Pytania pomocnicze - GIW.02
Eksploatacja podziemna złóż
Pytania pomocnicze rozwijające tematy z pytań egzaminacyjnych. Każde pytanie ma krótką odpowiedź, która pomaga utrwalić wiedzę i przygotować się do egzaminu. Łącznie: 607.
Strona 6 z 10.
Ile wynosi minimalny odstęp między krawędziami pojazdu a obudową wyrobiska w podziemnej kopalni węgla?
Minimalny odstęp wynosi 0,25 m, czyli 25 cm. Dotyczy to odległości od krawędzi pojazdu do obudowy, ociosu lub drzwi.
Od czego mierzy się minimalny odstęp pojazdu w wyrobisku?
Odstęp mierzy się od najbardziej wysuniętej krawędzi pojazdu lub przewożonego ładunku. Drugim punktem odniesienia jest obudowa, ocios, drzwi albo inna stała przeszkoda.
Dlaczego w wyrobiskach podziemnych określa się minimalne odstępy dla pojazdów?
Minimalne odstępy zmniejszają ryzyko kolizji, uszkodzenia obudowy oraz wypadków z udziałem ludzi. Są elementem bezpiecznej organizacji transportu podziemnego.
Czy wartość 0,25 m dotyczy tylko jednej strony pojazdu?
W praktyce wymagany odstęp należy zapewnić tam, gdzie pojazd mija obudowę, ocios, drzwi lub inną przeszkodę. Chodzi o zachowanie bezpiecznego prześwitu po stronie zagrożonej kontaktem.
Co należy zrobić, gdy wymagany odstęp 0,25 m nie jest zachowany?
Nie powinno się prowadzić ruchu pojazdu bez zapewnienia wymaganego prześwitu. Należy usunąć przeszkodę, poszerzyć trasę, zmienić organizację transportu albo zastosować inny środek transportu.
Z jakimi wartościami można pomylić minimalny odstęp 0,25 m na egzaminie?
Można go pomylić z większymi odległościami, np. 0,50 m, 0,70 m lub 0,90 m, które mogą dotyczyć innych wymagań bezpieczeństwa. W tym konkretnym pytaniu poprawna wartość to 0,25 m.
Czym zajmuje się stratygrafia?
Stratygrafia bada kolejność, wiek i wzajemne relacje warstw skalnych. Pozwala ustalać następstwo zdarzeń geologicznych.
Dlaczego analiza stratygraficzna jest szczególnie przydatna przy skałach osadowych?
Skały osadowe powstają warstwowo, dlatego ich układ może odzwierciedlać kolejność powstawania. Dodatkowo często zawierają skamieniałości pomocne w datowaniu.
Na czym polega zasada superpozycji warstw?
W niezaburzonym profilu geologicznym warstwy starsze znajdują się niżej, a młodsze wyżej. Zasada ta jest podstawą względnego określania wieku skał osadowych.
Jaką rolę w określaniu wieku skał pełnią skamieniałości przewodnie?
Skamieniałości przewodnie należą do organizmów, które żyły krótko w sensie geologicznym, ale były szeroko rozpowszechnione. Ich obecność pozwala przypisać warstwę do określonego okresu geologicznego.
Czym różni się analiza stratygraficzna od mineralogiczno-petrograficznej?
Analiza stratygraficzna służy do ustalania wieku i następstwa warstw. Analiza mineralogiczno-petrograficzna określa skład mineralny, strukturę i cechy skały.
Dlaczego analiza chemiczna nie jest podstawową metodą ustalania wieku skał osadowych?
Analiza chemiczna informuje głównie o składzie chemicznym skały lub próbki. Sama nie określa następstwa warstw ani wieku geologicznego.
Jak odczytuje się oznaczenie wysokości w nazwie obudowy ścianowej, np. 15/32?
Pierwsza liczba oznacza minimalną wysokość roboczą, a druga maksymalną. Oznaczenie 15/32 odpowiada w przybliżeniu zakresowi od 1,5 m do 3,2 m.
Dlaczego dla ściany o wysokości 3,0 m nie można zastosować obudowy Glinik 13/29 Pp?
