Pytania pomocnicze - ELM.06
Eksploatacja i programowanie urządzeń i systemów mechatronicznych
Pytania pomocnicze rozwijające tematy z pytań egzaminacyjnych. Każde pytanie ma krótką odpowiedź, która pomaga utrwalić wiedzę i przygotować się do egzaminu. Łącznie: 1025.
Strona 4 z 16.
Dlaczego monitorowanie parametrów pracy skraca czas naprawy urządzenia?
System wskazuje, kiedy i gdzie pojawiła się nieprawidłowość, np. alarm, spadek ciśnienia lub wzrost temperatury. Dzięki temu technik szybciej lokalizuje przyczynę awarii.
Jakie dane mogą być zbierane przez system monitorowania urządzenia mechatronicznego?
Mogą to być dane o temperaturze, ciśnieniu, prądzie silnika, drganiach, położeniu elementów wykonawczych, liczbie cykli pracy oraz stanach alarmowych.
Czym różni się monitorowanie od okresowego przeglądu urządzenia?
Monitorowanie dostarcza danych na bieżąco lub bardzo często, natomiast przegląd jest wykonywany w określonych odstępach czasu. Monitoring pozwala reagować szybciej na zmiany stanu urządzenia.
Jak system monitorowania pomaga w zapobieganiu awariom?
Pozwala zauważyć niekorzystne trendy, np. stopniowy wzrost temperatury lub drgań. Dzięki temu można wykonać konserwację zanim dojdzie do poważnego uszkodzenia.
Jaką rolę pełnią alarmy w systemach monitorowania?
Alarmy informują operatora lub służby utrzymania ruchu o przekroczeniu dopuszczalnych wartości parametrów. Ułatwiają szybką reakcję i ograniczenie skutków usterki.
Dlaczego zwiększenie częstotliwości przeglądów nie jest głównym celem monitorowania?
Monitoring ma przede wszystkim dostarczać informacji o rzeczywistym stanie urządzenia. Może nawet ograniczyć zbędne przeglądy, ponieważ konserwacja może być planowana według faktycznego zużycia.
Dlaczego przeglądy techniczne urządzeń mechatronicznych wykonuje się według harmonogramu, a nie zawsze w stałym odstępie czasu?
Różne urządzenia pracują w innych warunkach i z różnym obciążeniem. Dlatego częstotliwość przeglądów powinna wynikać z dokumentacji, zaleceń producenta i rzeczywistej eksploatacji.
Co może określać harmonogram przeglądów technicznych?
Harmonogram określa terminy przeglądów, zakres czynności, osoby odpowiedzialne oraz sposób dokumentowania wykonanych prac.
Jakie dokumenty pomagają ustalić częstotliwość przeglądów maszyny?
Najważniejsze są DTR, instrukcja obsługi, zalecenia producenta, dokumentacja serwisowa oraz wewnętrzne procedury utrzymania ruchu.
Jakie elementy systemu mechatronicznego sprawdza się podczas przeglądu?
Sprawdza się m.in. elementy mechaniczne, elektryczne, czujniki, napędy, układy pneumatyczne lub hydrauliczne oraz zabezpieczenia.
Czym różni się przegląd techniczny od naprawy awaryjnej?
Przegląd jest działaniem planowym i zapobiegawczym. Naprawa awaryjna jest wykonywana po wystąpieniu usterki lub zatrzymaniu urządzenia.
Dlaczego wyniki przeglądu technicznego należy dokumentować?
Dokumentacja potwierdza wykonanie prac, ułatwia analizę awarii i pomaga planować kolejne czynności konserwacyjne.
Co może się stać, jeśli przeglądy techniczne nie są wykonywane zgodnie z harmonogramem?
Może dojść do częstszych awarii, pogorszenia bezpieczeństwa pracy, spadku dokładności działania urządzenia oraz większych kosztów napraw.
Dlaczego pomiar ciągłości przewodów wykonuje się przy wyłączonym napięciu?
Funkcja pomiaru ciągłości lub rezystancji w mierniku jest przeznaczona do pracy w obwodach beznapięciowych. Pomiar pod napięciem grozi uszkodzeniem miernika, błędnym wynikiem i porażeniem elektrycznym.
Po co odłącza się odbiorniki przed pomiarem ciągłości przewodu?
