Pytania pomocnicze - SPO.05

Ciepły okład stosuje się w celu miejscowego ogrzania tkanek, poprawy krążenia, zmniejszenia napięcia mięśni i złagodzenia bólu.

Ciepły okład powinien być stosowany przez 6–8 godzin. To kluczowa informacja egzaminacyjna.

Opiekun powinien sprawdzić temperaturę okładu, ocenić stan skóry, upewnić się, że nie ma przeciwwskazań, oraz poinformować podopiecznego o przebiegu zabiegu.

Zabieg należy przerwać przy bólu, pieczeniu, silnym zaczerwienieniu skóry, obrzęku, zawrotach głowy lub pogorszeniu samopoczucia podopiecznego.

Osoby starsze często mają cieńszą skórę, słabsze krążenie i zaburzone czucie, co zwiększa ryzyko oparzenia lub podrażnienia skóry.

Nie należy stosować go m.in. przy świeżych urazach, krwawieniach, ostrych stanach zapalnych, zaburzeniach czucia i poważnych zaburzeniach krążenia.

Od skóry układa się kolejno: warstwę wilgotną, ceratkę lub folię izolującą oraz warstwę suchą. Taki układ zatrzymuje ciepło i wilgoć w miejscu działania okładu.

Ceratka działa jak warstwa izolacyjna. Zapobiega szybkiemu wysychaniu warstwy wilgotnej i ogranicza utratę ciepła.

Sucha warstwa osłania okład, pomaga utrzymać ciepło i chroni pościel oraz ubranie przed zawilgoceniem. Zwykle stosuje się suchą gazę, ręcznik lub flanelę.

Ciepło poprawia miejscowe ukrwienie i może wspomagać wchłanianie zgrubień oraz nacieków. Zabieg powinien być wykonywany tylko wtedy, gdy nie ma objawów ostrego stanu zapalnego.

Nie należy stosować ciepła przy świeżym urazie, krwawieniu, ropnym stanie zapalnym, silnym zaczerwienieniu, obrzęku, gorączce lub zaburzeniach czucia. Wątpliwości trzeba zgłosić personelowi medycznemu.

Należy obserwować kolor skóry, reakcję podopiecznego, ból, pieczenie, nadmierne zaczerwienienie i ogólne samopoczucie. W razie niepokojących objawów okład trzeba przerwać.

Nos ogrzewa, nawilża i oczyszcza wdychane powietrze. Wdech nosem sprzyja też spokojniejszemu, głębszemu oddychaniu.

Wydech przez półprzymknięte usta wydłuża fazę wydechu i ułatwia opróżnianie płuc z powietrza. Pomaga zmniejszyć uczucie duszności.

Wdech powinien być spokojny i wykonany nosem, a wydech dłuższy, powolny, przez półprzymknięte usta. Nie należy oddychać gwałtownie ani na siłę.

Najczęściej zaleca się pozycję siedzącą lub półsiedzącą, z rozluźnionymi barkami. Taka pozycja ułatwia pracę klatki piersiowej i przepony.

Do częstych błędów należą: wdech ustami, zbyt szybkie oddychanie, forsowanie oddechu, unoszenie barków i zbyt krótki wydech. Ćwiczenia powinny być spokojne i dostosowane do możliwości podopiecznego.

Ćwiczenia należy przerwać, gdy pojawi się nasilona duszność, zawroty głowy, ból w klatce piersiowej, sinienie ust lub znaczne osłabienie. W takiej sytuacji trzeba zapewnić odpoczynek i w razie potrzeby wezwać pomoc medyczną.

Ponieważ nie ma pewności, że lek zostanie przyjęty we właściwym czasie i dawce. Podopieczny może go pominąć, zgubić albo zażyć nieprawidłowo.

Stosowanie siły narusza godność, bezpieczeństwo i prawa podopiecznego. Opiekunka powinna działać spokojnie, wyjaśniać i motywować, ale nie używać przemocy.

Powinna spokojnie wyjaśnić potrzebę przyjęcia leku i dopilnować, aby został zażyty w jej obecności. Nie powinna samodzielnie odstawiać leku.

Nie należy stosować przymusu. Trzeba odnotować odmowę zgodnie z procedurą i poinformować osobę odpowiedzialną, np. pielęgniarkę, lekarza, rodzinę lub przełożonego.

