Pytania pomocnicze - SPO.05

Kolejność zmniejsza ryzyko przenoszenia zanieczyszczeń i drobnoustrojów między okolicami ciała. Ułatwia też sprawne i bezpieczne wykonanie toalety.

Najpierw oczyszcza się zęby, następnie oczy, twarz, uszy i szyję. Tę kolejność odpowiada odpowiedzi D.

Należy wyjaśnić przebieg czynności, zapewnić intymność i wygodną pozycję. Trzeba też przygotować wszystkie potrzebne przybory przed rozpoczęciem toalety.

Samodzielne wykonywanie nawet części czynności podtrzymuje sprawność, poczucie kontroli i godność podopiecznego. Opiekun pomaga tylko w zakresie koniecznym.

Powinien zwracać uwagę na stan skóry, oczu, jamy ustnej, dziąseł i błon śluzowych. Niepokojące zmiany należy zgłosić osobie odpowiedzialnej za opiekę.

Należy zamknąć drzwi, osłonić ciało podopiecznego i odsłaniać tylko tę część, która jest aktualnie myta. Ważne jest spokojne i taktownie prowadzone postępowanie.

Ocena skóry pozwala zauważyć zaczerwienienia, pęknięcia, sączenie lub inne zmiany wymagające szczególnej ostrożności. Dzięki temu opiekun może dobrać delikatny sposób pielęgnacji i zgłosić niepokojące objawy.

Najczęściej są to pachwiny, pośladki, krocze, fałdy brzuszne, okolice pod piersiami, pachy oraz miejsca kontaktu skóry z pieluchomajtkami. Ryzyko rośnie tam, gdzie występuje wilgoć i tarcie.

Wilgoć sprzyja maceracji naskórka, podrażnieniom i rozwojowi odparzeń. Skórę należy osuszać delikatnie, przez dotykanie ręcznikiem, a nie energiczne pocieranie.

Środek ochronny tworzy barierę między skórą a wilgocią, potem, moczem lub kałem. Zmniejsza ryzyko podrażnień i uszkodzeń naskórka.

Oddzielenie fałdów skóry zmniejsza tarcie i ogranicza gromadzenie wilgoci. Pomaga utrzymać skórę suchą i przewiewną.

Odparzenie powstaje głównie przez wilgoć, tarcie i brak przewiewu. Odleżyna jest skutkiem długotrwałego ucisku, który zaburza ukrwienie tkanek.

Niepokojące są nasilone zaczerwienienie, ból, pieczenie, pęknięcia skóry, sączenie, obrzęk lub nieprzyjemny zapach. Takie objawy należy zgłosić pielęgniarce lub lekarzowi.

Przemoc domowa może stanowić przestępstwo i wymaga interwencji uprawnionych służb. Policja może zabezpieczyć osobę pokrzywdzoną i podjąć czynności prawne wobec sprawcy.

Powinna natychmiast wezwać pomoc, dzwoniąc pod numer 112. Priorytetem jest bezpieczeństwo życia i zdrowia podopiecznego.

Mogą to być siniaki, urazy, lęk przed konkretną osobą, wycofanie, zaniedbanie higieny, brak leków lub jedzenia oraz sprzeczne wyjaśnienia dotyczące obrażeń.

Nie powinna podejmować działań, które mogą zwiększyć zagrożenie dla niej lub podopiecznego. Sprawę należy zgłosić odpowiednim służbom.

Pracownik socjalny może ocenić sytuację rodziny, uruchomić pomoc społeczną, współpracować z policją i uczestniczyć w procedurach ochrony osoby doświadczającej przemocy.

Przychodnia może udzielić pomocy medycznej, ale nie zastępuje organów ścigania. Przy podejrzeniu przestępstwa konieczne jest zawiadomienie policji lub prokuratury.

Powinna zapisywać konkretne fakty: daty, zauważone obrażenia, wypowiedzi podopiecznego i okoliczności zdarzeń. Dokumentacja powinna być rzeczowa, bez domysłów i ocen.

Ergoterapia to terapia przez pracę i celowe zajęcia praktyczne. Pomaga podtrzymywać sprawność manualną, samodzielność, koncentrację oraz poczucie użyteczności.

Rękodzieło jest formą aktywności praktycznej, dlatego dobrze wpisuje się w ergoterapię. Może obejmować np. szydełkowanie, robienie ozdób, malowanie, lepienie czy wyplatanie.

