Pytania pomocnicze - INF.02

Ponieważ w komputerze działa wiele procesów jednocześnie, a procesor ma ograniczone zasoby. System operacyjny decyduje, które zadanie otrzyma procesor i na jak długo.

Proces to uruchomiony program wraz z przydzielonymi mu zasobami, np. pamięcią RAM i czasem procesora.

Program to plik z instrukcjami zapisany na dysku, a proces to program, który został uruchomiony i jest wykonywany przez system.

Jądro nadzoruje działanie procesów i zawiera mechanizmy przydzielania czasu procesora. To ono wykonuje niskopoziomowe operacje zarządzania zasobami.

Nie. Pamięć RAM służy do przechowywania danych i kodu aktualnie używanych przez komputer, ale nie decyduje o przydziale procesora.

Nie. Cache procesora to szybka pamięć podręczna przyspieszająca dostęp do danych, ale nie steruje kolejnością wykonywania procesów.

Scheduler, czyli planista, to mechanizm systemu operacyjnego wybierający procesy, które mają otrzymać czas procesora.

Plik `/etc/passwd` przechowuje podstawowe informacje o kontach użytkowników, takie jak nazwa użytkownika, UID, GID, katalog domowy i powłoka logowania.

Zwykle nie. Współczesne systemy Linux przechowują skróty haseł w `/etc/shadow`, a w `/etc/passwd` znajduje się najczęściej znak `x`.

`/etc/passwd` zawiera ogólne dane kont użytkowników i jest zwykle czytelny dla wszystkich. `/etc/shadow` zawiera skróty haseł i jest dostępny głównie dla administratora.

Znak `x` oznacza, że hasło użytkownika nie jest zapisane bezpośrednio w `/etc/passwd`, lecz w pliku `/etc/shadow`.

Ponieważ `/etc/passwd` musi być czytelny dla wielu procesów i użytkowników. Umieszczenie tam haseł lub ich skrótów zwiększałoby ryzyko ataku.

Katalog domowy znajduje się w szóstym polu wpisu, np. `/home/jan`.

Pierwszy znak `-` oznacza zwykły plik. Właściciel ma `rwx`, grupa ma `--x`, a pozostali mają `r-x`.

Oznacza ustawienie właścicielowi (`u`) i grupie (`g`) dokładnie praw odczytu i zapisu, czyli `rw-`. Prawo wykonania zostaje usunięte dla tych dwóch kategorii.

Nie. Ponieważ w poleceniu nie wskazano `o`, prawa pozostałych użytkowników pozostają bez zmian.

Właściciel zmienia się z `rwx` na `rw-`, grupa z `--x` na `rw-`, a pozostali zachowują `r-x`. Razem daje to `-rw-rw-r-x`.

`=` ustawia dokładnie podane prawa, `+` dodaje prawa, a `-` odbiera prawa. W tym pytaniu użyto `=`, więc wcześniejsze prawa właściciela i grupy są zastępowane.

Uprawnienia `rw-` to 6, `rw-` to 6, a `r-x` to 5. Zapis liczbowy to `665`.

Znak `|` tworzy potok, czyli przekazuje wyjście pierwszego polecenia na wejście drugiego. W tym przypadku `chmod` zwykle nic nie wypisuje, ale sama zmiana uprawnień zostaje wykonana.

Najlepiej użyć `ls -l szkola.txt`, ponieważ pokazuje szczegółowy wpis z uprawnieniami, właścicielem, grupą, rozmiarem i datą modyfikacji.

Służy do diagnozowania i naprawy problemów z systemem. Windows uruchamia wtedy tylko podstawowe sterowniki i usługi.

Klasycznym klawiszem jest F8. Pozwala on wyświetlić zaawansowane opcje rozruchu w starszych wersjach Windows.

Nowsze systemy uruchamiają się szybciej i często mają wyłączone klasyczne menu rozruchowe. Tryb awaryjny uruchamia się wtedy przez środowisko odzyskiwania lub ustawienia uruchamiania.

Zwykły tryb awaryjny ładuje minimalny zestaw sterowników. Wersja z obsługą sieci dodatkowo uruchamia składniki potrzebne do połączenia sieciowego.

Gdy system działa niestabilnie, nie uruchamia się poprawnie, występują problemy po instalacji sterownika lub trzeba usunąć szkodliwe oprogramowanie.

Można użyć narzędzia konfiguracji systemu msconfig albo polecenia bcdedit. Po naprawie należy wyłączyć wymuszone uruchamianie w trybie awaryjnym.

`fdisk` służy do zarządzania partycjami dysku, czyli do tworzenia, usuwania i modyfikowania logicznych podziałów nośnika.

Partycjonowanie dzieli dysk na logiczne części, czyli partycje. Formatowanie tworzy na partycji system plików, np. EXT4, FAT32 lub NTFS.

Służy do tego polecenie `sudo fdisk -l`, które pokazuje dostępne dyski, partycje i ich parametry.

Zmiana tablicy partycji wpływa na strukturę dysku i może prowadzić do utraty danych, dlatego wymaga uprawnień roota, np. przez `sudo`.

Nie. `fdisk` tworzy lub modyfikuje partycje, a system plików tworzy się osobnym poleceniem, np. `mkfs.ext4`.

MBR i GPT to typy tablic partycji, czyli struktur opisujących podział dysku na partycje. GPT jest nowszym rozwiązaniem i obsługuje większe dyski oraz więcej partycji.