Leki są zalecone przez lekarza, a zmiana leczenia wymaga decyzji osoby uprawnionej. Samowolne odstawienie leku może pogorszyć stan zdrowia podopiecznego.

Podopieczny może bać się skutków ubocznych, nie rozumieć celu leczenia, mieć trudności z połykaniem, zaburzenia pamięci albo złe wcześniejsze doświadczenia.

Powinna mówić spokojnie, używać prostych wyjaśnień, okazać cierpliwość i szacunek. Warto też upewnić się, czy podopieczny nie ma trudności z połykaniem lub innych dolegliwości.

Najbardziej charakterystyczne są trudności z wypuszczeniem powietrza, wydłużony wydech oraz świszczący oddech. Pacjent może być niespokojny i przyjmować pozycję ułatwiającą oddychanie.

Świst powstaje, gdy powietrze przepływa przez zwężone oskrzela. Zwężenie może być skutkiem skurczu oskrzeli, obrzęku lub zalegającej wydzieliny.

Najczęściej są to choroby przebiegające ze zwężeniem oskrzeli, np. astma oskrzelowa i POChP. Duszność może też wystąpić w reakcji alergicznej lub infekcji dróg oddechowych.

Najczęściej pomaga pozycja siedząca lub ortopnoiczna, czyli siedzenie z lekkim pochyleniem do przodu i podparciem rąk. Taka pozycja ułatwia pracę mięśni oddechowych.

Powinien zachować spokój, pomóc pacjentowi usiąść, rozluźnić odzież, zapewnić dostęp powietrza i obserwować stan chorego. Jeśli duszność nie ustępuje lub narasta, należy wezwać pomoc medyczną.

Duszność wydechowa dotyczy głównie oddychania i objawia się wydłużonym, świszczącym wydechem. Udar częściej daje objawy neurologiczne, takie jak niedowład, opadnięcie kącika ust, zaburzenia mowy lub świadomości.

Pomoc należy wezwać, gdy duszność szybko narasta, pojawia się sinica, zaburzenia świadomości, ból w klatce piersiowej albo pacjent nie może mówić pełnymi zdaniami. Alarmujący jest też brak poprawy po zastosowaniu zaleconych leków.

Oświetlenie nocne zmniejsza lęk przed ciemnością, a jednocześnie nie pobudza tak mocno jak światło sufitowe. Pomaga podopiecznemu czuć się bezpieczniej i łatwiej orientować się w pokoju.

Opiekunka nie może podawać leków bez zlecenia lekarza. Leki nasenne mogą powodować działania niepożądane, np. senność, splątanie i zwiększone ryzyko upadku.

Może chwilowo uspokoić, ale nie rozwiązuje przyczyny lęku i utrwala zależność od obecności opiekunki. Lepsze jest stworzenie warunków, w których podopieczny sam czuje się bezpieczniej.

Powinno być słabe, stabilne, nieoślepiające i ustawione tak, aby ułatwiało orientację w pokoju. Nie powinno przeszkadzać w śnie.

Powinna zachować spokój, wysłuchać podopiecznego i zapewnić go o bezpieczeństwie. Następnie należy zastosować proste rozwiązanie środowiskowe, np. włączyć lampkę nocną.

Ułatwia dostrzeżenie przeszkód, łóżka, stolika czy drogi do toalety. Dzięki temu zmniejsza ryzyko potknięcia się podczas nocnego wstawania.

W stanie nieprzytomności osłabione są odruchy ochronne i napięcie mięśni, także mięśni powiek. Dlatego powieki mogą nie zamykać się całkowicie.

Powieki chronią gałkę oczną przed urazami i zanieczyszczeniami oraz rozprowadzają film łzowy po rogówce. Dzięki temu powierzchnia oka pozostaje wilgotna.

Sucha rogówka łatwo ulega podrażnieniu i uszkodzeniu. Może to prowadzić do stanu zapalnego, zakażenia i pogorszenia widzenia.

Należy zgłosić zaczerwienienie, obrzęk, wydzielinę, zmętnienie rogówki, widoczne wysychanie oka lub trudność w domknięciu powiek.

Nie powinien stosować przypadkowych preparatów bez zlecenia. Nawilżanie lub leczenie oka należy wykonywać zgodnie z zaleceniem lekarza albo pielęgniarki.

