Pytania pomocnicze - SPO.05

Podawanie leków o właściwej godzinie zapewnia utrzymanie odpowiedniego stężenia leku w organizmie i skuteczność leczenia. Zmiana pory może osłabić działanie leku lub zwiększyć ryzyko działań niepożądanych.

Nie. Sposób podania względem posiłku zależy od zaleceń lekarza lub informacji z ulotki. Najważniejsze jest przestrzeganie indywidualnego zlecenia.

Nie wolno zmuszać podopiecznego do przyjęcia leku. Należy spokojnie wyjaśnić znaczenie leczenia, odnotować odmowę i poinformować osobę odpowiedzialną, np. pielęgniarkę, lekarza lub rodzinę zgodnie z procedurą.

Należy sprawdzić nazwę leku, dawkę, godzinę podania, drogę podania, dane podopiecznego oraz termin ważności leku. Ważne jest też upewnienie się, że lek został zlecony przez lekarza.

Zmiana dawki lub godziny podania może zaburzyć leczenie i zagrozić zdrowiu podopiecznego. Takie decyzje podejmuje wyłącznie lekarz.

Należy zgłosić problem personelowi medycznemu lub lekarzowi. Nie wolno samodzielnie kruszyć tabletek ani otwierać kapsułek, jeśli nie ma takiego zalecenia, ponieważ może to zmienić działanie leku.

Ciepło działa rozkurczowo i może zmniejszać napięcie mięśni brzucha oraz jelit. Zimno częściej stosuje się przy urazach, obrzękach lub stanach wymagających chłodzenia.

Najczęściej występuje uczucie rozpierania brzucha, napięcie powłok brzusznych, odbijanie, przelewanie w jelitach i nadmierne oddawanie gazów.

Wzdęcia mogą nasilać rośliny strączkowe, kapusta, cebula, potrawy tłuste, słodycze oraz napoje gazowane. Znaczenie ma też szybkie jedzenie i połykanie powietrza.

Kompres powinien być ciepły, ale nie gorący, najlepiej owinięty w ręcznik lub pokrowiec. Należy obserwować skórę i reakcję podopiecznego, aby nie doprowadzić do oparzenia.

Niepokojące są: silny ból brzucha, wymioty, gorączka, zatrzymanie stolca i gazów, twardy brzuch lub nagłe pogorszenie stanu ogólnego. W takich sytuacjach opiekunka nie powinna działać samodzielnie.

Lekki ruch, np. spacer lub zmiana pozycji, pobudza perystaltykę jelit. Może to ułatwić przesuwanie gazów i zmniejszyć uczucie rozpierania.

Wolontariusze mogą zapewnić podopiecznej dodatkowy kontakt społeczny i aktywizację. Opiekunka nie musi zaniedbywać czynności pielęgnacyjnych ani innych podopiecznych.

Czynności pielęgnacyjne są częścią zaplanowanej i potrzebnej opieki. Ich ograniczenie mogłoby pogorszyć stan zdrowia lub komfort podopiecznej.

Takie działanie jest nieprofesjonalne i może naruszać zasady etyczne oraz organizacyjne pracy opiekunki. Usługi powinny być realizowane zgodnie z umową i procedurami instytucji.

Mogą prowadzić rozmowy, czytać książki, towarzyszyć w spacerach, pomagać w udziale w zajęciach społecznych lub kulturalnych. Ich działania służą głównie aktywizacji i przeciwdziałaniu samotności.

Świadczą o tym skargi na samotność, smutek, brak kontaktów z rodziną lub sąsiadami, wycofanie i potrzeba częstych rozmów. Ważna jest uważna obserwacja oraz rozmowa wspierająca.

Pomocne mogą być organizacje społeczne, kluby seniora, ośrodki pomocy społecznej, parafie, fundacje i stowarzyszenia prowadzące wolontariat. Dobór instytucji zależy od lokalnych możliwości.

Powinna uzyskać zgodę podopiecznej, działać przez sprawdzone instytucje i uwzględnić bezpieczeństwo osoby starszej. Warto też poinformować przełożonego lub koordynatora usług.

Służy do zaplanowania działań opiekuńczych i pielęgnacyjnych dostosowanych do potrzeb konkretnego podopiecznego. Ułatwia systematyczną i celową organizację opieki.

Powinien zawierać rozpoznane potrzeby podopiecznego, cele opieki, planowane działania, częstotliwość ich wykonywania oraz sposób oceny efektów.