FAT32 ma limit pojedynczego pliku wynoszący około 4 GB, więc plik 4,8 GB nie zostanie zapisany. NTFS obsługuje znacznie większe pliki.

Pojemność nośnika określa, ile danych ogółem można na nim zapisać. Maksymalny rozmiar pojedynczego pliku zależy od systemu plików, np. FAT32 ogranicza plik do około 4 GB.

DVD-5 ma pojemność około 4,7 GB, więc plik 4,8 GB jest zbyt duży. Dodatkowo DVD jest mniej wygodne do codziennej archiwizacji niż pamięć USB.

Nie. Skuteczność kompresji zależy od typu danych. Niektóre pliki, np. filmy, zdjęcia JPEG lub archiwa ZIP, mogą zmniejszyć się bardzo nieznacznie.

W treści pytania podano, że komputer nie ma dostępu do sieci. Dlatego zapis w lokalizacji sieciowej nie jest możliwy.

Powinien mieć odpowiednią pojemność, obsługiwać duże pliki, umożliwiać wielokrotny zapis i być wygodny w użyciu. Pamięć USB z NTFS spełnia te warunki.

Chłodzenie pasywne rozpoznaje się po radiatorze bez wentylatora. Ciepło jest odprowadzane przez metalowe żeberka radiatora.

Chłodzenie pasywne nie ma elementów ruchomych, np. wentylatora. Chłodzenie aktywne wykorzystuje wentylator lub pompę do wymuszania przepływu powietrza albo cieczy.

Najważniejsze zalety to cicha praca, brak zużywającego się wentylatora i mniejsze ryzyko awarii mechanicznej. Sprawdza się przy układach o niewielkim poborze mocy.

Chłodzenie pasywne ma ograniczoną wydajność odprowadzania ciepła. Wymaga dobrej cyrkulacji powietrza w obudowie i zwykle nie nadaje się do bardzo wydajnych kart graficznych.

Żeberka zwiększają powierzchnię oddawania ciepła do otoczenia. Im większa powierzchnia radiatora, tym skuteczniejsze odprowadzanie ciepła.

Tak, szczególnie gdy obudowa ma słaby przepływ powietrza lub radiator jest zakurzony. Objawami mogą być zawieszanie się komputera, artefakty obrazu lub spadek wydajności.

Swap służy jako dodatkowy obszar pamięci na dysku, używany wtedy, gdy brakuje pamięci RAM. Przechowywane są tam tymczasowo rzadziej używane dane.

Nie. RAM jest szybką pamięcią operacyjną, a swap znajduje się na dysku i działa znacznie wolniej. Swap tylko wspomaga RAM, ale jej nie zastępuje.

Partycja swap to osobna partycja dysku przeznaczona na obszar wymiany. Plik swap to zwykły plik w istniejącym systemie plików, który pełni tę samą funkcję.

Można użyć poleceń `free -h`, `swapon --show` albo `cat /proc/swaps`. Pokazują one rozmiar i wykorzystanie obszaru swap.

`/var`, `/sys` i `/tmp` to katalogi systemowe Linuxa. Nie pełnią funkcji obszaru wymiany pamięci, którą realizuje swap.

System może zacząć działać niestabilnie, zamrażać się lub kończyć procesy za pomocą mechanizmu OOM Killer. Brak pamięci uniemożliwia dalsze przydzielanie zasobów aplikacjom.

Wpis składa się z pól oddzielonych dwukropkami: nazwa użytkownika, znacznik hasła, UID, GID, opis, katalog domowy i powłoka logowania.

UID to numeryczny identyfikator użytkownika. System używa go do rozpoznawania właściciela procesów i plików.

GID to numeryczny identyfikator grupy. Określa grupę podstawową użytkownika i ma znaczenie przy nadawaniu uprawnień.

Konto root ma UID równy 0. Każde konto z UID 0 ma uprawnienia administratora systemu.

Służy do tego polecenie `id`, np. `id jan`. Wyświetla ono UID, GID oraz grupy, do których należy użytkownik.

We współczesnych systemach Linux zwykle nie. W polu hasła znajduje się znak `x`, a właściwe skróty haseł są przechowywane w pliku `/etc/shadow`.

Najczęściej po położeniu nacięcia w złączu, liczbie styków oraz oznaczeniach na etykiecie modułu. W egzaminach często kluczowe jest właśnie położenie nacięcia.

DDR3 i DDR4 mają inne położenie nacięcia oraz inne parametry elektryczne. Konstrukcja złącza uniemożliwia prawidłowe włożenie niezgodnego modułu.

DIMM to standardowy moduł pamięci RAM stosowany głównie w komputerach stacjonarnych. Moduły DDR3 DIMM mają postać długiej płytki ze stykami na dolnej krawędzi.

W wersji DIMM dla komputerów stacjonarnych DDR2 i DDR3 mają zwykle 240 pinów. Mimo tego nie są zgodne, ponieważ różnią się położeniem nacięcia i parametrami pracy.

Typowa pamięć DDR3 pracuje z napięciem około 1,5 V. Wersja DDR3L pracuje zwykle przy niższym napięciu, około 1,35 V.

Najczęściej modułu nie da się fizycznie włożyć do gniazda. Jeśli pamięć jest częściowo zgodna mechanicznie, komputer może się nie uruchomić lub działać niestabilnie.

Typ gniazda określa, jaką generację pamięci obsługuje płyta główna. Pamięć RAM musi być zgodna zarówno mechanicznie, jak i elektrycznie z płytą.