Odbiorniki mogą tworzyć dodatkową drogę przepływu prądu pomiarowego. Może to spowodować fałszywe wskazanie ciągłości lub zafałszowanie wartości rezystancji.
Jakim przyrządem można sprawdzić ciągłość przewodu?
Najczęściej używa się multimetru z funkcją testu ciągłości, oznaczaną zwykle symbolem brzęczyka. Można też użyć omomierza mierzącego małe rezystancje.
Co oznacza sygnał dźwiękowy podczas testu ciągłości?
Sygnał dźwiękowy zwykle oznacza, że między sondami miernika istnieje połączenie o małej rezystancji. W praktyce wskazuje to na ciągłość badanego przewodu.
Co może oznaczać wskazanie OL lub bardzo duża rezystancja na mierniku?
Takie wskazanie oznacza najczęściej przerwę w obwodzie, brak kontaktu sond pomiarowych albo uszkodzenie badanego przewodu.
Czy pomiar ciągłości jest tym samym co pomiar rezystancji izolacji?
Nie. Pomiar ciągłości sprawdza, czy przewód przewodzi prąd, natomiast pomiar rezystancji izolacji sprawdza, czy izolacja nie dopuszcza do niepożądanego upływu prądu.
Jak należy przygotować instalację do bezpiecznego pomiaru ciągłości?
Należy odłączyć zasilanie, zabezpieczyć obwód przed przypadkowym załączeniem, sprawdzić brak napięcia i odłączyć elementy mogące wpływać na wynik pomiaru.
Co oznacza stan podstawowy w schemacie elektrycznym?
To stan, w którym układ nie jest pobudzony: brak zasilenia cewek, przyciski nie są naciśnięte, a zabezpieczenia nie zadziałały. Schemat pokazuje elementy właśnie w takim położeniu.
Dlaczego łączników nie rysuje się w momencie ich działania?
Ponieważ schemat ma przedstawiać stan spoczynkowy układu, a nie chwilowy stan po naciśnięciu przycisku lub przełączeniu łącznika. Dzięki temu schemat jest jednoznaczny i łatwiejszy do analizy.
Jak rysuje się styk normalnie otwarty NO na schemacie?
Styk NO rysuje się jako otwarty w stanie spoczynku. Zamyka się dopiero po zadziałaniu elementu sterującego, np. po zasileniu cewki przekaźnika.
Jak rysuje się styk normalnie zamknięty NC na schemacie?
Styk NC rysuje się jako zamknięty w stanie spoczynku. Otwiera się dopiero po zadziałaniu elementu, który nim steruje.
Jak powiązać cewkę przekaźnika z jego stykami na schemacie?
Cewka i jej styki mają to samo oznaczenie, np. K1. Dzięki temu wiadomo, które styki zmienią stan po zasileniu danej cewki.
Czy cewka i styki przekaźnika mają te same numery zacisków?
Nie. Mogą mieć to samo oznaczenie urządzenia, np. K1, ale różne numery zacisków, np. A1-A2 dla cewki oraz 13-14 lub 21-22 dla styków.
W jakim stanie przedstawia się zabezpieczenia elektryczne na schemacie?
Zabezpieczenia przedstawia się w stanie podstawowym, czyli bez zadziałania awaryjnego. Nie rysuje się ich tak, jak wyglądałyby po wyzwoleniu.
Jaki jest główny cel inspekcji urządzenia elektrycznego?
Celem inspekcji jest wykrycie nieprawidłowości w działaniu urządzenia, np. przegrzewania, hałasu, drgań, uszkodzeń przewodów lub zapachu spalenizny.
Czy inspekcję urządzenia elektrycznego można wykonywać, gdy urządzenie jest pod napięciem?
Tak, w niektórych przypadkach jest to dopuszczalne, szczególnie gdy trzeba ocenić pracę urządzenia. Należy jednak zachować zasady BHP i nie dotykać części czynnych.
Dlaczego nie wolno zbliżać się do nieosłoniętych wirujących elementów?
Wirujące elementy mogą wciągnąć odzież, włosy, rękawice lub narzędzia. Może to spowodować ciężki uraz operatora.
Jakie zmysły są wykorzystywane podczas podstawowej inspekcji urządzenia?
Najczęściej wykorzystuje się wzrok, słuch i węch. Pozwalają one wykryć widoczne uszkodzenia, nietypowe dźwięki oraz zapach przegrzania lub spalenizny.
