Pytania pomocnicze - SPO.05

Polega na sprawdzeniu nazwy medykamentu przy wyjmowaniu, podczas przygotowywania dawki oraz bezpośrednio przed podaniem. Ma to zapobiegać pomyłkom lekowym.

Jednorazowe sprawdzenie zwiększa ryzyko przeoczenia błędu, zwłaszcza przy podobnych opakowaniach lub nazwach leków. Trzykrotna kontrola poprawia bezpieczeństwo podopiecznego.

Należy sprawdzić dawkę, godzinę podania, drogę podania, postać leku, termin ważności oraz czy lek jest przeznaczony dla właściwej osoby.

Nie powinien podawać leku. Powinien przerwać przygotowanie i zgłosić wątpliwość osobie odpowiedzialnej, np. pielęgniarce, lekarzowi lub przełożonemu.

Opiekun może przekazać podstawowe informacje organizacyjne, ale szczegółowe omawianie działania i skutków ubocznych należy do lekarza, pielęgniarki lub farmaceuty.

Ryzyko rośnie przy pośpiechu, zmęczeniu, braku dokumentacji, podobnych nazwach leków, podobnych opakowaniach oraz przygotowywaniu leków dla kilku osób jednocześnie.

Zalecenie lekarza określa właściwy lek, dawkę, sposób i czas podania. Samowolna zmiana może być niebezpieczna dla zdrowia podopiecznego.

Stałe, znane otoczenie zmniejsza dezorientację, lęk i ryzyko zagubienia się. Pomaga choremu łatwiej rozpoznawać miejsca, przedmioty i codzienne sytuacje.

Najważniejsze są pamięć, orientacja w czasie i miejscu, uwaga oraz rozumienie codziennych sytuacji. We wczesnym stadium warto je regularnie, ale łagodnie stymulować.

Może przypominać datę, porę dnia i plan dnia, używać kalendarza, zegara, podpisów na szafkach oraz stałych rytuałów. Pomocne są także rozmowy o aktualnych wydarzeniach i najbliższym otoczeniu.

Nadmierne wyręczanie obniża samodzielność i może przyspieszać utratę umiejętności. Lepiej wspierać podopieczną w wykonywaniu prostych, znanych czynności.

Korzystne są proste ćwiczenia pamięci, rozmowy, zajęcia reminiscencyjne, spokojna aktywność fizyczna, znane czynności domowe i kontakty społeczne dostosowane do możliwości chorej.

Częste zmiany nasilają dezorientację i poczucie niepewności. Osoba z otępieniem lepiej funkcjonuje, gdy dzień jest przewidywalny i oparty na stałych schematach.

Należy reagować spokojnie, bez krytyki i zawstydzania. Ważniejsze jest podtrzymywanie aktywności i poczucia bezpieczeństwa niż poprawne wykonanie każdego zadania.

Przy lekkim nietrzymaniu stosuje się zwykle wkładki urologiczne. Przy umiarkowanym i znacznym nietrzymaniu potrzebne są bardziej chłonne wyroby, np. majtki chłonne, pieluchomajtki lub pieluchy anatomiczne.

Wkładki urologiczne mają mniejszą chłonność i są przeznaczone głównie do lekkiego lub umiarkowanego nietrzymania. Przy dużej ilości moczu mogłyby przeciekać i powodować dyskomfort.

Pieluchomajtki mają zapięcia boczne i obejmują biodra jak pielucha. Pieluchy anatomiczne wymagają dodatkowego mocowania, np. majtkami siatkowymi.

Należy regularnie zmieniać wyrób, myć i osuszać okolice intymne oraz obserwować skórę. Ważne jest zapobieganie odparzeniom, maceracji skóry i zakażeniom.

Powinien zapewnić intymność podczas zmiany wyrobu chłonnego, używać taktownych komunikatów i nie komentować sytuacji w sposób zawstydzający. Nietrzymanie moczu należy traktować jako problem zdrowotny, a nie powód do oceny.

Zmienia się je zawsze po zabrudzeniu lub przemoczeniu oraz zgodnie z potrzebami podopiecznego. Zbyt rzadka zmiana zwiększa ryzyko odparzeń, zakażeń i nieprzyjemnego zapachu.

