Pytania pomocnicze - ELE.01
Montaż i obsługa maszyn i urządzeń elektrycznych
Pytania pomocnicze rozwijające tematy z pytań egzaminacyjnych. Każde pytanie ma krótką odpowiedź, która pomaga utrwalić wiedzę i przygotować się do egzaminu. Łącznie: 1975.
Strona 29 z 30.
Na jakiej zasadzie działa iskiernik?
Iskiernik działa dzięki przebiciu szczeliny izolacyjnej między elektrodami. Po przekroczeniu napięcia zapłonu powstaje iskra lub łuk elektryczny.
Po czym najłatwiej rozpoznać iskiernik na rysunku technicznym?
Najważniejszą cechą są dwie elektrody oddzielone widoczną przerwą iskrową. Często są one zamocowane na izolatorze i połączone z uziemieniem lub chronionym obwodem.
Czym iskiernik różni się od izolatora?
Izolator ma podtrzymywać przewód i zapewniać izolację. Iskiernik ma celowo umożliwić przeskok iskry przy zbyt wysokim napięciu.
Czym iskiernik różni się od odgromnika?
Iskiernik jest elementem lub prostym aparatem ze szczeliną iskrową. Odgromnik to urządzenie ochronne przeciwprzepięciowe, które może zawierać iskiernik, ale może też działać na innej zasadzie.
Co oznacza napięcie zapłonu iskiernika?
Jest to wartość napięcia, przy której następuje przebicie szczeliny i pojawia się iskra. Zależy między innymi od odległości elektrod i warunków otoczenia.
Dlaczego iskiernik często montuje się na izolatorze?
Izolator zapewnia odpowiednią wytrzymałość elektryczną i mechaniczną konstrukcji. Oddziela części czynne od podstawy lub konstrukcji wsporczej.
Jaką rolę pełni uziemienie w układzie z iskiernikiem?
Uziemienie umożliwia odprowadzenie energii przepięcia do ziemi. Dzięki temu ogranicza się zagrożenie dla izolacji i urządzeń elektrycznych.
Jak rozpoznać cewkę stycznika na schemacie sterowania?
Cewka stycznika jest zwykle oznaczona symbolem prostokąta oraz zaciskami A1 i A2. Obok niej znajduje się oznaczenie stycznika, np. K1 lub K2.
Czym różni się zestyk zwierny od rozwiernego?
Zestyk zwierny w stanie spoczynku jest otwarty i zamyka się po zadziałaniu. Zestyk rozwierny w stanie spoczynku jest zamknięty i otwiera się po zadziałaniu.
Co oznaczają numery 13-14 przy zestyku?
Numery 13-14 oznaczają zwykle zestyk zwierny, czyli normalnie otwarty. Po naciśnięciu przycisku lub zadziałaniu przekaźnika obwód zostaje zamknięty.
Co oznaczają numery 21-22 przy zestyku?
Numery 21-22 oznaczają zwykle zestyk rozwierny, czyli normalnie zamknięty. Po zadziałaniu elementu sterującego zestyk się otwiera.
Do czego służy zestyk rozwierny stycznika w układzie z dwoma stycznikami?
Najczęściej służy do blokady elektrycznej. Uniemożliwia jednoczesne załączenie dwóch styczników, np. w układzie zmiany kierunku obrotów silnika.
Jaką funkcję pełni przycisk zwierny w obwodzie sterowania?
Przycisk zwierny najczęściej pełni funkcję START. Po naciśnięciu podaje napięcie na cewkę stycznika lub przekaźnika.
Co oznaczają zaciski 95-96 w obwodzie sterowania?
Zaciski 95-96 oznaczają zwykle zestyk rozwierny przekaźnika termicznego. Po przeciążeniu silnika zestyk ten otwiera obwód sterowania i wyłącza stycznik.
Po czym rozpoznać przekaźnik pomocniczy na rysunku lub w rozdzielnicy?
Najczęściej ma przezroczystą obudowę, widoczną cewkę elektromagnesu i kilka zestyków przełącznych. Nie ma skali nastawy prądu ani pokręteł czasu.
Do czego służy przekaźnik pomocniczy w układzie sterowania?
Służy do przełączania sygnałów sterowniczych, powielania styków oraz separacji obwodów. Może sterować lampkami, stycznikami lub innymi elementami automatyki.