Jakie objawy mogą świadczyć o nieprawidłowej pracy silnika elektrycznego?
Typowe objawy to nadmierne nagrzewanie, nietypowe buczenie, drgania, spadek prędkości obrotowej, zapach spalenizny lub uszkodzenia izolacji przewodów.
Czym różni się inspekcja od naprawy urządzenia?
Inspekcja polega głównie na ocenie stanu urządzenia i wykrywaniu nieprawidłowości. Naprawa obejmuje usuwanie usterek, często po odłączeniu zasilania i zabezpieczeniu stanowiska.
Jakie elementy bezpieczeństwa powinny być sprawdzone podczas inspekcji?
Należy sprawdzić stan osłon, przewodów ochronnych, obudów, wyłączników awaryjnych, oznaczeń ostrzegawczych oraz zabezpieczeń przed dostępem do części ruchomych i czynnych.
Od czego zależy kierunek obrotu silnika indukcyjnego trójfazowego?
Zależy od kierunku wirowania pola magnetycznego stojana. Kierunek ten wynika z kolejności faz napięcia zasilającego.
Co trzeba zrobić, aby odwrócić kierunek obrotów silnika trójfazowego?
Należy zamienić miejscami dowolne dwie fazy zasilające silnik. Nie ma znaczenia, które dwie fazy zostaną zamienione.
Dlaczego zmiana częstotliwości nie jest podstawowym sposobem zmiany kierunku obrotów?
Zmiana częstotliwości wpływa przede wszystkim na prędkość synchroniczną silnika. Kierunek obrotu zmienia się przez zmianę kolejności faz.
Jak liczba par biegunów wpływa na pracę silnika indukcyjnego?
Liczba par biegunów wpływa na prędkość synchroniczną silnika. Większa liczba par biegunów oznacza mniejszą prędkość synchroniczną.
Jak realizuje się zmianę kierunku obrotów w układzie stycznikowym?
Stosuje się dwa styczniki nawrotne. Jeden podaje fazy w kolejności normalnej, a drugi zamienia dwie fazy, co odwraca kierunek pola wirującego.
Czy falownik może zmieniać kierunek obrotów silnika trójfazowego?
Tak. Falownik może programowo zmienić kolejność faz napięcia wyjściowego lub wykonać zmianę kierunku na podstawie sygnału sterującego.
Dlaczego silnik bocznikowy nazywa się silnikiem o wzbudzeniu równoległym?
Ponieważ uzwojenie wzbudzenia stojana jest połączone równolegle z uzwojeniem twornika wirnika. Obie gałęzie są zasilane z tego samego źródła napięcia.
Czym różni się silnik bocznikowy od silnika szeregowego prądu stałego?
W silniku bocznikowym uzwojenie wzbudzenia jest połączone równolegle z twornikiem, a w szeregowym jest z nim połączone szeregowo. Silnik szeregowy ma zwykle większy moment rozruchowy.
Czym różni się silnik bocznikowy od silnika obcowzbudnego?
W silniku bocznikowym uzwojenie wzbudzenia jest zasilane z tego samego źródła co twornik. W silniku obcowzbudnym uzwojenie wzbudzenia ma oddzielne źródło zasilania.
Jaką prędkość obrotową ma silnik bocznikowy przy zmianach obciążenia?
Silnik bocznikowy utrzymuje względnie stałą prędkość obrotową. Spadek prędkości przy wzroście obciążenia jest zwykle niewielki.
Gdzie stosuje się silniki bocznikowe prądu stałego?
Stosuje się je tam, gdzie wymagana jest stabilna prędkość obrotowa, np. w napędach maszyn, wentylatorach, pompach i układach regulowanych napędów DC.
Jaką rolę pełni komutator w silniku prądu stałego?
Komutator przełącza kierunek prądu w uzwojeniach wirnika, aby moment elektromagnetyczny działał stale w tym samym kierunku. Umożliwia to ciągły obrót wirnika.
Dlaczego w instalacjach pneumatycznych trzeba usuwać wilgoć ze sprężonego powietrza?
Wilgoć powoduje korozję, zacinanie zaworów, uszkodzenia siłowników oraz wypłukiwanie smaru. Może też tworzyć kondensat w przewodach.
Jak działa osuszacz chłodniczy sprężonego powietrza?
