i zmniejsza tarcie między wałem a obudową. Dzięki temu koło pasowe może pracować płynnie.

Najczęściej widać dwa pierścienie oraz małe okręgi między nimi, które oznaczają kulki. Ten układ odróżnia je od śrub, wpustów i uszczelnień.

Łożysko przenosi obciążenia i umożliwia obrót wału. Pierścień uszczelniający służy do ograniczenia wycieku smaru lub przedostawania się zanieczyszczeń.

Wpust pryzmatyczny przenosi moment obrotowy między wałem a piastą koła pasowego. Ma zwykle postać prostokątnego elementu osadzonego w rowku.

Typowe objawy to hałas, drgania, nagrzewanie się obudowy, zwiększony luz i nierówna praca wału. Dalsza praca z uszkodzonym łożyskiem może doprowadzić do awarii.

Nieprawidłowe osadzenie łożyska może powodować bicie wału, nadmierne tarcie i przegrzewanie. Może to uszkodzić zarówno część mechaniczną, jak i elektryczną maszyny.

Przerwana dioda nie przewodzi i nie wpływa na obwód. Napięcie ustala wtedy dzielnik z dwóch jednakowych rezystorów, więc z 10 V otrzymuje się 5 V.

Zwarcie diody połączyłoby punkt wyjściowy z dolnym biegunem zasilania. Napięcie wyjściowe byłoby wtedy bliskie 0 V.

Dwa jednakowe rezystory połączone szeregowo dzielą napięcie zasilania na dwie równe części. Przy zasilaniu 10 V na każdym rezystorze występuje spadek 5 V.

Element równoległy zmienia rezystancję zastępczą tej gałęzi albo ją bocznikuje. Jeśli jednak ma przerwę, nie wpływa na działanie dzielnika.

Przerwana dioda nie przewodzi w żadnym kierunku. Zwarta dioda przewodzi w obu kierunkach i ma bardzo mały opór.

Przerwa w R1 odcinałaby punkt wyjściowy od dodatniego bieguna zasilania. W typowym układzie napięcie wyjściowe nie wynosiłoby wtedy 5 V.

Zwarcie R2 połączyłoby punkt wyjściowy z dolnym biegunem zasilania. Napięcie na wyjściu spadłoby wtedy prawie do 0 V.

Najczęściej po cewce oznaczonej A1 i A2 oraz po stykach głównych sprzężonych mechanicznie linią przerywaną. Styki mogą mieć oznaczenia par zacisków, np. 1-2, 3-4, 5-6.

Są to zaciski cewki stycznika. Po podaniu na nie właściwego napięcia cewka przyciąga zworę i przełącza styki.

Stycznik służy do załączania i wyłączania obwodu. Przekaźnik termiczny zabezpiecza silnik przed przeciążeniem i zwykle współpracuje ze stycznikiem.

Stycznik wykonuje czynność łączeniową w obwodzie mocy lub sterowania. Przekaźnik czasowy wprowadza opóźnienie załączenia lub wyłączenia styków.

Oznacza sprzężenie mechaniczne elementów aparatu. Informuje, że zadziałanie cewki powoduje jednoczesną zmianę położenia powiązanych styków.

Najczęściej w układach sterowania silnikami, pompami, wentylatorami, grzałkami i innymi odbiornikami dużej mocy. Pozwalają sterować obwodem mocy za pomocą obwodu sterowania.

Typowy przekaźnik ma przezroczystą lub opisaną obudowę, widoczną cewkę i styki oraz kilka wyprowadzeń do wpięcia w podstawkę lub płytkę. Często na obudowie podane jest napięcie cewki, np. 220 V AC.

Przekaźnik umożliwia sterowanie jednym obwodem za pomocą sygnału z innego obwodu. Pozwala też separować galwanicznie obwód sterujący od wykonawczego.

Zwykły przekaźnik przełącza styki po zasileniu cewki praktycznie natychmiast. Przekaźnik czasowy realizuje przełączenie z określoną zwłoką lub według ustawionej funkcji czasowej.

