Pytania pomocnicze - BUD.19

Metoda biegunowa polega na wyznaczeniu położenia punktu przez odłożenie z punktu stanowiska określonego kąta oraz odległości.

Potrzebne są dwa elementy: kąt kierunkowy lub poziomy oraz odległość od stanowiska instrumentu do tyczonego punktu.

W metodzie biegunowej wyznacza się kąt i odległość, a w metodzie ortogonalnej odciętą i rzędną względem linii pomiarowej.

Dwie odległości są charakterystyczne dla metody wcięć liniowych, a nie dla metody biegunowej.

Dwa kąty odpowiadają metodzie przecięć kierunków, w której punkt wyznacza się przez przecięcie dwóch kierunków z dwóch stanowisk.

Najczęściej używa się tachimetru elektronicznego, który umożliwia pomiar i odłożenie kąta oraz odległości.

Służy do przeniesienia w teren projektowanego położenia punktów obiektu budowlanego, np. narożników budynku lub osi konstrukcyjnych.

Osnowa realizacyjna służy do tyczenia i kontroli obiektów budowlanych. Błędna wysokość punktu osnowy może spowodować błędy w położeniu wysokościowym elementów budowy.

Tachimetr optyczny wykorzystuje odczyty optyczne, np. z łaty tachimetrycznej. Tachimetr elektroniczny mierzy odległości elektronicznie, co zwykle zapewnia większą dokładność i sprawność pomiaru.

Niwelator służy bezpośrednio do wyznaczania różnic wysokości metodą niwelacji geometrycznej. Ta metoda jest dokładniejsza i bardziej odpowiednia do pomiarów wysokościowych niż klasyczna tachimetria optyczna.

Niwelator precyzyjny stosuje się wtedy, gdy wymagane są bardzo dokładne pomiary wysokościowe, np. przy osnowach, kontrolach przemieszczeń lub robotach inżynierskich o wysokich wymaganiach dokładnościowych.

Niwelacja trygonometryczna polega na obliczeniu różnicy wysokości na podstawie kąta pionowego i odległości. Może być wykonywana tachimetrem elektronicznym, ale jej dokładność zależy od warunków i sposobu pomiaru.

Do dokładnych pomiarów wysokościowych wybiera się niwelatory lub nowoczesny tachimetr elektroniczny. Tachimetr optyczny jest instrumentem mniej dokładnym, dlatego jest odpowiedzią negatywną.

Współrzędna jest wartością położenia punktu w układzie, natomiast przyrost oznacza przesunięcie od punktu odniesienia. Jeśli na szkicu punkt bazowy ma własne współrzędne, wartości odkładane od niego trzeba do nich dodać lub odjąć.

Bo są to przyrosty od punktu P, a nie pełne współrzędne punktu S. Do współrzędnych punktu P należy dodać odpowiednie przesunięcia.

Stosuje się wzory: XS = XP + ΔX oraz YS = YP + ΔY. W tym przypadku: XS = 100,00 + 161,80 = 261,80 m, YS = 100,00 + 82,44 = 182,44 m.

W geodezji oś X często jest osią pionową układu, a oś Y poziomą, co może być odwrotne niż w matematyce szkolnej. Zawsze należy kierować się oznaczeniami na szkicu.

Należy porównać położenie punktu na szkicu z wartościami współrzędnych. Jeśli punkt leży powyżej i na prawo od punktu bazowego, obie współrzędne powinny być większe od współrzędnych punktu bazowego.

Jest to punkt, którego położenie należy określić na podstawie danych geometrycznych lub pomocniczych wymiarów pokazanych na szkicu. W tym zadaniu jego współrzędne wynikają z przesunięć względem punktu P.

Punkty pośrednie łuku wyznacza się kolejno, wykorzystując przedłużenie poprzedniej cięciwy oraz odkładanie odpowiednich odległości poprzecznych. Metoda jest przydatna, gdy nie ma swobodnej widoczności z jednego stanowiska na cały łuk.

W polskiej praktyce geodezyjnej nazwa „metoda angielska” jest często stosowana jako określenie tyczenia łuku za pomocą kolejnych, przedłużanych cięciw.