Schładza sprężone powietrze, przez co para wodna skrapla się. Następnie kondensat jest oddzielany i odprowadzany z instalacji.
Co oznacza ciśnieniowy punkt rosy +2°C?
Oznacza temperaturę, przy której przy danym ciśnieniu para wodna w sprężonym powietrzu zacznie się wykraplać. Wartość +2°C jest typowa dla osuszaczy chłodniczych.
Czy osuszacz chłodniczy zwiększa ciśnienie powietrza?
Nie. Osuszacz chłodniczy służy do usuwania wilgoci, a nie do sprężania powietrza. Za zwiększanie ciśnienia odpowiada sprężarka.
Czym różni się filtr sprężonego powietrza od osuszacza?
Filtr usuwa głównie cząstki stałe, olej i część kondensatu. Osuszacz obniża zawartość pary wodnej w powietrzu przez jej wykroplenie lub adsorpcję.
Jakie skutki może mieć brak osuszania powietrza w pneumatyce?
Może dojść do korozji, awarii zaworów, niestabilnej pracy siłowników i szybszego zużycia elementów układu. W niskiej temperaturze kondensat może zamarzać.
Dlaczego schładzanie powietrza powoduje jego osuszanie?
Chłodniejsze powietrze może zawierać mniej pary wodnej. Nadmiar wilgoci skrapla się i może zostać usunięty jako kondensat.
Do czego służy prądnica tachometryczna w układach mechatronicznych?
Prądnica tachometryczna służy do pomiaru prędkości obrotowej wału maszyny. Wytwarza napięcie proporcjonalne do prędkości obrotowej.
Jaki sygnał wyjściowy daje prądnica tachometryczna?
Najczęściej daje sygnał napięciowy, którego wartość rośnie wraz ze wzrostem prędkości obrotowej. W prądnicach tachometrycznych DC może też wskazywać kierunek obrotów przez zmianę polaryzacji.
Dlaczego prądnica tachometryczna nie służy do pomiaru wydłużeń ani naprężeń?
Wydłużenia, odkształcenia i naprężenia mierzy się innymi czujnikami, np. tensometrami. Prądnica tachometryczna jest elementem obrotowym i mierzy prędkość obrotową.
W jakich jednostkach podaje się prędkość obrotową?
Prędkość obrotową najczęściej podaje się w obrotach na minutę, czyli obr/min lub rpm. W obliczeniach technicznych stosuje się też rad/s.
Gdzie stosuje się prądnice tachometryczne?
Stosuje się je w napędach elektrycznych, układach regulacji prędkości, serwonapędach oraz systemach automatyki. Umożliwiają sprzężenie zwrotne informujące sterownik o rzeczywistej prędkości wału.
Czym różni się prądnica tachometryczna od enkodera?
Prądnica tachometryczna daje zwykle analogowy sygnał napięciowy proporcjonalny do prędkości. Enkoder generuje impulsy cyfrowe, które pozwalają określić prędkość, położenie lub kierunek ruchu.
Do czego służy resolver w serwomechanizmie?
Resolver dostarcza informacji o położeniu kątowym wału silnika. Dzięki temu sterownik serwonapędu może precyzyjnie kontrolować ruch.
Jaką wielkość mierzy resolver bezpośrednio?
Resolver mierzy bezpośrednio przemieszczenie kątowe, czyli kąt obrotu wału względem położenia odniesienia.
Czy resolver mierzy prędkość kątową?
Nie jest to jego podstawowa funkcja. Prędkość kątową można wyznaczyć pośrednio na podstawie zmian położenia kątowego w czasie.
Dlaczego w resolverze wykorzystuje się sygnały sinus i cosinus?
Sygnały sinusowy i cosinusowy pozwalają jednoznacznie określić kąt obrotu wału. Na ich podstawie układ elektroniczny oblicza aktualne położenie.
Czym różni się przemieszczenie kątowe od przemieszczenia liniowego?
Przemieszczenie kątowe opisuje obrót wokół osi, zwykle w stopniach lub radianach. Przemieszczenie liniowe opisuje przesunięcie po linii prostej, np. w milimetrach.
W jakich urządzeniach stosuje się resolvery?
Resolvery stosuje się w serwonapędach, obrabiarkach CNC, robotach przemysłowych i układach, w których wymagany jest dokładny pomiar położenia wału.