Wysychanie rogówki to stan związany z brakiem odpowiedniego nawilżenia oka. Astygmatyzm jest wadą refrakcji wynikającą z nieprawidłowej krzywizny rogówki lub soczewki i nie powstaje nagle z powodu niedomknięcia powiek.

Pozycja wysoka ułatwia pracę przepony i mięśni oddechowych, dzięki czemu podopieczny może swobodniej oddychać. Zmniejsza też uczucie ucisku w klatce piersiowej.

Należy posadzić go wysoko lub półsiedząco, podeprzeć plecy i głowę poduszkami oraz zapewnić wygodne podparcie rąk. Nie należy układać go płasko.

Nie należy kłaść podopiecznego płasko na plecach ani na brzuchu, ponieważ może to nasilić trudności w oddychaniu. Nie wolno też zostawiać go bez obserwacji, jeśli duszność się nasila.

Pilnej pomocy wymagają: sinica ust lub palców, silny niepokój, ból w klatce piersiowej, utrata przytomności, bardzo szybki lub nieregularny oddech oraz brak poprawy mimo zmiany pozycji.

Powinien zapewnić dostęp świeżego powietrza, rozluźnić uciskającą odzież, uspokajać podopiecznego i obserwować jego stan. W razie zaleceń lekarskich należy pomóc w przyjęciu przepisanych leków.

Pozycja wysoka oznacza znaczne uniesienie tułowia, często niemal do siadu. Pozycja horyzontalna z lekko uniesioną głową jest zbyt płaska i zwykle mniej skuteczna przy duszności.

Podopieczny próbuje chronić się przed odczuwanym zagrożeniem. Takie zachowanie może być sposobem na zmniejszenie lęku i odzyskanie kontroli nad otoczeniem.

Powinien zachować spokój, wysłuchać podopiecznego i nie bagatelizować jego obaw. Ważne jest zapewnienie przewidywalnego, spokojnego otoczenia.

Potrzeba bezpieczeństwa dotyczy ochrony, stabilności i braku zagrożenia. Potrzeba przynależności wiąże się z relacjami, bliskością i byciem częścią grupy.

Mogą to być choroby, samotność, niesprawność, pogorszenie wzroku lub słuchu, wcześniejsze urazy psychiczne oraz zmiana miejsca zamieszkania.

Wyśmiewanie może nasilić lęk, poczucie osamotnienia i brak zaufania do opiekuna. Opiekun powinien traktować emocje podopiecznego poważnie.

Gdy blokowanie drzwi lub okien zagraża ewakuacji, zdrowiu podopiecznego albo bezpieczeństwu innych osób. Wtedy należy poinformować rodzinę, przełożonego lub odpowiednie służby zgodnie z procedurami.

Typowe objawy to obniżony nastrój, spadek napędu psychoruchowego, trudności w koncentracji, zmniejszony apetyt, zaburzenia snu, wycofanie społeczne i utrata zainteresowań.

Może wskazywać na pogorszenie stanu psychicznego, szczególnie depresję. Opiekun powinien zauważać takie zmiany i przekazać informację odpowiednim osobom.

W depresji występują spowolnienie, smutek, brak energii i spadek aktywności. W manii dominuje nadmierna aktywność, pobudzenie, wielomówność i często zmniejszona potrzeba snu.

Urojenia to fałszywe, chorobowe przekonania niezgodne z rzeczywistością, np. przekonanie o byciu prześladowanym. W pytaniu opisano głównie obniżony nastrój i spowolnienie, a nie zaburzenia treści myślenia.

Splątanie to stan zaburzonej świadomości, dezorientacji i trudności w logicznym kontakcie. W depresji świadomość zwykle pozostaje zachowana, choć mogą występować spowolnienie i problemy z koncentracją.

Powinien spokojnie obserwować stan podopiecznego, zapewnić wsparcie emocjonalne i zgłosić objawy rodzinie, pielęgniarce, lekarzowi lub innemu odpowiedzialnemu specjaliście.

Pilnej reakcji wymagają wypowiedzi o bezsensie życia, myśli samobójcze, odmowa jedzenia i picia, znaczne zaniedbanie higieny oraz nagłe, duże pogorszenie funkcjonowania.