Pytania pomocnicze - AUD.02

Aberracja komatyczna, czyli koma, polega na tym, że punkt położony poza osią optyczną obiektywu odwzorowuje się jako plamka przypominająca przecinek lub kometę. Wada jest najbardziej widoczna przy brzegach kadru.

Promienie światła wpadające do obiektywu pod kątem są ogniskowane inaczej niż promienie biegnące blisko osi optycznej. Powoduje to asymetryczne rozciągnięcie obrazu punktu.

Aberracja komatyczna zmienia kształt punktu świetlnego w przecinek lub kometę. Aberracja chromatyczna objawia się kolorowymi obwódkami, zwykle fioletowymi, zielonymi lub czerwono-niebieskimi.

Koma zniekształca obraz punktowych źródeł światła, szczególnie przy krawędziach kadru. Dystorsja zniekształca geometrię całego obrazu, np. linie proste wygina w beczkę lub poduszkę.

Najłatwiej zauważyć ją na zdjęciach nocnych, astrofotografii i scenach z punktowymi źródłami światła. Gwiazdy lub lampy przy brzegach kadru mogą wyglądać jak przecinki.

Najczęściej pomaga przymknięcie przysłony, czyli użycie większej liczby przysłony, np. zamiast f/1.4 użyć f/2.8 lub f/4. Pomaga też stosowanie lepszych obiektywów skorygowanych pod kątem komy.

Określa maksymalny zasięg skutecznego oświetlenia lampą przy danej czułości ISO i przysłonie. Im większa liczba przewodnia, tym mocniejszy błysk i większy możliwy dystans od fotografowanego obiektu.

Zasięg oblicza się ze wzoru: odległość = liczba przewodnia / liczba przysłony. Przykład: lampa GN 32 przy przysłonie f/8 poprawnie oświetli obiekt oddalony maksymalnie o około 4 m.

Im bardziej otwarta przysłona, czyli mniejsza liczba f, tym większy zasięg błysku. Przymknięcie przysłony zmniejsza ilość światła docierającego do matrycy i skraca skuteczny zasięg lampy.

Podniesienie ISO zwiększa efektywny zasięg lampy, ponieważ matryca staje się bardziej czuła na światło. Dlatego liczba przewodnia jest zwykle podawana dla konkretnej wartości ISO, najczęściej ISO 100.

Liczba przewodnia nie określa szybkości pracy lampy ani liczby błysków w jednostce czasu. Dotyczy mocy błysku i odległości, z jakiej można poprawnie oświetlić fotografowany obiekt.

Liczba przewodnia odnosi się do maksymalnego zasięgu, przy którym można uzyskać poprawną ekspozycję dla określonych parametrów. Nie określa minimalnej odległości fotografowania.

Większa liczba przysłony, np. f/11 zamiast f/5,6, oznacza mniejszy otwór względny obiektywu. Powoduje to zwiększenie zakresu odległości, w którym obiekty na zdjęciu wydają się ostre.

Przymknięcie przysłony o jedną działkę, np. z f/5,6 na f/8, zmniejsza ilość światła dwukrotnie. Z f/5,6 na f/11 to zmniejszenie o dwie działki, czyli czterokrotnie mniej światła.

Należy wydłużyć czas otwarcia migawki o tyle samo działek ekspozycji. Jeśli przysłonę przymknięto o 2 EV, czas trzeba wydłużyć również o 2 EV.

Zmiana z f/5,6 na f/11 to dwie działki przysłony: f/5,6 → f/8 → f/11. Czas należy wydłużyć o dwie działki: 1/125 s → 1/60 s → 1/30 s.

Ekwiwalentna ekspozycja to różne kombinacje czasu, przysłony i ewentualnie ISO, które dają tę samą ilość światła rejestrowaną przez matrycę lub film.

Przysłona f/8 zwiększa głębię ostrości tylko o jedną działkę względem f/5,6, a czas 1/30 s wydłuża ekspozycję o dwie działki. Taka kombinacja dałaby za dużo światła.