Celem może być usprawnianie rąk, ćwiczenie koordynacji wzrokowo-ruchowej, pobudzanie pamięci i uwagi oraz poprawa nastroju. Ważne jest też wzmacnianie poczucia sprawczości.

Ergoterapia opiera się na wykonywaniu prac i zajęć praktycznych. Muzykoterapia wykorzystuje muzykę, śpiew, rytm lub słuchanie utworów w celu poprawy samopoczucia i funkcjonowania.

Należy uwzględnić zainteresowania, możliwości fizyczne, stan zdrowia, poziom sprawności rąk i bezpieczeństwo. Zajęcie powinno być wykonalne, przyjemne i dostosowane do tempa podopiecznego.

Można zaproponować szydełkowanie, robienie kartek, malowanie, wyklejanie, lepienie z masy plastycznej, haftowanie lub tworzenie prostych dekoracji. Dobór zależy od sprawności i preferencji osoby.

Mata zwiększa przyczepność stóp do podłoża i ogranicza poślizg na mokrej, gładkiej powierzchni brodzika lub wanny.

Trzeba usunąć przeszkody z podłogi, położyć matę antypoślizgową, przygotować ręcznik i przybory oraz zadbać o odpowiednią temperaturę pomieszczenia i wody.

Mata zapobiega poślizgnięciu się na mokrym podłożu. Krzesełko prysznicowe ułatwia kąpiel osobie osłabionej lub mającej trudności ze staniem, ale samo nie zabezpiecza dna brodzika przed śliskością.

Mata powinna stabilnie przylegać do dna, nie zwijać się i nie przesuwać. Przed kąpielą należy sprawdzić jej ułożenie oraz czystość.

Pomocne są uchwyty przy wannie lub prysznicu, stabilne krzesełko kąpielowe, dobre oświetlenie, dywanik antypoślizgowy poza brodzikiem i łatwy dostęp do przyborów.

Może prowadzić do złamań, urazów głowy, lęku przed samodzielnym poruszaniem się i pogorszenia sprawności. Mokra, twarda powierzchnia zwiększa ryzyko poważnych obrażeń.

Nerki regulują ilość wody i soli w organizmie. Gdy pracują nieprawidłowo, płyn może zatrzymywać się w tkankach, powodując obrzęki.

Często są to obrzęki twarzy, powiek i dłoni, szczególnie widoczne rano. Mogą też pojawić się obrzęki kończyn dolnych.

Mogą wystąpić: zmniejszenie ilości moczu, zmiana barwy moczu, wzrost ciśnienia tętniczego, osłabienie oraz szybki przyrost masy ciała.

Powinien zgłosić objaw pielęgniarce lub lekarzowi oraz obserwować ilość przyjmowanych płynów, oddawanego moczu i ogólny stan podopiecznego.

Nie. Ograniczenie płynów może być stosowane tylko na zlecenie lekarza lub zgodnie z planem opieki.

Może oznaczać zatrzymywanie wody w organizmie. Jest to ważny sygnał możliwych zaburzeń pracy nerek lub układu krążenia.

Płyny zmiękczają masy kałowe i ułatwiają ich przesuwanie w jelitach. Zwiększanie podaży płynów powinno być zgodne ze stanem zdrowia podopiecznego i zaleceniami lekarza.

Błonnik zwiększa objętość stolca i pobudza perystaltykę jelit. Jego źródłem są m.in. warzywa, owoce, pełnoziarniste pieczywo, kasze i płatki owsiane.

Ruch pobudza pracę jelit i zmniejsza ryzyko zalegania treści pokarmowej. Aktywność należy dobrać do możliwości podopiecznego, np. spacer, ćwiczenia przy łóżku lub częste zmiany pozycji.

Stały rytm dnia pomaga wykształcić odruch wypróżniania i ułatwia kontrolę nad potrzebą wydalania. Ważne jest zapewnienie spokoju, intymności i odpowiedniej ilości czasu.

Niedobór płynów powoduje twardnienie stolca, co nasila trudności z wypróżnieniem. Ograniczanie płynów stosuje się tylko wtedy, gdy wynika to z zaleceń medycznych.

Niepokojące są: silny ból brzucha, wymioty, krew w stolcu, gorączka, zatrzymanie gazów oraz brak wypróżnienia przez kilka dni. Mogą świadczyć o poważniejszym problemie zdrowotnym.