Czym przekaźnik pomocniczy różni się od przekaźnika czasowego?
Przekaźnik pomocniczy przełącza styki bez celowej zwłoki czasowej po zasileniu cewki. Przekaźnik czasowy ma układ nastawy czasu i działa z opóźnieniem lub według określonej funkcji czasowej.
Czym przekaźnik pomocniczy różni się od przekaźnika termicznego?
Przekaźnik termiczny chroni silnik przed przeciążeniem i reaguje na prąd oraz nagrzewanie bimetalu. Przekaźnik pomocniczy nie służy do ochrony przeciążeniowej, tylko do przełączania styków w sterowaniu.
Jakie oznaczenia zacisków występują w przekaźniku pomocniczym?
Cewka jest zwykle oznaczana A1 i A2. Zestyki mogą być oznaczane numerami, np. 11-12 dla styku rozwiernego NC i 11-14 dla styku zwiernego NO.
Co oznaczają styki NO i NC w przekaźniku?
NO to styk normalnie otwarty, który zamyka się po zadziałaniu przekaźnika. NC to styk normalnie zamknięty, który otwiera się po zadziałaniu przekaźnika.
Dlaczego przekaźnik pomocniczy bywa stosowany zamiast bezpośredniego sterowania odbiornikiem?
Pozwala oddzielić obwód sterujący od wykonawczego i zwiększyć liczbę dostępnych styków. Ułatwia też budowę blokad oraz sygnalizacji w układach sterowania.
Jak odczytać oznaczenie przewodu ALY 750?
ALY oznacza przewód aluminiowy, o żyle wielodrutowej i izolacji polwinitowej. Liczba 750 informuje o napięciu znamionowym izolacji.
Co oznacza litera A w oznaczeniach przewodów elektrycznych?
Litera A oznacza, że żyła przewodu jest wykonana z aluminium.
Co oznacza litera L w oznaczeniu ALY?
Litera L oznacza żyłę wielodrutową, czyli zbudowaną z wielu cienkich drutów.
Co oznacza litera Y w oznaczeniach przewodów?
Litera Y oznacza izolację polwinitową, czyli wykonaną z PVC.
Czym różni się żyła jednodrutowa od wielodrutowej?
Żyła jednodrutowa składa się z jednego drutu, a wielodrutowa z wielu drutów. Żyła wielodrutowa jest zwykle bardziej podatna na układanie.
Dlaczego przewód ALY nie jest przewodem miedzianym?
Ponieważ pierwsza litera A w oznaczeniu informuje o aluminium jako materiale żyły. Przewody miedziane w takich oznaczeniach zwykle nie mają litery A.
Co oznacza polwinitowa izolacja przewodu?
Izolacja polwinitowa to izolacja wykonana z PVC. Jest często stosowana w przewodach instalacyjnych.
Po czym rozpoznać przewód YDYt na rysunku?
Przewód YDYt ma budowę płaską, tasiemkową — żyły są ułożone równolegle obok siebie. Na rysunku odpowiada temu wariant D.
Co oznacza litera „t” w oznaczeniu YDYt?
Litera „t” oznacza wykonanie tasiemkowe, czyli płaskie ułożenie żył przewodu.
Czym różni się przewód YDYt od przewodu YDY?
YDY jest typowym przewodem instalacyjnym z żyłami w powłoce, często o przekroju okrągłym lub owalnym. YDYt ma żyły ułożone płasko w formie taśmy.
Gdzie stosuje się przewody YDYt?
Przewody YDYt stosuje się głównie w instalacjach elektrycznych stałych, szczególnie pod tynkiem lub na stałe w suchych pomieszczeniach.
Dlaczego w pytaniach egzaminacyjnych ważny jest kształt przekroju przewodu?
Kształt przewodu pozwala rozpoznać jego typ i przeznaczenie. W przypadku YDYt kluczowe jest płaskie, tasiemkowe ułożenie żył.
Jak odróżnić pojedynczy przewód DY od przewodu wielożyłowego YDYt?
DY to pojedyncza izolowana żyła miedziana. YDYt zawiera kilka żył ułożonych równolegle w jednej płaskiej konstrukcji.
Dlaczego silnik szeregowy prądu stałego nadaje się do napędów o dużym momencie oporowym przy rozruchu?
Ponieważ przy rozruchu płynie przez niego duży prąd, a moment elektromagnetyczny silnika szeregowego jest wtedy bardzo duży. Dzięki temu może ruszyć ciężkie obciążenia.
