Przejdź do głównej treści

Pytania pomocnicze - ELM.06

Eksploatacja i programowanie urządzeń i systemów mechatronicznych - pytania pomocnicze rozwijające tematy z pytań egzaminacyjnych. Łącznie: 1511. Strona 15 z 24.

Na jakiej zasadzie działa czujnik termoelektryczny?

Czujnik termoelektryczny, czyli termopara, wykorzystuje zjawisko Seebecka. Różnica temperatur między dwoma złączami różnych metali powoduje powstanie napięcia termoelektrycznego.

Czym jest temperatura odniesienia w pomiarze termoparą?

Temperatura odniesienia to temperatura złącza, względem którego mierzona jest temperatura złącza pomiarowego. Jest ona konieczna do prawidłowego wyznaczenia rzeczywistej temperatury.

Dlaczego termopara nie wymaga napięcia zasilającego?

Termopara sama wytwarza niewielkie napięcie pod wpływem różnicy temperatur. Zasilania wymaga zwykle układ pomiarowy, a nie sama termopara.

Co oznacza kompensacja zimnego końca termopary?

Jest to uwzględnienie aktualnej temperatury złącza odniesienia w obliczeniu temperatury mierzonej. Bez tej kompensacji wynik pomiaru byłby obarczony błędem.

Czym różni się termopara od czujnika Pt100?

Termopara generuje napięcie zależne od różnicy temperatur, natomiast Pt100 zmienia rezystancję wraz z temperaturą. Pt100 wymaga pomiaru rezystancji, a termopara pomiaru bardzo małego napięcia.

Dlaczego odpowiedź o kompensacji temperatury mierzonej jest błędna?

Temperatura mierzona jest wielkością, którą chcemy wyznaczyć, więc nie kompensuje się jej zmian. Kompensuje się zmiany temperatury odniesienia, bo wpływają one na napięcie termopary.

Czym jest diagram stanów w układach mechatronicznych?

Diagram stanów przedstawia kolejne stany pracy układu oraz warunki przejścia między nimi. Ułatwia opis działania sterowania sekwencyjnego.

Po czym rozpoznać rozgałęzienie sygnału na diagramie?

Rozgałęzienie ma zwykle jedną ścieżkę wejściową i kilka ścieżek wyjściowych. Oznacza podział przebiegu sygnału lub sterowania.

Jaka jest różnica między stanem a przejściem w diagramie stanów?

Stan opisuje określony etap pracy układu, np. oczekiwanie lub ruch siłownika. Przejście określa warunek, po którego spełnieniu układ zmienia stan.

Dlaczego poprawne stosowanie symboli w diagramie stanów jest ważne?

Błędny symbol może prowadzić do niejednoznacznej interpretacji działania układu. Diagram ma być czytelny dla programisty, diagnostyka i osoby uruchamiającej maszynę.

Czy rozgałęzienie sygnału oznacza element fizyczny układu?

Nie. Jest to symbol logiczny używany do opisu przebiegu sterowania, a nie rzeczywisty czujnik, zawór czy przekaźnik.

Kiedy w praktyce stosuje się rozgałęzienie w opisie sterowania?

Stosuje się je, gdy z jednego miejsca programu lub procesu sygnał ma trafić do kilku dalszych części układu. Przykładem może być uruchomienie kilku równoległych warunków kontroli po zakończeniu jednego etapu.

Jak rozpoznać, że w układzie potrzebny jest blok czasowy TON?

Blok TON stosuje się, gdy działanie ma nastąpić dopiero po określonym czasie od spełnienia warunku. W tym pytaniu cewka Y1 ma być załączona po 2 s od naciśnięcia S1 przy aktywnym S2.

Jaką rolę pełni czujnik S2 w opisanym algorytmie?

S2 potwierdza położenie początkowe siłownika, czyli wsunięte tłoczysko. Bez aktywnego S2 cykl nie powinien zostać rozpoczęty.

Jaką rolę pełni czujnik S3?

S3 sygnalizuje maksymalne wysunięcie tłoczyska. Po jego zadziałaniu cewka Y1 powinna zostać wyłączona, aby siłownik rozpoczął powrót.

Dlaczego przy elektrozaworze monostabilnym wyłączenie cewki Y1 powoduje powrót tłoczyska?