Służy do ułatwienia samodzielnego podciągnięcia się i przejścia z pozycji leżącej do siedzącej. Wymaga sprawnych kończyn górnych i współpracy podopiecznego.

Podopieczny wykonuje część czynności sam, wykorzystując siłę rąk. Zmniejsza to zależność od opiekuna i aktywizuje osobę leżącą.

Nie należy jej stosować, gdy podopieczny jest bardzo osłabiony, nie rozumie poleceń, ma niesprawne ręce, silne zawroty głowy lub przeciwwskazania do siadania.

Drabinka pomaga osobie leżącej samodzielnie usiąść w łóżku. Pas do transportu służy głównie opiekunowi do asekuracji i przemieszczania podopiecznego, np. podczas wstawania lub chodzenia.

Podkładka obrotowa ułatwia obrót osoby, najczęściej podczas przesiadania się, np. z łóżka na wózek. Nie jest podstawowym sprzętem do przechodzenia z leżenia do siadu.

Powinien sprawdzić mocowanie drabinki, ustawić łóżko bezpiecznie i asekurować podopiecznego przed zsunięciem się lub utratą równowagi.

Umożliwia swobodne manewrowanie wózkiem, podjazd do łóżka i bezpieczny transfer. Zmniejsza też ryzyko uderzeń, zaklinowania wózka i upadków.

Najpotrzebniejsze rzeczy, np. telefon, dzwonek alarmowy, pilot, lampka nocna, woda czy okulary. Ułatwia to samodzielność i zwiększa poczucie bezpieczeństwa.

Mogą utrudniać jazdę, blokować koła wózka lub przesuwać się podczas transferu. Zwiększają ryzyko potknięcia opiekuna i wypadku podopiecznego.

Powinno umożliwiać wygodny podjazd wózkiem i bezpieczne przesiadanie się. Najlepiej, gdy przy łóżku pozostaje wolna przestrzeń robocza.

Niewskazane są meble zbędne, niestabilne, ustawione w przejściach lub ograniczające podjazd do łóżka i szafek. Nadmiar wyposażenia utrudnia funkcjonowanie.

Dobrze zaplanowane ustawienie mebli i przedmiotów pozwala wykonywać więcej czynności bez pomocy opiekuna. Wspiera to niezależność i godność osoby podopiecznej.

Oklepywanie wywołuje drgania i ucisk, które mogą być niebezpieczne dla osoby z wszczepionym układem stymulującym serce. Takie czynności powinny być wykonywane tylko wtedy, gdy zaleci je personel medyczny.

Należy pomagać w toalecie ciała, zmieniać wilgotną bieliznę osobistą i pościelową oraz dbać o komfort cieplny. Ważne jest też obserwowanie temperatury i stanu ogólnego.

Gorączka i intensywne pocenie zwiększają utratę wody z organizmu. Podawanie płynów pomaga zapobiegać odwodnieniu, o ile nie ma przeciwwskazań lekarskich.

Może ułożyć podopiecznego w pozycji ułatwiającej oddychanie, zachęcać do spokojnego kaszlu, podawać płyny i dbać o odpowiednie nawilżenie oraz wietrzenie pomieszczenia.

Niepokojące są nasilona duszność, sinica, ból w klatce piersiowej, zaburzenia świadomości, bardzo wysoka lub długo utrzymująca się gorączka oraz znaczne osłabienie.

Sucha bielizna poprawia komfort, ogranicza wychłodzenie po spoceniu i zmniejsza ryzyko podrażnień skóry oraz odparzeń.

Najczęściej pomocna jest pozycja wysoka lub półwysoka, ponieważ ułatwia oddychanie i odkrztuszanie. Pozycję trzeba dostosować do stanu i tolerancji podopiecznego.

Ćwiczenia bierne polegają na wykonywaniu ruchów w stawach podopiecznego przez osobę pomagającą, bez czynnego udziału mięśni podopiecznego. Podopieczny pozostaje rozluźniony.

Ćwiczenia bierne wykonuje opiekunka, fizjoterapeuta lub inna osoba zgodnie z zaleceniem specjalisty. Podopieczny nie wykonuje ich samodzielnie.