W metodzie biegunowej punkty łuku wyznacza się ze stanowiska instrumentu za pomocą kąta i odległości. W metodzie przedłużonej cięciwy kolejne punkty wyznacza się lokalnie od poprzednio wytyczonego odcinka.

Charakterystyczne jest pokazanie kolejnych cięciw łuku i ich przedłużeń, od których odkładane są małe odcinki pozwalające uzyskać następny punkt łuku.

Punkty pośrednie zagęszczają przebieg łuku w terenie, aby można było prawidłowo wyznaczyć oś drogi, toru, kanału lub innego obiektu liniowego.

Najczęściej potrzebne są promień łuku, kąt zwrotu stycznych, długość łuku, długość stycznej, cięciwa główna oraz położenie początku i końca łuku.

W metodzie ortogonalnej punkty łuku wyznacza się przez odkładanie odciętych i rzędnych prostokątnych od przyjętej cięciwy. W metodzie przedłużonej cięciwy bazą dla kolejnego punktu jest przedłużenie poprzedniej cięciwy.

Należy odjąć kąt wytyczony od kąta projektowanego, zachowując jednostki g, c i cc. W tym zadaniu Δα = 38g21c00cc - 38g20c50cc = 50cc.

Wartość ρ służy do przeliczania małych kątów w mierze gradowej na zależność liniową. W sekundach centesymalnych wynosi 636620cc.

Stosuje się wzór p = d · Δα / ρ, gdzie Δα i ρ muszą być wyrażone w tych samych jednostkach kątowych.

Odcinek przesunięcia jest niewielką poprawką liniową, dlatego po obliczeniu w metrach przelicza się go na milimetry. Tutaj 0,0102 m to około 10 mm.

Najczęściej błędnie odejmuje się wartości c i cc albo myli się centygrady z sekundami centesymalnymi. Trzeba pamiętać, że 1c = 100cc.

Przybliżenie stosuje się dla bardzo małych kątów, typowych dla poprawek tyczenia. Dla takich wartości tangens kąta jest praktycznie równy kątowi wyrażonemu w radianach.

Metoda biegunowa wykorzystuje jeden punkt stanowiska, z którego do tyczonych punktów podaje się kierunek lub kąt oraz odległość. Na rysunku widać stanowisko ST i promienie do naroży z wartościami kątów oraz długości.

W metodzie biegunowej punkt wyznacza się za pomocą kąta i odległości od stanowiska. W metodzie ortogonalnej stosuje się odciętą wzdłuż linii pomiarowej i domiar prostopadły.

ST jest punktem, z którego wykonuje się pomiar kierunków i odległości do punktów tyczonych. Musi być nawiązane do osnowy, aby tyczenie było zgodne z układem projektu.

Punkty osnowy realizacyjnej zapewniają stabilne i dokładne odniesienie dla tyczenia obiektu. Dzięki nim można kontrolować położenie stanowiska oraz wyznaczanych naroży fundamentu.

Potrzebne są: stanowisko instrumentu, kierunek orientacji, kąt lub kierunek do punktu oraz odległość pozioma do punktu. Dane te mogą pochodzić z obliczeń na podstawie współrzędnych projektowych.

Kontrola polega m.in. na sprawdzeniu długości boków, przekątnych i położenia punktów względem osnowy. Pozwala wykryć błędy w kątach, odległościach lub stabilizacji punktów.

Służy do trwałego oznaczenia osi konstrukcyjnych poza obszarem wykopu. Dzięki temu można odtworzyć położenie osi po rozpoczęciu robót ziemnych.

Ława budowlana jest tymczasową konstrukcją pomocniczą do tyczenia. Ława fundamentowa jest rzeczywistym elementem konstrukcyjnym przenoszącym obciążenia budynku na grunt.

Ustawia się je poza wykopem, aby nie zostały usunięte lub uszkodzone podczas robót ziemnych. Pozwala to zachować odniesienie do osi budynku.