Elektrozawór monostabilny ma położenie podstawowe wymuszane sprężyną. Po zaniku sygnału na cewce zawór wraca do tego położenia i kieruje powietrze tak, aby siłownik się wsunął.

Dlaczego układ nie może uruchomić kolejnego cyklu tylko dlatego, że po powrocie znów aktywny jest S2?

Opis wymaga ponownego naciśnięcia S1. Sam powrót do pozycji początkowej nie może być warunkiem automatycznego startu następnego cyklu.

Po co w takim algorytmie stosuje się pamięć stanu lub krok sekwencji?

Pamięć stanu pozwala zapamiętać, że cykl został rozpoczęty impulsem z przycisku. Dzięki temu chwilowe naciśnięcie S1 może uruchomić dalsze etapy, mimo że przycisk został już puszczony.

Co powinno się stać, jeśli operator naciśnie S1, ale tłoczysko nie jest wsunięte?

Cykl nie powinien się rozpocząć, ponieważ nie jest spełniony warunek początkowy S2. To zabezpiecza przed startem z nieprawidłowego położenia.

Jak odróżnić algorytm pojedynczego cyklu od pracy automatycznej ciągłej?

W pojedynczym cyklu po zakończeniu ruchu układ czeka na nowe naciśnięcie START. W pracy ciągłej powrót do pozycji początkowej może automatycznie rozpoczynać następny cykl.

Czym jest metoda SFC w programowaniu sterowników PLC?

SFC to graficzna metoda opisu sterowania sekwencyjnego. Program składa się z kroków, przejść oraz akcji przypisanych do kroków.

Jaką funkcję pełni kwalifikator akcji w SFC?

Kwalifikator określa, w jaki sposób i jak długo ma być wykonywana akcja przypisana do kroku. Może np. oznaczać działanie normalne, zapamiętane, opóźnione lub resetujące.

Dlaczego kwalifikator N można pominąć w opisie akcji SFC?

Ponieważ `N` jest kwalifikatorem domyślnym. Brak kwalifikatora oznacza takie samo działanie jak zapis z kwalifikatorem `N`.

Co oznacza kwalifikator S w SFC?

Kwalifikator `S` ustawia akcję w sposób zapamiętany. Akcja pozostaje aktywna także po opuszczeniu kroku, dopóki nie zostanie skasowana.

Do czego służy kwalifikator R w SFC?

Kwalifikator `R` służy do resetowania, czyli wyłączania akcji wcześniej ustawionej kwalifikatorem `S`.

Jak działa kwalifikator D w SFC?

Kwalifikator `D` oznacza działanie opóźnione. Akcja rozpoczyna się dopiero po upływie określonego czasu od aktywacji kroku.

Jaka jest różnica między akcją normalną a zapamiętaną w SFC?

Akcja normalna `N` działa tylko podczas aktywności kroku. Akcja zapamiętana `S` pozostaje aktywna również po przejściu do kolejnego kroku, aż do resetu.

Dlaczego do wykrywania położenia tłoka z magnesem stosuje się czujnik kontaktronowy?

Czujnik kontaktronowy reaguje na pole magnetyczne. Jeśli w tłoku znajduje się magnes, czujnik może wykryć jego położenie bez kontaktu mechanicznego.

Czym różni się czujnik kontaktronowy od indukcyjnego?

Czujnik kontaktronowy wykrywa pole magnetyczne, a czujnik indukcyjny wykrywa głównie obiekty metalowe. Dlatego indukcyjny nie jest typowym wyborem do tłoka z magnesem.

Jaką informację przekazuje czujnik położenia tłoka do sterownika PLC?

Najczęściej przekazuje sygnał binarny informujący, czy tłok znajduje się w określonym położeniu. Może to być np. informacja o położeniu krańcowym.

Gdzie montuje się czujniki położenia w siłownikach pneumatycznych?

Montuje się je zwykle na zewnątrz korpusu siłownika, często w specjalnych rowkach montażowych. Czujnik nie musi dotykać tłoka.

Do czego służy magnes umieszczony w tłoku siłownika?

Magnes umożliwia bezkontaktowe wykrywanie położenia tłoka przez czujniki magnetyczne. Dzięki temu układ sterowania wie, gdzie znajduje się element wykonawczy.

Dlaczego czujnik tensometryczny nie pasuje do wykrywania położenia tłoka z magnesem?

