Pytania pomocnicze - TKO.05

Ponieważ części przewodzące dostępne są uziemione, a skuteczność ochrony przed dotykiem pośrednim zależy od jakości tego uziemienia. Zbyt duża rezystancja uziomu może spowodować niebezpieczne napięcie dotykowe.

W układzie TN ochrona zwykle opiera się na szybkim wyłączeniu zasilania przez zabezpieczenie nadprądowe. W układzie IT pierwszy błąd doziemny daje mały prąd, dlatego szczególne znaczenie ma uziemienie ochronne i kontrola izolacji.

Pomiar impedancji pętli zwarcia jest typowy dla sprawdzania warunku samoczynnego wyłączenia zasilania, szczególnie w układach TN. W układzie IT przy ocenie ochrony przed dotykiem pośrednim istotniejsza jest rezystancja uziomu ochronnego.

Dotyk pośredni to kontakt człowieka z częścią przewodzącą dostępną, np. metalową obudową urządzenia, która znalazła się pod napięciem wskutek uszkodzenia izolacji.

Pierwszy błąd doziemny zwykle nie powoduje dużego prądu zwarciowego ani natychmiastowego wyłączenia zasilania. Musi być jednak wykryty, ponieważ drugi błąd może stworzyć groźne warunki zwarciowe.

Stosuje się urządzenie do monitorowania stanu izolacji, które sygnalizuje pogorszenie izolacji lub pierwszy błąd doziemny.

Uziom ochronny to element lub układ elementów przewodzących umieszczonych w ziemi, służących do połączenia części ochronnych instalacji z ziemią. Jego parametrem ocenianym pomiarowo jest rezystancja uziemienia.

Symbol RE oznacza pomiar rezystancji uziemienia. Jest to parametr określający skuteczność połączenia uziomu z ziemią.

Rezystancja uziemienia dotyczy uziomu i jego połączenia z gruntem. Rezystancja izolacji określa stan izolacji przewodów i urządzeń elektrycznych.

Najczęściej są to oznaczenia LOOP, ZL-PE, ZL-N lub L-L. Dotyczą one pomiaru impedancji toru zwarciowego.

Zbyt duża rezystancja uziemienia może ograniczyć skuteczność ochrony przeciwporażeniowej i odprowadzania prądów zakłóceniowych. Prawidłowe uziemienie zmniejsza ryzyko niebezpiecznych napięć dotykowych.

Funkcja RCD służy do sprawdzania działania wyłączników różnicowoprądowych. Miernik może badać m.in. prąd i czas zadziałania wyłącznika.

RISO oznacza pomiar rezystancji izolacji. Pomiar wykonuje się zwykle napięciem probierczym, np. 250 V, 500 V lub 1000 V, zależnie od badanego obwodu.

Trzeba dobrać funkcję do badanego parametru, prawidłowo podłączyć przewody pomiarowe i upewnić się, czy badany obwód może być pod napięciem. Błędne ustawienie może dać fałszywy wynik lub uszkodzić miernik.

Pierwsza cyfra określa stopień ochrony przed dostępem do części niebezpiecznych oraz przed wnikaniem ciał stałych, np. pyłu. Wartość 6 oznacza pełną pyłoszczelność.

Druga cyfra określa ochronę obudowy przed wnikaniem wody. Przykładowo IPX4 oznacza ochronę przed bryzgami wody, ale nie określa ochrony przed pyłem.

Cyfra 6 na pierwszej pozycji kodu IP oznacza obudowę pyłoszczelną, czyli całkowitą ochronę przed wnikaniem pyłu. Litera X na drugiej pozycji oznacza, że nie podano klasy ochrony przed wodą.

IP44 zapewnia ochronę przed ciałami stałymi większymi niż 1 mm oraz bryzgami wody. IP6X zapewnia pełną ochronę przed pyłem, ale nie określa ochrony przed wodą.

IP00 oznacza brak ochrony przed dostępem do części niebezpiecznych, brak ochrony przed ciałami stałymi oraz brak ochrony przed wodą. Taka obudowa nie nadaje się do warunków zapylenia lub wilgoci.

Litera X oznacza, że dany parametr nie został określony lub nie był badany. W IP6X znana jest ochrona przed pyłem, ale nie podano ochrony przed wodą.