Chociaż symbol Pp wskazuje zastosowanie podsadzkowe, maksymalna wysokość tej obudowy wynosi około 2,9 m. Jest więc za niska dla ściany o wysokości 3,0 m.
Dlaczego samo spełnienie zakresu wysokości nie wystarcza przy doborze obudowy?
Obudowa musi być także przeznaczona do odpowiedniego systemu eksploatacji. Dla ściany podsadzkowej należy dobrać obudowę podsadzkową, a nie zawałową.
Czym różni się ściana podsadzkowa od ściany zawałowej?
W ścianie podsadzkowej pustka poeksploatacyjna jest wypełniana podsadzką. W ścianie zawałowej strop za obudową ulega kontrolowanemu zawałowi.
Co oznacza symbol Pp w nazwie obudowy ścianowej?
W kontekście zadań egzaminacyjnych symbol Pp wskazuje obudowę przeznaczoną do pracy w ścianie podsadzkowej.
Jakie dwa kryteria są najważniejsze w tym zadaniu przy wyborze poprawnej obudowy?
Najważniejsze są: zakres wysokości pracy obudowy oraz jej przeznaczenie do ściany podsadzkowej. Poprawna obudowa musi spełniać oba warunki jednocześnie.
Jak ustala się liczbę zapalników potrzebnych do odpalenia przodka?
Najczęściej przyjmuje się jeden zapalnik na jeden załadowany otwór strzałowy. Dlatego należy policzyć wszystkie otwory strzałowe zaznaczone w metryce.
Co oznaczają liczby wpisane przy otworach na metryce strzałowej?
Zwykle oznaczają kolejność odpalania lub stopnie opóźnienia zapalników. Nie są to liczby zapalników do zsumowania.
Dlaczego w tym zadaniu poprawna odpowiedź to 20 zapalników?
Na fragmencie metryki zaznaczono 20 otworów strzałowych. Ponieważ do każdego otworu potrzeba jednego zapalnika, łączna liczba wynosi 20.
Czym różni się liczba otworów strzałowych od liczby stopni opóźnienia?
Liczba otworów określa, ile miejsc zostanie załadowanych i odpalonych. Stopnie opóźnienia określają kolejność czasową odpalania poszczególnych otworów lub grup otworów.
Jakie informacje są najważniejsze przy odczytywaniu metryki strzałowej na egzaminie?
Należy zwrócić uwagę na rozmieszczenie otworów, ich liczbę, długość, kierunek oraz oznaczenia kolejności odpalania. Przy pytaniu o liczbę zapalników kluczowe jest policzenie otworów.
Czy jeden zapalnik może odpalić kilka otworów strzałowych?
W standardowym odczycie metryki dla zadań egzaminacyjnych przyjmuje się jeden zapalnik na jeden otwór strzałowy. Odstępstwa wynikałyby wyraźnie z dokumentacji robót strzałowych.
Po czym rozpoznać połączenie równoległe zapalników na schemacie?
Zapalniki są wpięte pomiędzy dwa wspólne przewody, a każdy zapalnik tworzy osobną gałąź obwodu. Nie są połączone kolejno jeden za drugim.
Czym różni się połączenie równoległe rozłożone od równoległego skupionego?
W połączeniu rozłożonym punkty podłączenia zapalników są rozmieszczone wzdłuż przewodów głównych. W połączeniu skupionym odgałęzienia zbiegają się zwykle w jednym miejscu lub w zwartej grupie.
Dlaczego układ z rysunku nie jest połączeniem szeregowym?
W połączeniu szeregowym prąd przepływa kolejno przez wszystkie zapalniki. Na rysunku każdy zapalnik jest podłączony osobno między dwoma przewodami, co wskazuje na układ równoległy.
Co oznacza przerwa w jednej gałęzi połączenia równoległego?
Przerwa w jednej gałęzi dotyczy głównie zapalnika w tej gałęzi. Pozostałe gałęzie mogą nadal pozostawać zamknięte, o ile przewody główne są sprawne.
Jaką rolę pełnią przewody główne w równoległym połączeniu zapalników?