Czujnik tensometryczny służy do pomiaru odkształceń, siły lub masy. Nie jest przeznaczony do wykrywania pola magnetycznego tłoka.

Kiedy można stosować czujnik ultradźwiękowy w automatyce?

Czujnik ultradźwiękowy stosuje się głównie do bezkontaktowego pomiaru odległości lub wykrywania obecności obiektów. Nie jest typowym czujnikiem położenia tłoka z magnesem.

Na czym polega działanie bloku czasowego TON?

TON opóźnia załączenie wyjścia. Po pojawieniu się stanu 1 na wejściu IN wyjście Q załącza się dopiero po upływie czasu PT.

Jak rozpoznać TON na diagramie czasowym?

Na diagramie wyjście Q pojawia się później niż sygnał wejściowy IN. Po zaniku IN wyjście Q wyłącza się natychmiast.

Co dzieje się, gdy sygnał IN zaniknie przed upływem czasu PT?

Blok TON przerywa odmierzanie czasu, zeruje czas ET i nie załącza wyjścia Q.

Co oznaczają parametry IN, PT, Q i ET w bloku TON?

IN to wejście uruchamiające timer, PT to czas zadany, Q to wyjście, a ET to aktualnie odmierzony czas.

Czym różni się TON od TOF?

TON opóźnia załączenie wyjścia, natomiast TOF opóźnia jego wyłączenie po zaniku sygnału wejściowego.

Czy blok TON pamięta odmierzony czas po zaniku sygnału wejściowego?

Typowy TON jest timerem nieretencyjnym. Po zaniku sygnału IN czas ET zostaje wyzerowany.

Gdzie w układach mechatronicznych stosuje się blok TON?

Stosuje się go np. do opóźnionego startu silnika, zwłoki przy załączaniu siłownika lub filtracji krótkich impulsów zakłócających.

Co oznacza zbocze narastające sygnału binarnego?

Zbocze narastające to moment zmiany sygnału z wartości 0 na 1. Nie oznacza ono stałego stanu 1, lecz samą chwilę przełączenia.

Dlaczego warunek a=1 nie jest tym samym co zmiana a z 0 na 1?

Warunek a=1 jest spełniony przez cały czas trwania stanu wysokiego. Zmiana z 0 na 1 występuje tylko raz, w chwili pojawienia się zbocza narastającego.

Jaką rolę pełni przejście między krokami w języku SFC?

Przejście określa warunek, który musi zostać spełniony, aby program opuścił aktualny krok i aktywował następny krok sekwencji.

Co oznacza symbol P przy warunku przejścia w SFC lub PLC?

Symbol P oznacza detekcję zbocza narastającego, czyli reakcję na zmianę sygnału z 0 na 1. Przejście nastąpi tylko w momencie tej zmiany.

Kiedy nastąpi przejście z kroku k do kroku k+1 przy warunku P a?

Przejście nastąpi wtedy, gdy zmienna a zmieni stan z 0 na 1. Samo utrzymywanie wartości a=1 nie wywoła kolejnego przejścia.

Do czego w praktyce wykorzystuje się detekcję zbocza w sterownikach PLC?

Detekcję zbocza stosuje się np. do jednorazowego zliczenia impulsu, uruchomienia pojedynczej akcji lub przejścia do następnego etapu sekwencji bez wielokrotnego powtarzania działania.

Dlaczego czujnik ultradźwiękowy nadaje się do pomiaru odległości od przeszkód?

Ponieważ wysyła falę ultradźwiękową i mierzy czas powrotu echa odbitego od przeszkody. Na tej podstawie można obliczyć dystans do obiektu.

Co oznacza metoda pomiaru czasu przelotu fali?

Polega na zmierzeniu czasu, jaki fala potrzebuje na dotarcie do przeszkody i powrót do czujnika. Im dłuższy czas, tym większa odległość.

Dlaczego w obliczeniu odległości dzieli się drogę fali przez dwa?

Fala ultradźwiękowa pokonuje trasę od czujnika do przeszkody oraz z powrotem. Rzeczywista odległość do przeszkody jest więc połową całej przebytej drogi.

Do czego służy czujnik tensometryczny?

Czujnik tensometryczny mierzy odkształcenia elementu, a pośrednio także siłę, masę lub naprężenia. Nie jest typowym czujnikiem dystansu w robocie mobilnym.