Indywidualny plan pracy opisuje działania zaplanowane. Karta pracy opiekunki dokumentuje czynności już wykonane oraz czas pracy.

Ponieważ każdy podopieczny ma inne potrzeby, stan zdrowia, poziom samodzielności i warunki domowe. Plan musi być dopasowany do konkretnej sytuacji.

Na podstawie obserwacji podopiecznego, wywiadu, oceny jego potrzeb, dokumentacji medycznej i społecznej oraz zaleceń specjalistów.

Mogą to być m.in. pomoc w higienie, karmieniu, przemieszczaniu, profilaktyce odleżyn, aktywizacji, prowadzeniu gospodarstwa domowego i wspieraniu samodzielności.

Bezpośredni ucisk zamyka uszkodzone naczynia krwionośne i najszybciej ogranicza wypływ krwi. Jest to podstawowa i najskuteczniejsza metoda tamowania większości krwawień zewnętrznych.

Na ranę kładzie się jałowy opatrunek, następnie element uciskający, np. zwinięty bandaż, i mocuje całość bandażem. Opatrunek ma uciskać ranę, ale nie powinien całkowicie odcinać krążenia w kończynie.

Najpierw trzeba zatamować krwawienie, ponieważ utrata krwi może szybko zagrozić zdrowiu lub życiu. Przemywanie może opóźnić ucisk i nasilić wypływ krwi.

Pomoc należy wezwać, gdy krwawienie jest silne, pulsujące, nie ustępuje mimo ucisku, rana jest głęboka albo poszkodowany słabnie. Nadgarstek jest okolicą, w której przebiegają ważne naczynia, ścięgna i nerwy.

Nie należy zdejmować pierwszego opatrunku, bo może to zerwać tworzący się skrzep. Trzeba dołożyć kolejną warstwę i nadal uciskać ranę.

Nie. Uniesienie kończyny może być działaniem pomocniczym, ale nie zastępuje bezpośredniego ucisku rany i opatrunku uciskowego.

Opaskę uciskową stosuje się tylko w wyjątkowych sytuacjach, np. przy masywnym, zagrażającym życiu krwotoku, którego nie da się opanować uciskiem. Nie jest to standardowe postępowanie przy zwykłej ranie krwawiącej.

Hiperglikemia to podwyższone stężenie glukozy we krwi. Najczęściej występuje u osób chorujących na cukrzycę, np. po błędach dietetycznych, pominięciu leków lub infekcji.

Do wczesnych objawów należą zwiększone pragnienie, częste oddawanie moczu, suchość w ustach, osłabienie i senność. W pytaniu egzaminacyjnym najbardziej charakterystyczne jest zwiększone pragnienie.

Wysoki poziom glukozy powoduje zwiększone wydalanie moczu, ponieważ organizm próbuje usunąć nadmiar cukru. Utrata płynów prowadzi do odwodnienia i silnego pragnienia.

Hiperglikemia częściej daje pragnienie, częste oddawanie moczu, senność i suchość w ustach. Hipoglikemia częściej powoduje wilczy głód, potliwość, drżenie rąk, niepokój i osłabienie.

Powinien obserwować stan podopiecznego, zmierzyć glikemię, jeśli ma takie uprawnienia i sprzęt, oraz poinformować personel medyczny lub rodzinę zgodnie z procedurą. Nie powinien samodzielnie modyfikować dawek leków ani insuliny.

Niepokojące są: bardzo silne pragnienie, znaczne osłabienie, nudności, wymioty, ból brzucha, zaburzenia świadomości oraz zapach acetonu z ust. Takie objawy wymagają pilnego kontaktu z personelem medycznym.

Objawy zaburzeń glikemii mogą być mylące, dlatego pomiar glukometrem pozwala odróżnić hiperglikemię od hipoglikemii. To ważne, ponieważ postępowanie w obu stanach jest inne.

Remisja to okres zmniejszenia lub ustąpienia objawów choroby. Nie oznacza wyleczenia, ale zwykle pozwala na większą samodzielność i aktywność podopiecznego.

Wykonywanie codziennych czynności podtrzymuje sprawność, samodzielność i poczucie własnej wartości. Opiekun powinien wspierać, ale nie wyręczać bez potrzeby.

Należy unikać aktywności zbyt intensywnej, prowadzącej do przemęczenia, przegrzania organizmu lub nasilenia objawów neurologicznych. Wysiłek powinien być dostosowany do aktualnego stanu chorego.