Celem jest utrzymanie ruchomości stawów, zapobieganie przykurczom, poprawa krążenia i ograniczanie skutków unieruchomienia.

W ćwiczeniach biernych ruch wykonuje opiekun lub terapeuta. W ćwiczeniach czynnych ruch wykonuje sam podopieczny siłą własnych mięśni.

Ruchy powinny być powolne, płynne i wykonywane w fizjologicznym zakresie. Nie wolno przekraczać granicy bólu ani wykonywać ćwiczeń wbrew zaleceniom lekarza lub fizjoterapeuty.

Ćwiczenia należy przerwać, gdy pojawi się ból, opór, duszność, zawroty głowy, znaczne zmęczenie lub pogorszenie samopoczucia podopiecznego.

Do najważniejszych należą zasiłek stały, okresowy i celowy. To właśnie ten zestaw jest poprawny w pytaniu egzaminacyjnym.

Zasiłek stały jest przeznaczony dla osób trwale niezdolnych do pracy z powodu wieku lub całkowitej niezdolności do pracy. Zasiłek okresowy przyznaje się czasowo, np. z powodu bezrobocia, choroby lub długotrwałej trudnej sytuacji.

Zasiłek celowy jest przyznawany na konkretną potrzebę bytową, np. zakup żywności, leków, opału, odzieży lub pokrycie kosztów leczenia.

Zasiłek rodzinny należy do systemu świadczeń rodzinnych, a nie do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej.

Zasiłek opiekuńczy jest związany z ubezpieczeniem społecznym i wypłacany np. w razie konieczności sprawowania opieki nad dzieckiem lub chorym członkiem rodziny. Nie jest typowym zasiłkiem z pomocy społecznej.

Decyzję wydaje właściwy ośrodek pomocy społecznej, zwykle po przeprowadzeniu rodzinnego wywiadu środowiskowego przez pracownika socjalnego.

Od strony skóry układa się kolejno: warstwę wilgotną, ceratkę oraz warstwę suchą. Taki układ zapewnia działanie ciepła wilgotnego i chroni pościel oraz ubranie przed zamoczeniem.

Warstwa wilgotna bezpośrednio oddaje ciepło skórze i działa miejscowo rozgrzewająco. Powinna być dobrze odciśnięta, aby nie powodować nadmiernego zamoczenia skóry.

Ceratka izoluje warstwę wilgotną i zapobiega przemakaniu kolejnych warstw. Pomaga także dłużej utrzymać ciepło okładu.

Sucha warstwa znajduje się na zewnątrz i pełni funkcję izolacyjną. Chroni przed utratą ciepła oraz zwiększa komfort podopiecznego.

Powinna sprawdzić temperaturę okładu, stan skóry oraz reakcję podopiecznego. Należy unikać zbyt wysokiej temperatury, aby nie doprowadzić do oparzenia.

Nie należy go stosować m.in. przy świeżych urazach, krwawieniu, ostrym stanie zapalnym, zaburzeniach czucia lub podejrzeniu oparzenia. W takich sytuacjach ciepło może pogorszyć stan podopiecznego.

Pomiar pozwala dopasować otwór w przylepcu do wielkości stomii. Zbyt duży otwór naraża skórę na kontakt z treścią jelitową, a zbyt mały może uciskać stomię.

Mydło o pH 5,5 jest zbliżone do naturalnego odczynu skóry. Zmniejsza ryzyko podrażnień i nie zaburza nadmiernie bariery ochronnej skóry.

Spirytus działa drażniąco i wysuszająco. Może uszkadzać skórę oraz pogarszać przyczepność sprzętu stomijnego.

Nożyczki służą do wycięcia odpowiedniego otworu w przylepcu worka stomijnego. Otwór powinien być dopasowany do aktualnego rozmiaru stomii.

Sucha skóra zapewnia lepsze przyleganie worka stomijnego. Wilgoć może powodować odklejanie się sprzętu i przeciekanie treści jelitowej.

Należy zgłaszać zaczerwienienie, nadżerki, obrzęk, sączenie, krwawienie, ból, wysypkę oraz objawy przeciekania treści pod przylepiec.

Podkład chroni pościel i materac przed zabrudzeniem treścią jelitową lub wodą. Ułatwia też zachowanie higieny podczas czynności.