Do czego służy czujnik pirometryczny?

Czujnik pirometryczny mierzy temperaturę bez kontaktu z obiektem, wykorzystując promieniowanie cieplne. Nie służy do typowego pomiaru odległości od przeszkód.

Jakie parametry czujnika ultradźwiękowego są ważne przy doborze do robota mobilnego?

Najważniejsze są zakres pomiarowy, dokładność, kąt detekcji, czas odpowiedzi, napięcie zasilania i rodzaj sygnału wyjściowego. Parametry te decydują, czy czujnik poprawnie wykryje przeszkody w danej aplikacji.

Jak rozpoznać pośrednie sterowanie pneumatyczne na schemacie?

Należy sprawdzić, czy elementy sterujące podają tylko sygnał do zaworu głównego. Jeśli siłownik jest zasilany przez osobny zawór rozdzielający, a nie bezpośrednio przez przycisk, jest to sterowanie pośrednie.

Czym różni się zawór bistabilny od monostabilnego?

Zawór bistabilny pozostaje w ostatnio przełączonym położeniu po zaniku sygnału. Zawór monostabilny wraca samoczynnie do położenia spoczynkowego, zwykle dzięki sprężynie.

Jaki zawór najczęściej steruje siłownikiem dwustronnego działania?

Najczęściej stosuje się zawór rozdzielający 5/2, ponieważ umożliwia naprzemienne zasilanie i odpowietrzanie dwóch komór siłownika.

Dlaczego siłownik dwustronnego działania ma dwa przyłącza pneumatyczne?

Jedno przyłącze służy do zasilania jednej komory, a drugie do zasilania komory przeciwnej. Dzięki temu ruch tłoczyska w obu kierunkach jest wymuszany sprężonym powietrzem.

Co oznacza zapis 5/2 przy zaworze rozdzielającym?

Pierwsza liczba oznacza liczbę przyłączy zaworu, czyli pięć dróg. Druga liczba oznacza liczbę położeń roboczych, czyli dwa położenia.

Po czym poznać, że zawór 5/2 jest bistabilny?

Zawór bistabilny zwykle ma dwa elementy sterujące po przeciwnych stronach symbolu i nie ma sprężyny powrotnej. Przełączenie następuje po podaniu sygnału na jedną lub drugą stronę.

Dlaczego w układach z większymi siłownikami stosuje się sterowanie pośrednie?

Małe zawory sterujące nie muszą wtedy przenosić dużego przepływu powietrza. Przełączają tylko zawór główny, który zasila siłownik odpowiednim strumieniem powietrza.

Jaką funkcję pełnią zawory 3/2 w pośrednim sterowaniu pneumatycznym?

Zawory 3/2 często służą jako elementy sygnałowe, np. przyciski lub krańcówki. Podają impuls pneumatyczny na jedną ze stron zaworu głównego.

Dlaczego modelowanie parametryczne ułatwia zmianę wymiarów projektu?

Ponieważ wymiary i zależności geometryczne są zapisane jako parametry. Po zmianie wartości parametru program automatycznie przebudowuje model.

Czym są parametry w programie CAD?

Parametry to wartości sterujące geometrią modelu, np. długość, średnica, promień, kąt lub odległość między elementami.

Czym różni się modelowanie parametryczne od bezpośredniego?

W modelowaniu parametrycznym model zmienia się przez edycję parametrów i zależności. W modelowaniu bezpośrednim użytkownik modyfikuje geometrię bezpośrednio, np. przesuwając ściany bryły.

Do czego służy modelowanie powierzchniowe w CAD?

Modelowanie powierzchniowe służy do tworzenia złożonych powierzchni, często o skomplikowanych kształtach, np. obudów, form lub elementów aerodynamicznych.

Czy modelowanie bryłowe oznacza to samo co parametryczne?

Nie. Modelowanie bryłowe dotyczy tworzenia pełnych obiektów 3D, a parametryczne sposobu sterowania modelem przez wymiary i zależności.

W jakich projektach szczególnie przydaje się modelowanie parametryczne?

Przydaje się w projektach, które często wymagają zmian wymiarów, np. części maszyn, uchwytów, obudów, elementów montażowych i wariantów konstrukcyjnych.

Potwierdzenie

Informacja