Osie oznacza się najczęściej gwoździami, nacięciami, kreskami lub opisami na deskach. Między oznaczeniami można rozciągać sznurki wyznaczające przebieg osi.

Osie konstrukcyjne określają projektowe położenie elementów budynku. Stopy fundamentowe tyczy się względem tych osi, aby zachować zgodność z projektem.

Ze szkicu można odczytać położenie osi, kontur projektowanego obiektu, rozmieszczenie stóp fundamentowych oraz elementy pomocnicze, takie jak ławy budowlane.

Polega na wyznaczaniu punktów lub wskaźników względem jednej ustalonej prostej odniesienia. Ta prosta stanowi bazę do odkładania wymaganych położeń.

Charakterystyczna jest listwa z podziałką, elementami przesuwnymi i tarczą celowniczą. Służy ona do ustawiania wskaźników konstrukcyjnych względem wyznaczonej prostej.

Metoda biegunowa wyznacza punkt przez kąt i odległość od stanowiska instrumentu. Metoda stałej prostej wykorzystuje jedną linię odniesienia i położenie punktów względem niej.

Wskaźniki konstrukcyjne utrwalają w terenie położenie osi, krawędzi lub innych ważnych elementów projektowanego obiektu. Umożliwiają wykonawcom prawidłowe prowadzenie robót budowlanych.

Od położenia tej prostej zależy poprawność wyznaczenia kolejnych elementów. Jej przesunięcie lub błędne odtworzenie powoduje błędy w tyczeniu.

Metodę przecięć kierunków stosuje się wtedy, gdy punkt można wygodnie wyznaczyć jako przecięcie dwóch kierunków z różnych stanowisk. Nie wymaga ona korzystania z jednej stałej prostej odniesienia.

Łata realizacyjna służy do prac związanych z tyczeniem i kontrolą położenia elementów obiektów budowlanych w terenie. Jest używana podczas geodezyjnej obsługi inwestycji.

Ruletka służy do bezpośredniego pomiaru długości. Łata realizacyjna jest przyrządem pomocniczym stosowanym przy tyczeniu i kontroli położenia punktów lub elementów budowlanych.

Aliniometr to prosty przyrząd do wyznaczania kierunku lub linii prostej. Jeśli na ilustracji widoczna jest łata z podziałką stosowana w pracach realizacyjnych, poprawną odpowiedzią jest łata realizacyjna.

Prace realizacyjne obejmują geodezyjne czynności wykonywane podczas przenoszenia projektu w teren, np. tyczenie osi, punktów charakterystycznych i kontrolę wykonania obiektu.

Podziałka transwersalna to graficzna skala umożliwiająca dokładniejsze odczytywanie długości, np. na mapach i planach. Nie jest terenowym przyrządem tyczeniowym takim jak łata realizacyjna.

Najczęściej jest to pionowa łata z wyraźną podziałką lub oznaczeniami, używana jako element pomocniczy przy pomiarach geodezyjnych na budowie.

Należy dodać odczyt z I położenia i II położenia lunety, a następnie podzielić wynik przez 2. Dla poziomu 2: (1157 + 1159) / 2 = 1158 mm.

Oblicza się średni odczyt dla poziomu zerowego i badanego poziomu, a następnie odejmuje: odczyt badanego poziomu minus odczyt poziomu zerowego.

Pomiar w dwóch położeniach lunety pozwala ograniczyć wpływ błędów instrumentalnych. Do obliczeń przyjmuje się zwykle wartość średnią z obu odczytów.

Średni odczyt dla poziomu 0 wynosi (1153 + 1151) / 2 = 1152 mm. Średni odczyt dla poziomu 2 wynosi (1157 + 1159) / 2 = 1158 mm, więc wychylenie wynosi 1158 - 1152 = +6 mm.

Znak plus oznacza, że odczyt na badanym poziomie jest większy niż na poziomie zerowym. Kierunek wychylenia zależy od przyjętego układu pomiarowego i ustawienia łaty.

Należy porównywać wartości średnie z obu położeń lunety. Porównywanie pojedynczych odczytów mogłoby prowadzić do błędnego wyniku.