Dłuższy czas, np. 1/30 s, zwiększa ryzyko poruszenia zdjęcia przy fotografowaniu z ręki. W takiej sytuacji warto użyć statywu, stabilizacji obrazu albo zwiększyć ISO.

Światło padające z boku tworzy cienie na nierównościach powierzchni. Dzięki temu słoje, chropowatość i relief drewna stają się wyraźniejsze.

Oświetlenie przednie spłaszcza obraz, ponieważ redukuje cienie. Faktura powierzchni jest wtedy mniej widoczna.

Oświetlenie tylne służy głównie do podkreślania konturu, prześwitów lub separacji obiektu od tła. Nie jest najlepszym wyborem do pokazania faktury powierzchni.

Im bardziej światło pada pod małym kątem do powierzchni, tym dłuższe i wyraźniejsze powstają cienie. To zwiększa wrażenie przestrzenności faktury.

Można użyć blendy, ekranu dyfuzyjnego albo słabszego światła wypełniającego. Pozwala to zachować widoczną fakturę bez nadmiernego kontrastu.

Do mocnego podkreślenia faktury lepsze jest światło twardsze lub umiarkowanie rozproszone. Zbyt miękkie światło wygładza powierzchnię i zmniejsza widoczność detali.

Skrócenie ogniskowej poszerza pole widzenia, czyli w kadrze mieści się więcej sceny. Wydłużenie ogniskowej zawęża pole widzenia i daje efekt przybliżenia.

Służy do uzyskania szerszego kadru niż pozwala na to wbudowany obiektyw. Dzięki niemu można fotografować np. wnętrza, krajobrazy lub większe grupy osób z małej odległości.

Konwerter szerokokątny skraca efektywną ogniskową i poszerza pole widzenia. Telekonwerter wydłuża ogniskową i zawęża pole widzenia.

Aparaty kompaktowe często mają niewymienny obiektyw, więc konwerter pozwala zmienić jego właściwości bez wymiany całej optyki. Jest to prosty sposób na rozszerzenie możliwości aparatu.

Może powodować dystorsję, spadek ostrości na brzegach kadru, winietowanie oraz większą podatność na flarę. Jakość zależy od konstrukcji konwertera i dopasowania do obiektywu.

Szersze pole widzenia jest przydatne przy fotografowaniu wnętrz, krajobrazów, architektury i zdjęć grupowych. Pomaga także wtedy, gdy fotograf nie może odsunąć się od fotografowanej sceny.

Należy sprawdzić, czy dominują odcienie niebieskiego, błękitu, granatu, fioletu lub chłodnej zieleni. Jeśli zajmują dużą część kadru i budują ogólne wrażenie obrazu, mówimy o przewadze barw zimnych.

Barwy zimne kojarzą się z chłodem, spokojem i dystansem, np. niebieski lub fioletowy. Barwy ciepłe kojarzą się ze słońcem, ogniem i energią, np. żółty, pomarańczowy i czerwony.

Błękit nieba często zajmuje dużą powierzchnię kadru, dlatego może tworzyć dominującą kolorystykę obrazu. Ponieważ błękit jest barwą zimną, zdjęcie może być ocenione jako utrzymane w zimnej tonacji.

Barwy dopełniające to pary kolorów leżące naprzeciw siebie na kole barw, np. niebieski i pomarańczowy. Określenie „zimne” dotyczy wrażenia temperatury barwy, a nie relacji między dwoma kolorami.

Dominanta barwna to przewaga określonego koloru lub grupy kolorów w obrazie. Może być naturalna, wynikająca ze sceny, albo powstać wskutek ustawień aparatu lub obróbki.

Nieprawidłowy balans bieli może przesunąć kolorystykę zdjęcia w stronę niebieską lub żółto-pomarańczową. W efekcie fotografia może wydawać się chłodniejsza albo cieplejsza niż scena w rzeczywistości.

To główne źródło światła oświetlające modela lub najważniejszy obiekt zdjęcia. Decyduje o kierunku cieni, kontraście i charakterze portretu.

Światło kluczowe tworzy podstawowy rysunek światła i cienia. Światło wypełniające tylko rozjaśnia cienie i zmniejsza kontrast.

