Pytania pomocnicze - GIW.09

Stężenie siarkowodoru H₂S nie powinno przekraczać 0,0007% objętościowo, czyli 7 ppm.

Jest silnie toksyczny, może szybko powodować utratę przytomności i porażenie oddychania. Przy większych stężeniach osłabia lub znosi odczuwanie zapachu, więc człowiek może nie rozpoznać zagrożenia.

Aby przeliczyć procenty na ppm, mnoży się wartość procentową przez 10 000. Dlatego 0,0007% = 7 ppm.

Wentylacja rozcieńcza i usuwa szkodliwe gazy z wyrobisk. Dzięki odpowiedniemu wydatkowi powietrza stężenie H₂S może być utrzymywane poniżej dopuszczalnej wartości.

Siarkowodór jest silnie toksyczny już przy bardzo małych stężeniach. Dwutlenek węgla jest głównie gazem duszącym, który wypiera tlen i staje się groźny przy znacznie większych stężeniach.

Należy wycofać ludzi ze strefy zagrożenia, zabezpieczyć rejon, wykonać pomiary kontrolne i zapewnić skuteczne przewietrzenie. Do działań ratowniczych stosuje się sprzęt izolujący układ oddechowy.

H₂S ma zapach zgniłych jaj, ale przy większych stężeniach może porażać węch. Brak zapachu nie oznacza więc braku zagrożenia.

Należy przekształcić wzór R · A² = 144 do postaci A = √(144 / R). Następnie podstawia się wartość R i oblicza pierwiastek.

Większy opór oznacza, że powietrze trudniej przepływa przez sieć wentylacyjną. Może to wynikać np. z długości wyrobisk, małych przekrojów lub dużej liczby przeszkód.

Są to wielkości odwrotnie powiązane: gdy opór R rośnie, powierzchnia otworu równoznacznego A maleje. Wynika to ze wzoru R · A² = 144.

Dla R = 9 miurgów: A = √(144 / 9) = √16 = 4. Jednostką powierzchni otworu równoznacznego jest m².

Służy do uproszczonego porównywania oporu różnych sieci wentylacyjnych. Pozwala ocenić, czy dana sieć jest łatwa czy trudna do przewietrzania.

Powierzchnię otworu równoznacznego podaje się w metrach kwadratowych, czyli m².

Jest to przestrzeń potrzebna do bezpiecznego przejazdu środka transportowego wraz z ładunkiem. Uwzględnia gabaryty transportu oraz wymagane odstępy od obudowy, ociosów i urządzeń.

Minimalna odległość wynosi nie mniej niż 0,25 m. Jest to wartość wymagana dla zachowania bezpiecznej skrajni transportowej.

Zmniejsza ryzyko kolizji ładunku z obudową, ociosem, maszynami lub urządzeniami. Chroni też ludzi, sprzęt i infrastrukturę wyrobiska.

Należy uwzględnić szerokość i wysokość zestawu z ładunkiem, stan obudowy, przebieg trasy, zabudowane urządzenia oraz wolną przestrzeń po bokach transportu.

Może dojść do zahaczenia ładunku, uszkodzenia obudowy lub urządzeń, zatrzymania transportu albo wypadku pracowników znajdujących się w pobliżu.

Nie. W tym pytaniu chodzi o odstęp między krawędzią zestawu transportowego z ładunkiem a otoczeniem, który wynosi 0,25 m. Wartości takie jak 0,70 m mogą dotyczyć innych wymagań, np. przejść dla ludzi.

Wydatek powietrza oblicza się ze wzoru Q = S · v, gdzie S to przekrój wyrobiska, a v to prędkość przepływu powietrza. Wynik ma jednostkę m³/s.

Ponieważ wzór Q = S · v daje wydatek w jednej sekundzie. Pytanie dotyczy ilości powietrza w ciągu jednej minuty, czyli 60 sekund.

Jest to rzeczywiste wolne pole przekroju wyrobiska, przez które może przepływać powietrze, mierzone wewnątrz obudowy.

Wydatek powietrza podaje się najczęściej w m³/s lub m³/min. Objętość powietrza w danym czasie podaje się w m³.

Im większa prędkość przepływu powietrza, tym większy wydatek przy tym samym przekroju wyrobiska. Prędkość jest jednym z dwóch podstawowych czynników we wzorze Q = S · v.

Do pomiaru prędkości przepływu powietrza stosuje się anemometry. Pomiar prędkości jest potrzebny do obliczenia wydatku powietrza.

Masę oblicza się, mnożąc objętość skrzyni ładunkowej przez gęstość skały. Dla 15 m³ i 2,0 t/m³ masa jednego kursu wynosi 30 t.

Objętość skrzyni podana jest w metrach sześciennych, a odpowiedzi w tonach na godzinę. Gęstość pozwala przeliczyć objętość materiału na jego masę.

Masę przewiezioną w jednym kursie należy pomnożyć przez liczbę kursów. W tym przypadku 30 t × 8 = 240 t.

Jednostka t/h oznacza liczbę ton materiału przewiezioną w ciągu jednej godziny. Jest to miara efektywności lub wydajności transportu.

Potrzebne są: objętość skrzyni ładunkowej, gęstość materiału, liczba kursów oraz czas pracy. Na ich podstawie oblicza się masę przewiezioną w jednostce czasu.