Właściwy moment zapewnia pewny styk elektryczny i mechaniczny. Zbyt mały moment powoduje luźne połączenie, a zbyt duży może uszkodzić zacisk lub przewód.

Długość odizolowania musi odpowiadać wymaganiom producenta zacisku. Zbyt krótka izolacja może utrudnić dobry styk, a zbyt długa pozostawia odsłoniętą żyłę poza zaciskiem.

Wkrętak PZ2 ma końcówkę typu Pozidriv dopasowaną do odpowiedniego gniazda śruby. Wkrętak płaski ma prostą końcówkę i nie powinien być używany, jeśli producent wymaga PZ2.

Oznaczenie 1000 V informuje o izolacji narzędzia do prac elektrycznych, ale nie określa dopasowania końcówki do śruby. Narzędzie musi być jednocześnie izolowane i mieć właściwy typ oraz rozmiar końcówki.

Może dojść do uszkodzenia gniazda śruby, poślizgu narzędzia lub niedokręcenia połączenia. Takie połączenie może się nagrzewać i stanowić zagrożenie awaryjne.

Dane takie jak moment dokręcania, długość odizolowania i typ wkrętaka są wymaganiami producenta. Podczas montażu należy je traktować jako obowiązujące instrukcje.

Ma izolowaną rękojeść, osłonę dłoni oraz element chwytający wkładkę. Często posiada oznaczenie napięcia znamionowego, np. 1000 V.

Grozi to porażeniem prądem, poparzeniem łukiem elektrycznym oraz mechanicznym uszkodzeniem wkładki lub podstawy bezpiecznikowej.

Uchwyt jest narzędziem mechanicznym do chwytania i wyjmowania wkładek. Wskaźnik napięcia służy do sprawdzania obecności napięcia w obwodzie.

Wkładka topikowa zabezpiecza obwód przed skutkami przeciążeń i zwarć. Po przekroczeniu dopuszczalnego prądu jej element topikowy przepala się i przerywa obwód.

Należy sprawdzić stan izolacji, brak pęknięć, czystość narzędzia oraz zgodność uchwytu z typem wkładki i napięciem znamionowym instalacji.

Nie. Do uziemiania stosuje się specjalne uziemiacze przenośne lub inne urządzenia przeznaczone do tego celu.

Suwmiarka umożliwia dokładny pomiar wymiarów zewnętrznych przewodu, np. jego aktualnej grubości lub wysokości. Jest dokładniejsza od linijki i praktyczna w użyciu podczas kontroli.

Zużycie przewodu jezdnego polega głównie na ścieraniu jego dolnej części przez nakładki odbieraków prądu. Skutkiem jest zmniejszenie przekroju przewodu i pogorszenie jego parametrów mechanicznych oraz elektrycznych.

Linijka ma zbyt małą dokładność i nie pozwala precyzyjnie objąć przekroju przewodu. Przy ocenie zużycia potrzebny jest dokładniejszy przyrząd pomiarowy.

Suwmiarka jest bardziej uniwersalna i pozwala szybko mierzyć różne wymiary zewnętrzne, wewnętrzne oraz głębokości. Mikromierz jest dokładniejszy, ale mniej uniwersalny i nie jest typową odpowiedzią dla pomiaru zużycia przewodu jezdnego w tym pytaniu.

Pomiary wykonuje się podczas przeglądów i inspekcji sieci trakcyjnej. Ich celem jest ocena, czy przewód może dalej pracować bezpiecznie, czy wymaga wymiany.

Nadmierne zużycie może prowadzić do pogorszenia odbioru prądu, przegrzewania, uszkodzeń mechanicznych, a w skrajnym przypadku do zerwania przewodu. Dlatego jego stan musi być regularnie kontrolowany.

Ponieważ w transformatorze olejowym przy uszkodzeniach wewnętrznych mogą powstawać gazy oraz gwałtowny przepływ oleju. Zjawiska te nie występują w takiej samej formie w transformatorach suchych.

Olej elektroizolacyjny izoluje elementy wewnętrzne transformatora oraz odprowadza ciepło z uzwojeń i rdzenia.

I stopień najczęściej służy do sygnalizacji przekroczenia temperatury, a II stopień może powodować wyłączenie transformatora w celu ochrony przed uszkodzeniem.