Powinien motywować do wykonywania możliwych czynności, zapewnić bezpieczne warunki i pomagać tylko wtedy, gdy jest to konieczne. Ważne jest tempo dostosowane do możliwości chorego.

Brak aktywności sprzyja osłabieniu mięśni, spadkowi wydolności i utracie samodzielności. Umiarkowana aktywność pomaga utrzymać sprawność funkcjonalną.

Wspieranie polega na pomaganiu w zakresie koniecznym i zachęcaniu do samodzielności. Wyręczanie to wykonywanie czynności za podopiecznego mimo że może on je wykonać sam lub z niewielką pomocą.

Strona niedowładna ma ograniczoną sprawność, dlatego łatwiej i bezpieczniej najpierw umieścić ją w rękawie lub nogawce. Zmniejsza to ryzyko bólu, urazu i nadmiernego pociągania kończyny.

Najpierw zakłada się lewy rękaw, następnie przekłada koszulę przez głowę, potem zakłada prawy rękaw i wygładza materiał pod plecami oraz pośladkami.

Rozbieranie wykonuje się odwrotnie niż ubieranie: najpierw zdejmuje się odzież ze strony sprawnej, a dopiero potem ze strony niedowładnej.

Fałdy materiału mogą powodować ucisk, otarcia, odparzenia i zwiększać ryzyko odleżyn, szczególnie u osoby leżącej lub mało mobilnej.

Powinien zapewnić intymność, informować o kolejnych czynnościach, odsłaniać ciało tylko w niezbędnym zakresie i traktować podopiecznego z szacunkiem.

Należy pozwolić podopiecznemu wykonywać te czynności, które jest w stanie zrobić samodzielnie, a pomoc ograniczać do niezbędnego zakresu.

Nie wolno gwałtownie ciągnąć, wykręcać ani podnosić kończyny bez asekuracji. Trzeba obserwować reakcję podopiecznego i przerwać czynność, jeśli pojawia się ból.

Ponieważ osoba często przeżywa kryzys, lęk, smutek lub poczucie straty. Najpierw potrzebuje akceptacji, bezpieczeństwa i zrozumienia, zanim będzie gotowa na dalszą aktywizację.

Mogą wystąpić złość, żal, lęk, wstyd, bezradność, smutek i obniżenie poczucia własnej wartości. Są to częste reakcje na nagłą lub trudną zmianę sytuacji życiowej.

Polega na uważnym słuchaniu, okazywaniu empatii i dawaniu przestrzeni do wyrażania uczuć. Opiekun nie ocenia, nie poucza i nie bagatelizuje problemów podopiecznego.

Wsparcie emocjonalne dotyczy uczuć, poczucia bezpieczeństwa i akceptacji. Wsparcie materialne oznacza pomoc finansową lub rzeczową, np. zakup sprzętu albo dofinansowanie.

Należy unikać oceniania, porównywania z innymi i bagatelizowania emocji, np. słów: „nie przesadzaj” lub „musisz się przyzwyczaić”. Takie komunikaty mogą pogłębić poczucie osamotnienia.

Powinien zauważać wysiłek i małe postępy, zachęcać do samodzielności oraz nie wyręczać bez potrzeby. Ważne jest traktowanie podopiecznego z szacunkiem i partnersko.

Wanienka pneumatyczna pozwala umyć głowę bez przenoszenia podopiecznego z łóżka. Chroni pościel przed zalaniem i zapewnia wygodniejsze podparcie głowy oraz szyi.

Łóżko należy zabezpieczyć przed zamoczeniem, np. podkładem nieprzemakalnym, ceratą lub ręcznikami. Trzeba też przygotować wszystkie potrzebne przybory przed rozpoczęciem czynności.

Potrzebne są m.in. wanienka pneumatyczna, dzbanek z wodą, szampon, ręczniki, podkład nieprzemakalny, grzebień lub szczotka oraz pojemnik na brudną wodę.

Głowa i szyja powinny być stabilnie i wygodnie podparte. Należy unikać nadmiernego odgięcia szyi oraz ucisku na potylicę.

Należy informować podopiecznego o kolejnych czynnościach, sprawdzić temperaturę wody, chronić oczy i uszy przed wodą oraz zapobiegać wychłodzeniu.

Miska może być niestabilna, niewygodna i łatwo doprowadzić do zalania łóżka. Nie zapewnia też tak dobrego podparcia głowy jak wanienka pneumatyczna.