Przekaźnik służy głównie do przełączania obwodów sterowania. Wyzwalacz termiczny reaguje na przeciążenie prądowe i zabezpiecza urządzenie, np. silnik, przed długotrwałym nadmiernym prądem.

Najczęściej oznacza napięcie znamionowe cewki, przy którym przekaźnik powinien prawidłowo zadziałać. Na obudowie mogą być też podane dopuszczalne prądy i napięcia styków.

Podstawka ułatwia montaż, wymianę i serwisowanie przekaźnika bez rozłączania wielu przewodów. Jest to szczególnie wygodne w szafach sterowniczych.

Styk zwierny NO w stanie spoczynku jest otwarty i zamyka się po zadziałaniu przekaźnika. Styk rozwierny NC w stanie spoczynku jest zamknięty i otwiera się po zadziałaniu.

Styk przełączający ma zacisk wspólny oraz dwa tory: NC i NO. Po zasileniu cewki zacisk wspólny przełącza się z jednego toru na drugi.

Należy odczytać schemat nadrukowany na obudowie lub dane katalogowe. Dwa oddzielne zestawy styków wspólny-NC-NO oznaczają dwa styki przełączające.

Najczęściej 11 oznacza zacisk wspólny, 12 styk rozwierny NC, a 14 styk zwierny NO. Jest to typowy sposób oznaczania jednego styku przełączającego.

Każdy styk przełączający wymaga trzech zacisków: wspólnego, NC i NO. Dwa takie zestawy dają sześć zacisków stykowych, do tego dochodzą zaciski cewki.

Może jednocześnie przełączać dwa niezależne obwody, np. sygnalizację i sterowanie. Dzięki separacji styków można rozdzielić obwody o różnych funkcjach.

Oznaczenie 003 oznacza znamionowy prąd różnicowy 0,03 A, czyli 30 mA. Po przekroczeniu tej wartości wyłącznik powinien odłączyć zasilanie.

Liczba 40 oznacza znamionowy prąd ciągły wyłącznika, czyli 40 A. Nie jest to prąd różnicowy powodujący zadziałanie.

2P oznacza wyłącznik dwubiegunowy. W instalacji jednofazowej rozłącza zwykle przewód fazowy L i neutralny N.

Typ AC reaguje na sinusoidalny prąd różnicowy przemienny. Stosuje się go w prostych obwodach bez istotnych składowych prądu stałego.

Nie. 6 kA oznacza zdolność wytrzymania lub współpracy przy prądzie zwarciowym, a nie czułość różnicowoprądową. Prąd zadziałania w tym pytaniu wynosi 30 mA.

Prąd różnicowy 30 mA jest uznawany za wartość zapewniającą dodatkową ochronę przed porażeniem. Wyłącznik szybko odłącza zasilanie przy upływie prądu do ziemi.

Napięcie indukowane w uzwojeniu jest proporcjonalne do liczby zwojów. Im mniej skutecznych zwojów wtórnych, tym niższe napięcie wyjściowe.

Może wskazywać na uszkodzenie uzwojenia wtórnego, szczególnie zwarcie międzyzwojowe. Część zwojów nie bierze wtedy udziału w transformacji napięcia.

Przerwa powoduje brak ciągłości obwodu i zwykle brak napięcia lub prądu. Zwarcie międzyzwojowe nie musi całkowicie przerywać pracy, ale powoduje zaniżone napięcie, wzrost prądu i nagrzewanie.

Transformator nie zostałby skutecznie zasilony, więc na uzwojeniu wtórnym nie pojawiłoby się prawidłowe napięcie.

W zwartych zwojach mogą płynąć bardzo duże prądy lokalne. Powoduje to silne nagrzewanie, niszczenie izolacji i ryzyko dalszego uszkodzenia transformatora.

Pomiar przekładni pozwala sprawdzić, czy stosunek napięć odpowiada danym znamionowym. Odchylenie może wskazywać np. na zwarcie międzyzwojowe lub błędne połączenia uzwojeń.