Przewody główne doprowadzają energię z zapalarki do poszczególnych gałęzi. Do nich podłącza się kolejne zapalniki.
Dlaczego poprawne rozpoznanie połączenia zapalników jest ważne w robotach strzałowych?
Od rodzaju połączenia zależy sposób sprawdzania obwodu, wymagana energia zapalarki i niezawodność odpalenia ładunków. Błędne rozpoznanie może prowadzić do niewypałów lub zagrożenia bezpieczeństwa.
Jak oblicza się ilość pyłu kamiennego w zaporze przeciwwybuchowej pyłowej?
Ilość pyłu oblicza się, mnożąc powierzchnię przekroju wyrobiska przez normatywną ilość pyłu na 1 m². W tym zadaniu zastosowano 400 kg/m².
Dlaczego w zadaniu dla przekroju 10 m² wynik podstawowy wynosi 4000 kg?
Ponieważ 10 m² × 400 kg/m² = 4000 kg. Jest to ilość pyłu kamiennego przed doliczeniem zapasu.
Jak doliczyć 10% zapasu do ilości pyłu kamiennego?
Należy obliczyć 10% wartości podstawowej i dodać do wyniku. Dla 4000 kg zapas wynosi 400 kg, więc razem potrzeba 4400 kg.
Po co stosuje się zapory przeciwwybuchowe pyłowe w wyrobiskach górniczych?
Zapory mają ograniczyć lub zatrzymać rozprzestrzenianie się wybuchu pyłu węglowego. Podmuch wybuchu rozrzuca pył kamienny, który tłumi płomień.
Dlaczego pył kamienny zmniejsza zagrożenie wybuchem pyłu węglowego?
Pył kamienny jest niepalny i rozcieńcza pył węglowy. Dzięki temu mieszanina pyłu z powietrzem staje się mniej podatna na zapłon i propagację wybuchu.
Co oznacza powierzchnia chodnika w obrębie obudowy?
Jest to przekrój poprzeczny wolnej przestrzeni wyrobiska liczony wewnątrz obudowy. Ta wartość jest używana m.in. do obliczeń wentylacyjnych i doboru ilości pyłu w zaporach.
Dlaczego przy podwieszaniu lutniociągu stosuje się szelki bezpieczeństwa?
Ponieważ lutniociąg mocuje się zwykle wysoko, pod stropem wyrobiska. Praca na podwyższeniu lub w niewygodnej pozycji stwarza ryzyko upadku.
Jaką funkcję pełni lutniociąg w wyrobisku górniczym?
Lutniociąg doprowadza lub odprowadza powietrze z przodka. Jest elementem wentylacji lutniowej, szczególnie ważnym w wyrobiskach ślepych.
Czym różni się praca przy lutniociągu od odwadniania przodka pod względem zabezpieczenia przed upadkiem?
Podwieszanie lutniociągu często odbywa się przy stropie, czyli na wysokości. Odwadnianie przodka zwykle wykonuje się przy spągu, więc nie jest typową czynnością wymagającą szelek.
Jakie elementy szelek bezpieczeństwa należy sprawdzić przed rozpoczęciem pracy?
Należy sprawdzić stan taśm, klamer, zatrzaśników, linek oraz punktów mocowania. Uszkodzony sprzęt nie może być używany.
Do czego powinno się mocować linkę bezpieczeństwa podczas pracy na wysokości?
Linkę należy mocować do pewnego i wytrzymałego punktu kotwienia. Nie wolno przypinać się do elementów przypadkowych, luźnych lub niestabilnych.
Dlaczego prawidłowe podwieszenie lutniociągu jest ważne dla bezpieczeństwa załogi?
Źle zamocowany lutniociąg może utrudniać przejście, ulec uszkodzeniu albo pogorszyć wentylację. To może zwiększać zagrożenie gazowe, pyłowe i organizacyjne w przodku.
Dlaczego malachit zalicza się do rud miedzi?
Malachit zawiera w swoim składzie chemicznym miedź. Jego wzór to Cu₂CO₃(OH)₂, dlatego może być surowcem do otrzymywania miedzi.
Jaką barwę ma najczęściej malachit?