Nie powinien podawać leków przeczyszczających bez zalecenia lekarza lub pielęgniarki. Opiekun może natomiast wspierać dietę, nawodnienie, aktywność i regularność wypróżnień.

Gdy osoba jest nieprzytomna, ale oddycha prawidłowo i nie ma podejrzenia urazu kręgosłupa. Pozycja ta pomaga utrzymać drożność dróg oddechowych.

Zmniejsza ryzyko zadławienia się językiem, śliną lub wymiocinami. Ułatwia też odpływ wydzielin z jamy ustnej.

Najpierw trzeba ocenić bezpieczeństwo, sprawdzić przytomność, udrożnić drogi oddechowe i skontrolować oddech. Jeśli osoba nie reaguje, należy wezwać pomoc.

Nie należy tego robić, gdy istnieje podejrzenie urazu kręgosłupa, głowy, miednicy lub gdy osoba nie oddycha prawidłowo. W przypadku braku oddechu trzeba rozpocząć RKO.

Pozycja bezpieczna jest stosowana u osoby nieprzytomnej oddychającej. Pozycja przeciwwstrząsowa polega zwykle na uniesieniu kończyn dolnych i stosuje się ją w określonych stanach zagrożenia wstrząsem, nie jako podstawowe ułożenie osoby nieprzytomnej.

Należy stale obserwować oddech i stan poszkodowanego do czasu przybycia pomocy. Jeśli oddech ustanie lub stanie się nieprawidłowy, trzeba rozpocząć resuscytację.

Pacjent leżący, starszy lub osłabiony szybciej traci ciepło. Wychłodzenie może powodować dyskomfort, dreszcze, pogorszenie samopoczucia i zwiększone ryzyko infekcji.

Należy odsłaniać tylko tę część ciała, przy której aktualnie wykonywana jest czynność, działać sprawnie i zapewnić odpowiednią temperaturę w pomieszczeniu. Pacjent powinien być możliwie cały czas okryty.

Tak, dodatkowe okrycie może być pomocne, ale najważniejszą zasadą jest ogólne ograniczenie narażenia pacjenta na chłód. Obejmuje to także zamknięcie okien, unikanie przeciągów i sprawną organizację pracy.

To zasada higieny i zapobiegania zakażeniom. Nie dotyczy bezpośrednio ochrony przed wychłodzeniem, ale jest ważna podczas prawidłowej zmiany pościeli.

Należy przygotować czystą pościel, worek na brudną bieliznę, zadbać o temperaturę pomieszczenia i prywatność pacjenta. Dobre przygotowanie skraca czas czynności i zmniejsza ryzyko wychłodzenia.

Mogą pojawić się dreszcze, bladość skóry, gęsia skórka, skargi na zimno, niepokój lub napięcie mięśni. W takiej sytuacji należy pacjenta okryć i ograniczyć dalsze odsłanianie ciała.

Są to m.in. spastyczne niedowłady kończyn, niezborność ruchowa, oczopląs, mowa skandowana, zaburzenia czucia, zaburzenia widzenia i chwiejność emocjonalna.

To osłabienie siły mięśniowej połączone ze wzmożonym napięciem mięśni. Kończyny mogą być sztywne, a ruchy utrudnione.

Niezborność to zaburzenie koordynacji ruchów. Chory może mieć trudności z precyzyjnymi czynnościami, utrzymaniem równowagi i prawidłowym chodem.

Mowa skandowana jest powolna, przerywana i dzielona na sylaby. Może występować przy uszkodzeniu struktur móżdżkowych.

Oczopląs wynika z zaburzeń kontroli ruchów gałek ocznych przez układ nerwowy. W SM może być skutkiem uszkodzeń w obrębie ośrodkowego układu nerwowego.

Padaczka kojarzy się głównie z napadami drgawkowymi, utratą przytomności lub zaburzeniami świadomości. Opis spastycznych niedowładów, oczopląsu, niezborności i mowy skandowanej wskazuje raczej na stwardnienie rozsiane.

Powinien pomagać w bezpiecznym poruszaniu się, zapobiegać upadkom, wspierać samodzielność i obserwować pogorszenie sprawności. Ważne jest dostosowanie otoczenia do ograniczeń chorego.