Pytania pomocnicze - GIW.02

Ponieważ system warstwowy stosuje się głównie w pokładach grubych, których nie można bezpiecznie lub efektywnie wybrać jednorazowo na całą wysokość.

To grubość pokładu kopaliny użytecznej, mierzona najczęściej prostopadle do jego uławicenia.

Polega na podziale grubego pokładu na kilka warstw i wybieraniu ich kolejno, zamiast urabiania całej grubości naraz.

Tak, ale w pytaniu o system oparty na warstwach czynnikiem rozstrzygającym jest miąższość pokładu, a nie sam typ skał stropowych.

Nachylenie wpływa na organizację robót, transport urobku i bezpieczeństwo, ale nie jest głównym kryterium zastosowania systemu warstwowego.

Zbyt duża wysokość wyrobiska może utrudniać obudowę, pogarszać stateczność stropu i zwiększać zagrożenie dla załogi.

Chodnik ma kształt wydłużonego wyrobiska korytarzowego, podobnego do tunelu. Często pokazuje się go z obudową łukową, np. obudową ŁP.

Obudowa chroni wyrobisko przed zawałem skał ze stropu i ociosów. Zapewnia bezpieczne przejście ludzi, transport oraz prawidłową eksploatację wyrobiska.

Chodnik jest wyrobiskiem korytarzowym, długim i stosunkowo wąskim. Komora ma większą przestrzeń roboczą i zwykle służy do innych celów technologicznych lub eksploatacyjnych.

Obudowa ŁP podtrzymuje strop i ociosy wyrobiska. Dzięki podatnej konstrukcji może przejmować naciski górotworu bez natychmiastowego zniszczenia.

Strzemiona łączą elementy stalowej obudowy, np. odrzwia obudowy ŁP. Zapewniają odpowiednie zespolenie i współpracę części obudowy.

Czoło ubierki to miejsce bezpośredniego urabiania złoża, a nie wyrobisko zabezpieczone obudową korytarzową. Rysunek fragmentu obudowy wskazuje raczej na chodnik.

Najważniejsze cechy to struktura włóknista, ciemnoszara lub czarna barwa oraz brudzenie palców przy dotknięciu.

Fuzyn jest włóknisty, matowy lub słabo połyskujący i brudzi palce. Witryn jest zwykle bardziej błyszczący, szklisty i występuje często w pasemkach.

Ponieważ jest kruchy, czarny, włóknisty i łatwo zostawia ślad na palcach, podobnie jak zwęglone drewno.

Najczęściej wyróżnia się witryn, klaryn, duryn i fuzyn. Różnią się wyglądem, połyskiem, strukturą i spoistością.

Pozwala ocenić właściwości i jakość węgla. Budowa petrograficzna wpływa na jego przydatność technologiczną i przemysłową.

Rabowanie obudowy polega na kontrolowanym usuwaniu lub odzyskiwaniu elementów obudowy z wyrobiska. Wykonuje się je zgodnie z technologią robót i zasadami bezpieczeństwa.

Często ma ono łańcuch, haki oraz mechanizm dźwigniowy lub napinający. Służy do przykładania siły ciągnącej do elementów obudowy.

Usunięcie elementu obudowy może spowodować opad skał ze stropu lub ociosu. Dodatkowym zagrożeniem jest naprężony łańcuch lub nagłe przemieszczenie wyciąganego elementu.

Zabezpieczanie stropu polega na podparciu lub ochronie górotworu przed opadem skał. Rabowanie obudowy jest czynnością odwrotną — polega na usuwaniu elementów podpierających.

Mogą to być m.in. stojaki, stropnice, łuki obudowy, okładziny lub inne elementy konstrukcyjne. Zakres zależy od rodzaju obudowy i technologii likwidacji wyrobiska.

Prace powinny być wykonywane przez przeszkolonych pracowników, zgodnie z instrukcją i pod nadzorem osoby odpowiedzialnej, np. przodowego lub dozoru. Jest to ważne ze względu na duże ryzyko wypadku.

Metan jest lżejszy od powietrza, dlatego unosi się ku górze i może zalegać pod stropem, zwłaszcza w miejscach słabiej przewietrzanych.

Takie badanie wykonuje się w dniach roboczych raz dziennie.

Pomiary wykonują osoby odpowiedzialne za kontrolę zagrożenia metanowego, posiadające odpowiednie uprawnienia i wyznaczone do tych czynności.

Celem jest wykrycie niebezpiecznych nagromadzeń CH₄ i zapobieganie powstaniu atmosfery wybuchowej.

Pytanie dotyczy konkretnie metanowych pól pod stropem korytarzy górniczych, dla których wymagana jest kontrola raz dziennie w dniach roboczych.

Do pomiaru CH₄ stosuje się m.in. metanomierze przenośne, w tym metanomierze interferencyjne, oraz systemy metanometrii automatycznej.

Prawidłowy przepływ powietrza rozrzedza i usuwa metan z wyrobiska, zmniejszając ryzyko jego nagromadzenia i wybuchu.

Typowe objawy to trzaski i huki w górotworze, odpryskiwanie skał, zrywanie kotew, deformacje obudowy oraz łamanie stojaków. Świadczą one o nagłym wzroście naprężeń w górotworze.