Malachit ma charakterystyczną zieloną barwę. Może występować jako naloty, skupienia masywne lub pasmowe.
Czym różni się malachit od limonitu pod względem znaczenia rudnego?
Malachit jest rudą miedzi, natomiast limonit jest rudą żelaza. Różnią się więc metalem, który można z nich pozyskiwać.
Czy piryt jest rudą miedzi?
Nie. Piryt jest siarczkiem żelaza o wzorze FeS₂ i nie stanowi typowej rudy miedzi.
Czym jest ruda metalu?
Ruda to kopalina zawierająca metal w takiej ilości i formie, że jego pozyskanie może być technicznie i ekonomicznie uzasadnione.
Jakie inne minerały oprócz malachitu mogą być rudami miedzi?
Do rud miedzi należą m.in. chalkopiryt, chalkozyn, bornit, kupryt i azuryt. Malachit jest jednym z bardziej rozpoznawalnych minerałów miedziowych.
Na czym polega obrywka ręczna w wyrobisku górniczym?
Obrywka ręczna polega na usuwaniu luźnych, odspojonych fragmentów skał ze stropu, ociosów lub przodka przy użyciu narzędzi ręcznych, np. oberwaka.
Dlaczego podczas obrywki ręcznej należy chronić oczy?
Podczas obrywki mogą odpryskiwać drobne fragmenty skał i węgla. Mogą one spowodować poważne urazy oczu, dlatego stosuje się okulary ochronne.
Czym różnią się okulary ochronne od maski przeciwpyłowej?
Okulary ochronne zabezpieczają oczy przed odpryskami i pyłem, natomiast maska przeciwpyłowa chroni drogi oddechowe przed wdychaniem pyłu.
Kiedy w górnictwie stosuje się ochronniki słuchu?
Ochronniki słuchu stosuje się przy pracy w warunkach nadmiernego hałasu, np. przy maszynach urabiających, wiertarkach lub innych głośnych urządzeniach.
Do czego służą szelki bezpieczeństwa w górnictwie?
Szelki bezpieczeństwa chronią pracownika przed upadkiem z wysokości. Nie są podstawowym środkiem ochrony przy typowej obrywce ręcznej.
Jakie zagrożenia występują podczas wykonywania obrywki?
Najważniejsze zagrożenia to spadające bryły skalne, odpryski, zapylenie, utrata równowagi oraz możliwość uderzenia narzędziem lub fragmentem skały.
Dlaczego grubość złoża wpływa na wybór systemu eksploatacji?
Im grubsze złoże, tym trudniejsze jest utrzymanie stateczności stropu i ociosów. Przy dużej miąższości często potrzebne są systemy zapewniające dodatkowe podparcie, np. podsadzka hydrauliczna.
Na czym polega system komorowo-filarowy?
Złoże wybiera się w postaci komór, a część kopaliny pozostawia się jako filary podtrzymujące strop. Filary mogą być stałe lub później częściowo wybierane zależnie od technologii.
Jaką funkcję pełni podsadzka hydrauliczna?
Podsadzka hydrauliczna wypełnia pustki poeksploatacyjne i pomaga stabilizować górotwór. Ogranicza deformacje oraz poprawia bezpieczeństwo eksploatacji.
Dlaczego w grubych złożach rud miedzi nie wybiera się zwykle systemu ścianowego z pełnym zawałem?
Pełny zawał oznacza kontrolowane załamanie stropu, co w grubych złożach rud miedzi mogłoby powodować zbyt duże zagrożenia geomechaniczne. Bezpieczniejsze jest stosowanie systemów z podsadzką.
Czym różni się system z podsadzką od systemu z zawałem?
W systemie z podsadzką pustki poeksploatacyjne są wypełniane materiałem podsadzkowym. W systemie z zawałem dopuszcza się załamanie skał stropowych za frontem eksploatacji.
Jakie czynniki poza grubością złoża wpływają na dobór systemu eksploatacji?
Znaczenie mają m.in. warunki geologiczne, wytrzymałość skał stropowych i spągowych, zagrożenia naturalne, nachylenie złoża, głębokość zalegania oraz wymagania dotyczące ochrony powierzchni.