Światło konturowe podkreśla krawędzie obiektu lub sylwetki. Pomaga oddzielić modela od tła.

Najczęściej jest dominujące, ale ważniejsza jest jego funkcja: buduje główne oświetlenie sceny. Pozostałe światła ustawia się względem niego.

Często ustawia się je przed modelem, lekko z boku i nieco powyżej twarzy. Taki układ daje naturalny modelunek i kontrolowane cienie.

Blenda odbija światło kluczowe lub zastane w stronę cieni. Dzięki temu rozjaśnia ciemne partie bez użycia dodatkowej lampy.

Pozwala świadomie kontrolować wygląd twarzy, nastrój zdjęcia i separację modela od tła. Ułatwia też poprawne rozwiązywanie pytań egzaminacyjnych.

Im dłuższa ogniskowa, tym mniejszy kąt widzenia. Krótka ogniskowa obejmuje szeroki fragment sceny, a długa zawęża kadr.

Ponieważ ma długą ogniskową i pozwala fotografować odległe obiekty tak, jakby były bliżej. W praktyce wiele obiektywów wąskokątnych to teleobiektywy.

Wąskokątny ma długą ogniskową i mały kąt widzenia. Szerokokątny ma krótką ogniskową i obejmuje szeroki obszar sceny.

Obiektyw standardowy ma ogniskową zbliżoną do przekątnej matrycy lub klatki filmu. Daje kąt widzenia zbliżony do naturalnego widzenia człowieka.

To porównanie pozwala określić typ obiektywu. Ogniskowa znacznie dłuższa od przekątnej matrycy oznacza obiektyw wąskokątny.

Nie. Obiektyw zmiennoogniskowy to taki, który ma regulowaną ogniskową, np. zoom. Może obejmować zakres szerokokątny, standardowy lub wąskokątny.

Stosuje się go do fotografowania odległych obiektów, np. w sporcie, przyrodzie, reportażu i fotografii scenicznej. Jest też popularny w portrecie.

Światło główne ustawia się na wprost fotografowanej osoby, nieco powyżej osi obiektywu i równolegle do tej osi. Daje to równomierne, korzystne oświetlenie twarzy.

Światło od dołu tworzy nienaturalne cienie i może zniekształcać rysy twarzy. Taki efekt kojarzy się raczej z dramatyzmem lub grozą, a nie z eleganckim portretem.

Blenda odbija światło i rozjaśnia cienie, szczególnie pod oczami, nosem i brodą. Pomaga uzyskać miękki, estetyczny efekt.

Światło frontalne równomiernie oświetla twarz i zmniejsza kontrast cieni. Światło boczne mocniej modeluje kształt twarzy, ale uwydatnia fakturę skóry i nierówności.

Miękkie światło łagodnie przechodzi między światłami i cieniami, dzięki czemu skóra wygląda korzystniej. Redukuje ostre cienie i podkreśla elegancki charakter zdjęcia.

Często stosuje się beauty dish, softbox, parasolkę fotograficzną oraz blendę. Pozwalają one uzyskać miękkie, kontrolowane i dekoracyjne światło.

f/2,8 oznacza większy otwór przysłony, co powoduje mniejszą głębię ostrości. Dzięki temu model może być ostry, a tło wyraźnie rozmyte.

Mała liczba przysłony, np. f/1,8 lub f/2,8, oznacza duży otwór przysłony. Do aparatu wpada więcej światła, a głębia ostrości jest mniejsza.

Duża liczba przysłony, np. f/11 lub f/22, oznacza mały otwór przysłony. Do aparatu wpada mniej światła, ale większa część kadru jest ostra.

Małą głębię ostrości często stosuje się w fotografii portretowej. Pozwala ona wyróżnić modela i rozmyć nieistotne tło.

Nie tylko. Na rozmycie tła wpływają też ogniskowa obiektywu, odległość aparatu od modela oraz odległość modela od tła.

Można użyć trybu preselekcji przysłony, oznaczanego najczęściej jako A lub Av. Fotograf wybiera wartość przysłony, a aparat dobiera odpowiedni czas naświetlania.