Kotwy stabilizują górotwór i obudowę wyrobiska. Ich zrywanie oznacza, że siły działające w skałach przekraczają nośność obudowy, co może poprzedzać tąpnięcie.

Tąpnięcie jest gwałtownym zjawiskiem dynamicznym związanym z nagłym wyzwoleniem energii sprężystej w górotworze. Obwał może mieć charakter bardziej lokalny i nie zawsze wiąże się z silnym wstrząsem.

Należy natychmiast powiadomić osoby dozoru i przodowego, wycofać ludzi z zagrożonego miejsca oraz stosować się do ustalonych procedur bezpieczeństwa. Nie wolno lekceważyć trzasków, deformacji obudowy ani uszkodzeń kotew.

Trzaski świadczą o pękaniu skał i przemieszczaniu się mas górotworu pod wpływem naprężeń. Mogą poprzedzać gwałtowne odprężenie, czyli tąpnięcie.

Uszkodzeniu mogą ulegać stojaki, stropnice, kotwy, łuki obudowy oraz połączenia elementów obudowy. Deformacje lub pęknięcia tych elementów są ważnym sygnałem ostrzegawczym.

Służy do ładowania materiału wybuchowego do otworów strzałowych oraz ostrożnego dosuwania ładunków w otworze.

Ponieważ pracuje się nim przy materiałach wybuchowych. Iskra mogłaby stworzyć zagrożenie zapłonu lub niekontrolowanego zainicjowania ładunku.

Nabijak służy do ładowania MW do otworów strzałowych, a oberwak do ręcznego obrywania luźnych brył skał ze stropu i ociosów.

Określa parametry robót strzałowych, m.in. rozmieszczenie otworów, wielkość ładunków, sposób ładowania i odpalania.

To materiał wypełniający część otworu strzałowego za ładunkiem MW, którego zadaniem jest uszczelnienie otworu i poprawa skuteczności wybuchu.

Gwałtowne uderzenia mogą uszkodzić ładunek, zapalnik lub przewody oraz zwiększyć ryzyko niebezpiecznego zdarzenia.

Najczęściej ma wysięgnik zakończony organem urabiającym z nożami oraz podwozie gąsienicowe. Charakterystyczna głowica skrawająca wskazuje, że maszyna służy do urabiania.

Organ urabiający odspaja skałę lub węgiel od calizny. Noże skrawające rozdrabniają materiał, który następnie trafia do układu odstawy.

Urabianie polega na odspajaniu kopaliny od calizny. Transport urobku to przemieszczanie już odspojonego materiału, np. przenośnikiem taśmowym lub wozem odstawczym.

Zabezpieczanie stropu wykonuje się za pomocą obudowy, kotew, stojaków lub sekcji obudowy. Kombajn może pracować w przodku, ale jego głównym zadaniem jest urabianie, nie podpieranie stropu.

Obrywka stropu polega na usuwaniu luźnych, niebezpiecznych fragmentów skał ze stropu i ociosów. Do tego stosuje się odpowiednie narzędzia lub maszyny, a kombajn służy przede wszystkim do urabiania calizny.

Stosuje się je głównie w wyrobiskach korytarzowych, takich jak chodniki, przecznice i upadowe. Umożliwiają mechaniczne drążenie wyrobiska bez użycia robót strzałowych.

Po długich ramionach lub wysięgnikach zakończonych wiertarkami oraz po przewodach hydraulicznych prowadzących do osprzętu wiertniczego.

Służy do wykonywania otworów w górotworze, najczęściej otworów strzałowych, kotwowych lub technologicznych.

Wóz wiercący ma osprzęt do wiercenia otworów, a wóz odstawczy służy do transportu urobku i zwykle ma skrzynię lub układ załadunkowo-transportowy.

Otwory strzałowe są przeznaczone do założenia ładunków materiału wybuchowego, które po odpaleniu urabiają skałę.

Umożliwia szybkie, precyzyjne i powtarzalne wiercenie wielu otworów w przodku, co usprawnia roboty strzałowe i postęp drążenia.

Brak pomp, zbiorników i instalacji typowych dla odwadniania, a obecność wysięgników wiertniczych wskazuje na maszynę do wiercenia.

Przenośnik taśmowy ma ciągłą gumową lub gumowo-tkaninową taśmę rozpiętą na krążnikach. Urobek leży bezpośrednio na taśmie, która przesuwa się między bębnami napędowymi i zwrotnymi.

Służy do ciągłego transportu urobku, najczęściej węgla lub skały płonnej, z przodka albo ściany do dalszego systemu odstawy. Jest stosowany na dłuższych odcinkach transportowych.

W przenośniku taśmowym urobek przemieszcza się na elastycznej taśmie. W przenośniku zgrzebłowym urobek jest przesuwany po rynnach przez zgrzebła zamocowane do łańcucha.

Przenośnik taśmowy ma ciągłą taśmę, natomiast płytowy składa się z połączonych metalowych płyt tworzących nośną powierzchnię. Przenośniki płytowe są bardziej odporne na ciężkie i ostre materiały.

Najważniejsze elementy to taśma, krążniki nośne i powrotne, konstrukcja wsporcza, bęben napędowy, bęben zwrotny, napęd oraz urządzenia napinające i zabezpieczające.

Pozwalają na ciągły, wydajny i stosunkowo tani transport dużych ilości urobku. Dobrze sprawdzają się na długich trasach odstawy.