Co oznacza duży moment oporowy maszyny w chwili rozruchu?
Oznacza to, że maszyna stawia duży opór już podczas startu. Silnik musi wytworzyć odpowiednio duży moment napędowy, aby ją uruchomić.
Jak zmienia się prędkość silnika szeregowego prądu stałego przy zmianie obciążenia?
Przy wzroście obciążenia prędkość silnika szeregowego wyraźnie maleje. Przy małym obciążeniu może nadmiernie wzrosnąć, dlatego nie powinien pracować bez obciążenia.
Dlaczego silnika szeregowego prądu stałego nie należy uruchamiać bez obciążenia?
Bez obciążenia jego prędkość może wzrosnąć do niebezpiecznie dużych wartości. Może to doprowadzić do uszkodzenia mechanicznego silnika.
Jakie przykłady maszyn wymagają dużego momentu rozruchowego?
Są to między innymi dźwigi, suwnice, wciągarki, pojazdy trakcyjne i ciężkie przenośniki. W takich urządzeniach obciążenie jest duże już w chwili startu.
Czym różni się silnik szeregowy prądu stałego od bocznikowego pod względem zastosowań?
Silnik szeregowy stosuje się tam, gdzie potrzebny jest bardzo duży moment rozruchowy. Silnik bocznikowy lepiej nadaje się do napędów wymagających bardziej stałej prędkości obrotowej.
Do czego służy prądnica tachometryczna?
Prądnica tachometryczna służy do pomiaru prędkości obrotowej wału maszyny, np. silnika elektrycznego. Jej napięcie wyjściowe jest proporcjonalne do prędkości obrotowej.
Dlaczego prądnica tachometryczna nie służy do pomiaru kąta obrotu wału?
Prądnica tachometryczna informuje o szybkości obracania się wału, a nie o jego dokładnym położeniu kątowym. Do pomiaru kąta obrotu stosuje się np. enkodery lub resolwery.
Jaki sygnał wyjściowy daje prądnica tachometryczna?
Najczęściej daje napięcie, którego wartość rośnie wraz ze wzrostem prędkości obrotowej. W prądnicach tachometrycznych prądu stałego znak napięcia może wskazywać także kierunek obrotów.
Gdzie stosuje się prądnice tachometryczne w układach napędowych?
Stosuje się je w układach regulacji prędkości obrotowej jako element sprzężenia zwrotnego. Dzięki temu regulator może porównać prędkość zadaną z rzeczywistą.
Czym różni się prądnica tachometryczna od zwykłej prądnicy zasilającej?
Prądnica tachometryczna jest czujnikiem pomiarowym, a nie podstawowym źródłem energii elektrycznej. Jej zadaniem jest wytworzenie sygnału proporcjonalnego do prędkości obrotowej.
Jaką funkcję pełni przekaźnik termiczny w układzie zasilania silnika indukcyjnego?
Przekaźnik termiczny chroni silnik przed przeciążeniem, czyli długotrwałym poborem prądu większego od znamionowego. Po zadziałaniu rozłącza obwód sterowania stycznika, odłączając silnik od zasilania.
Czym różni się zabezpieczenie przeciążeniowe od zwarciowego?
Zabezpieczenie przeciążeniowe reaguje na umiarkowany, ale długotrwały wzrost prądu. Zabezpieczenie zwarciowe działa bardzo szybko przy dużym prądzie zwarciowym, zwykle za pomocą bezpieczników lub wyłączników nadprądowych.
Dlaczego przekaźnik termiczny nie zastępuje bezpieczników w obwodzie silnika?
Przekaźnik termiczny jest zbyt wolny do ochrony przed zwarciem. Bezpieczniki lub wyłącznik nadprądowy chronią instalację i urządzenia przed skutkami bardzo dużych prądów zwarciowych.
Na jaką wartość ustawia się prąd zadziałania przekaźnika termicznego?
Najczęściej ustawia się go na prąd znamionowy silnika odczytany z tabliczki znamionowej. Zbyt mała nastawa powoduje niepotrzebne wyłączenia, a zbyt duża może nie chronić silnika skutecznie.
Co może spowodować przeciążenie silnika indukcyjnego?