Częstym błędem jest dzielenie samej objętości przez czas bez przeliczenia jej na masę. Trzeba najpierw użyć gęstości, aby uzyskać wynik w tonach.

Są to wyrobiska wykonywane w celu bezpośredniego wybierania kopaliny ze złoża. Przykładami są ściany eksploatacyjne i komory.

Ponieważ ich zasadniczym celem jest eksploatacja, czyli wybranie części złoża i pozyskanie kopaliny.

Wyrobiska udostępniające umożliwiają dojście do złoża lub jego partii, natomiast wybierkowe służą bezpośrednio do urabiania i wydobywania kopaliny.

Przygotowują złoże lub pole eksploatacyjne do prowadzenia robót wybierkowych, np. przez wykonanie chodników transportowych i wentylacyjnych.

Komory często kojarzą się z systemem komorowo-filarowym, w którym część złoża wybiera się w postaci komór, a część pozostawia jako filary podporowe.

Należy skojarzyć słowo „komora” z wybieraniem kopaliny. Dlatego w klasyfikacji według celu komory są wyrobiskami wybierkowymi.

Obudowa kotwowa wzmacnia strop i ociosy przez zespolenie warstw skalnych. Nie zajmuje dużo miejsca, dlatego dobrze sprawdza się w komorach i wyrobiskach eksploatacyjnych.

Kotwy są osadzane w otworach w stropie lub ociosach i spinają warstwy skalne. Dzięki temu ograniczają odspajanie się skał i poprawiają stateczność wyrobiska.

Obudowa kotwowa wzmacnia sam górotwór, natomiast obudowa metalowa sztywna głównie podpiera wyrobisko konstrukcją stalową. Kotwy są lżejsze i mniej ograniczają przekrój wyrobiska.

Filary są pozostawionymi częściami złoża, które podtrzymują strop. Ich prawidłowe wymiary są kluczowe dla stateczności wyrobisk.

Tubingi żeliwne stosuje się głównie w specjalnych obudowach, np. szybowych lub tunelowych, a nie jako typową obudowę wyrobisk eksploatacyjnych w systemie komorowo-filarowym.

Dobór obudowy zależy od warunków geologiczno-górniczych, stateczności stropu, głębokości eksploatacji, przeznaczenia wyrobiska oraz technologii robót.

Najpierw trzeba uzyskać dostęp do złoża i stworzyć podstawowe wyrobiska komunikacyjne, transportowe oraz wentylacyjne. Dopiero potem można przygotowywać konkretne pola lub ściany do eksploatacji.

Są to roboty umożliwiające dotarcie do złoża, np. drążenie szybów, przekopów i chodników głównych. Tworzą podstawową infrastrukturę kopalni.

Roboty przygotowawcze organizują i przygotowują złoże do eksploatacji, np. przez wykonanie chodników przyścianowych. Roboty wybierkowe polegają już na właściwym wydobywaniu kopaliny.

Mogą to być chodniki przyścianowe, pochylnie, przecinki ścianowe i inne wyrobiska potrzebne do rozpoczęcia wybierania złoża.

Bez wcześniejszego udostępnienia i przygotowania złoża nie ma zapewnionego bezpiecznego dojścia, transportu, wentylacji ani organizacji frontu eksploatacyjnego.

To etap właściwej eksploatacji, czyli urabiania i wydobywania kopaliny użytecznej ze złoża przygotowanego wcześniej do wybierania.

Określa stopień dokładności poznania złoża, jego granic, budowy, jakości kopaliny i zasobów. Im wyższa klasa, tym większa pewność danych geologicznych.

Prawidłowa kolejność to: D, C2, C1, B, A. Jest to układ od rozpoznania wstępnego do najbardziej szczegółowego.

Klasa C jest podzielona na dwa poziomy dokładności. C2 oznacza rozpoznanie ogólniejsze, a C1 bardziej szczegółowe i wiarygodne.

Najwyższy stopień rozpoznania oznacza klasa A. Dane w tej klasie są najbardziej szczegółowe i pewne.

Najniższy stopień rozpoznania oznacza klasa D. Dotyczy ona rozpoznania wstępnego, opartego na ograniczonej liczbie danych.

Służą do oceny wiarygodności danych o złożu oraz do planowania dalszego rozpoznania, projektowania eksploatacji i szacowania zasobów.

Służy do odbioru urobku ze ściany eksploatacyjnej i transportowania go wzdłuż ściany do dalszego systemu odstawy.

Ponieważ przenośnik odbiera urobek spod kombajnu i często stanowi dla niego prowadnicę. Musi więc pasować konstrukcyjnie i wydajnościowo do pracy kombajnu.

Dla takiej ściany w pytaniu egzaminacyjnym właściwą odpowiedzią jest przenośnik zgrzebłowy ścianowy Rybnik 1100.

Najważniejsze są: długość ściany, wydajność urabiania, rodzaj kombajnu, moc napędów, warunki górniczo-geologiczne oraz wymagania odstawy urobku.

Współpracuje głównie z kombajnem ścianowym, obudową zmechanizowaną oraz przenośnikami odstawy w chodniku podścianowym.

Im dłuższa ściana, tym większe obciążenia mechaniczne i większa ilość transportowanego urobku. Przenośnik musi zapewnić ciągłą, bezawaryjną odstawę.