Charakterystyczne jest połączenie diody Zenera równolegle do obciążenia oraz rezystora szeregowego od strony zasilania. Napięcie wyjściowe jest zwykle oznaczone jako równe napięciu Zenera.

Rezystor ogranicza prąd płynący przez diodę Zenera i obciążenie. Chroni diodę przed zbyt dużym prądem.

Dioda Zenera pracująca w kierunku zaporowym utrzymuje prawie stały spadek napięcia. Ponieważ jest połączona równolegle z obciążeniem, takie samo napięcie występuje na wyjściu.

Prostownik zamienia napięcie przemienne na jednokierunkowe lub stałe pulsujące. Stabilizator napięcia utrzymuje stałą wartość napięcia wyjściowego.

Falownik przekształca napięcie stałe na napięcie przemienne o określonej częstotliwości. Stabilizator nie zmienia rodzaju napięcia, tylko utrzymuje jego wartość.

Dioda Zenera pracuje w kierunku zaporowym, w obszarze przebicia Zenera. W tym zakresie utrzymuje prawie stałe napięcie.

Dioda może przestać pracować w obszarze stabilizacji. Wtedy napięcie wyjściowe nie będzie utrzymywane na stałym poziomie.

Oględziny to ocena stanu technicznego silnika bez wykonywania szczegółowych pomiarów. Obejmują sprawdzenie widocznych uszkodzeń, zabrudzeń, zużycia i poprawności zamocowania elementów.

Szczotkotrzymacze są elementami dostępnymi do kontroli po zatrzymaniu silnika. Można wtedy sprawdzić ich zamocowanie, zabrudzenie, uszkodzenia oraz prawidłowe prowadzenie szczotek.

Drgania występują podczas pracy maszyny, dlatego ich ocenę wykonuje się w czasie ruchu silnika. Zatrzymany silnik nie pozwala określić rzeczywistego poziomu drgań roboczych.

Zwykle nie. Zwarcie międzyzwojowe wymaga badań elektrycznych lub specjalistycznej diagnostyki, ponieważ może nie dawać widocznych objawów zewnętrznych.

Sprawdza się szczotki, szczotkotrzymacze, przewody szczotkowe, docisk szczotek oraz powierzchnię komutatora. Ważne są ślady zużycia, nadpaleń, zabrudzeń i luzów.

Typowe objawy to luzy, pęknięcia, zabrudzenie pyłem węglowym, zatarte prowadnice szczotek lub nieprawidłowy docisk szczotek. Mogą one powodować iskrzenie i nierówną pracę silnika.

Podczas postoju ocenia się głównie widoczny stan elementów i uszkodzenia mechaniczne. Podczas ruchu można obserwować zjawiska eksploatacyjne, np. drgania, hałas, iskrzenie i nagrzewanie.

Omomierz jest przeznaczony do bezpośredniego pomiaru rezystancji. Podłącza się go do zacisków cewki przy odłączonym napięciu zasilania.

Rezystancję cewki mierzy się zwykle między zaciskami A1 i A2. Są to standardowe oznaczenia końców uzwojenia cewki stycznika.

Nieskończona lub bardzo duża rezystancja zwykle oznacza przerwę w uzwojeniu cewki albo brak ciągłości połączenia.

Omomierz ma własne źródło pomiarowe i nie wolno podłączać go do obwodu pod napięciem. Grozi to uszkodzeniem miernika oraz porażeniem elektrycznym.

Pomiar rezystancji cewki sprawdza ciągłość uzwojenia między jego końcami. Pomiar rezystancji izolacji sprawdza stan izolacji między uzwojeniem a obudową lub innymi częściami przewodzącymi.

Amperomierz i woltomierz pozwalają wyznaczyć rezystancję pośrednio z prawa Ohma, czyli R = U / I. Pytanie dotyczy pomiaru bezpośredniego, więc właściwym przyrządem jest omomierz.