Przeciążenie może wynikać z nadmiernego obciążenia mechanicznego, zatarcia łożysk, zablokowania napędzanej maszyny lub pracy przy nieprawidłowym napięciu. Skutkiem jest wzrost prądu i nagrzewanie uzwojeń.
Jak rozpoznać na schemacie przekaźnik termiczny w obwodzie silnika?
Na schematach często znajduje się za stycznikiem, w torach prądowych prowadzących do silnika. Może być oznaczony jako PT lub F, a jego styki pomocnicze są włączone w obwód sterowania.
Dlaczego zabezpieczenie zanikowe nie jest poprawną odpowiedzią w tym pytaniu?
Zabezpieczenie zanikowe służy do wykrywania zaniku napięcia lub zaniku fazy. Element PT na rysunku to przekaźnik termiczny, którego podstawową funkcją jest ochrona przeciążeniowa.
Dlaczego odłącznikiem nie wolno przerywać prądu roboczego?
Odłącznik nie jest przystosowany do gaszenia łuku elektrycznego powstającego podczas rozłączania obwodu pod obciążeniem. Może to doprowadzić do uszkodzenia aparatu i zagrożenia dla obsługi.
Do czego służy odłącznik w instalacji elektrycznej?
Odłącznik służy do odizolowania części obwodu od zasilania i utworzenia widocznej przerwy izolacyjnej. Używa się go po wcześniejszym wyłączeniu prądu innym aparatem.
Czym różni się odłącznik od rozłącznika?
Rozłącznik może przerywać prądy robocze w określonych warunkach. Odłącznik zasadniczo służy tylko do izolowania obwodu i nie powinien być używany do wyłączania obciążenia.
Czym różni się odłącznik od wyłącznika?
Wyłącznik ma zdolność przerywania prądów roboczych, a często także zwarciowych. Odłącznik nie służy do przerywania prądu, lecz do zapewnienia bezpiecznej przerwy izolacyjnej.
Jaka jest prawidłowa kolejność użycia wyłącznika i odłącznika przy wyłączaniu obwodu?
Najpierw należy wyłączyć prąd roboczy wyłącznikiem, a dopiero potem otworzyć odłącznik. Dzięki temu odłącznik nie rozłącza obwodu pod obciążeniem.
Co oznacza zdolność przerywania prądów roboczych?
Jest to zdolność aparatu łączeniowego do bezpiecznego wyłączenia obwodu, przez który płynie normalny prąd obciążenia. Taką zdolność mają m.in. wyłączniki, rozłączniki i styczniki.
Dlaczego w rozdzielnicach stosuje się odłączniki mimo braku zdolności przerywania prądów roboczych?
Odłączniki zapewniają pewne i widoczne odseparowanie urządzenia od napięcia. Jest to ważne dla bezpieczeństwa podczas prac eksploatacyjnych i remontowych.
Dlaczego w silniku indukcyjnym pierścieniowym stosuje się rozrusznik rezystancyjny?
Rozrusznik rezystancyjny włącza dodatkową rezystancję w obwód wirnika. Ogranicza to prąd rozruchowy i pozwala uzyskać większy moment rozruchowy.
Jak dodatkowa rezystancja w obwodzie wirnika wpływa na moment rozruchowy?
Zwiększenie rezystancji wirnika poprawia warunki wytwarzania momentu przy dużym poślizgu, czyli podczas startu. Dlatego moment rozruchowy rośnie.
Czym różni się moment rozruchowy od momentu krytycznego?
Moment rozruchowy występuje w chwili startu silnika, gdy wirnik jeszcze się nie obraca. Moment krytyczny to maksymalny moment, jaki silnik może rozwinąć na charakterystyce mechanicznej.
Dlaczego odpowiedź o zwiększeniu momentu krytycznego jest błędna?
Rozrusznik rezystancyjny głównie przesuwa występowanie dużego momentu w stronę rozruchu. Nie służy do zwiększania wartości momentu krytycznego.
Co dzieje się z rezystancją rozruchową po rozpędzeniu silnika pierścieniowego?
Rezystancja jest stopniowo zmniejszana, a na końcu zwykle zwierana. Silnik pracuje wtedy z możliwie małymi stratami w obwodzie wirnika.
Dlaczego silnik pierścieniowy nadaje się do rozruchu ciężkiego?
Ponieważ przez pierścienie ślizgowe można dołączyć rezystory do wirnika. Pozwala to uzyskać duży moment już przy małej prędkości obrotowej.