Może świadczyć o przegrzaniu, wyładowaniach niezupełnych, uszkodzeniu izolacji albo zwarciu wewnętrznym transformatora.

Transformatory suche nie mają kadzi wypełnionej olejem, więc nie występuje w nich przepływ oleju ani gazy z rozkładu oleju.

Najczęściej jest to przekaźnik Buchholza, stosowany w transformatorach olejowych z konserwatorem.

Podział podłużny oznacza rozdzielenie sieci trakcyjnej wzdłuż toru, czyli w kierunku jazdy pojazdu. Stosuje się go m.in. do wydzielania odcinków lub sekcji sieci.

Ponieważ w miejscu przejścia odbieraka przez podział mogą powstawać zjawiska cieplne i łuk elektryczny. Osłony termiczne chronią elementy sieci przed przegrzaniem i uszkodzeniem.

Osłona termiczna chroni przed skutkami wysokiej temperatury, a izolator sekcyjny służy do elektrycznego rozdzielania sekcji sieci. Są to elementy o różnych funkcjach.

Przęsło naprężania zapewnia właściwe naprężenie przewodów sieci jezdnej. Dzięki temu przewód jezdny utrzymuje odpowiednie położenie względem toru i odbieraka prądu.

Izolatory cięgnowe służą głównie do izolowania elementów pracujących mechanicznie na rozciąganie. W pytaniu chodzi o ochronę termiczną przy podziale podłużnym, dlatego poprawne są osłony termiczne.

Łuk elektryczny może powodować miejscowe przegrzanie, nadpalenie elementów, uszkodzenie izolacji oraz pogorszenie stanu technicznego przewodów i osprzętu.

Należy sprawdzić napięcie strony pierwotnej, napięcia uzwojeń wtórnych, moc znamionową oraz grupę połączeń. W pytaniach egzaminacyjnych kluczowe bywa dopasowanie napięcia zasilania, np. 15 kV.

Ponieważ jego dane techniczne wskazują napięcie strony pierwotnej 15,75 kV, czyli odpowiadające zasilaniu około 15 kV. Pozostałe transformatory są przeznaczone na inne napięcia zasilające lub do innych zastosowań.

Pierwsza wartość oznacza napięcie strony pierwotnej, a zapis 2 x 0,525 kV oznacza dwa uzwojenia wtórne o napięciu 0,525 kV każde.

kVA oznacza kilowoltoampery, czyli jednostkę mocy pozornej transformatora. Określa ona obciążalność transformatora w układzie prądu przemiennego.

Dwa uzwojenia wtórne umożliwiają zasilanie układu prostownikowego w sposób poprawiający jakość napięcia stałego. Często współpracują z prostownikiem wielopulsowym.

Oznacza transformator z uzwojeniem pierwotnym w gwiazdę oraz dwoma uzwojeniami wtórnymi: jednym w gwiazdę i drugim w trójkąt. Cyfry określają przesunięcie fazowe uzwojeń.

Ma małą moc 100 kVA i napięcie wtórne 0,42 kV, typowe raczej dla potrzeb własnych lub zasilania pomocniczego. Nie jest transformatorem prostownikowym dla głównego zasilania trakcyjnego.

Po wycięciu uszkodzonego fragmentu końce kabla są za krótkie, aby połączyć je jedną mufą. Dlatego wstawia się dodatkowy odcinek kabla, który trzeba połączyć z obu stron.

Mufa kablowa służy do łączenia dwóch odcinków kabla w trasie kablowej. Głowica kablowa służy do zakończenia kabla i podłączenia go do urządzenia, rozdzielnicy lub aparatury.

Jedna mufa wystarczyłaby wtedy, gdy po usunięciu uszkodzonego fragmentu końce kabla można zbliżyć do siebie i połączyć bez stosowania dodatkowego odcinka kabla.

Głowice służą do zakończenia kabla, a nie do odtworzenia ciągłości kabla w ziemi. Przy naprawie przerwanego kabla w trasie stosuje się mufy kablowe.

Powinien mieć odpowiednie napięcie znamionowe, przekrój, liczbę żył i typ izolacji zgodne z naprawianym kablem lub dopuszczone przez dokumentację techniczną.

Sprawdza się poprawność połączeń żył, ciągłość przewodów oraz stan izolacji. W praktyce wykonuje się m.in. pomiary rezystancji izolacji i oględziny wykonanych muf.