Pytania pomocnicze - GIW.02
Eksploatacja podziemna złóż
Pytania pomocnicze rozwijające tematy z pytań egzaminacyjnych. Każde pytanie ma krótką odpowiedź, która pomaga utrwalić wiedzę i przygotować się do egzaminu. Łącznie: 607.
Strona 8 z 10.
Dlaczego metan mierzy się szczególnie pod stropem wyrobiska?
Metan jest lżejszy od powietrza, dlatego unosi się i może gromadzić się w najwyższych częściach wyrobiska. Pomiar pod stropem zwiększa szansę wykrycia jego podwyższonego stężenia.
Jakie właściwości metanu powodują, że jest groźny w kopalni?
Metan jest bezbarwny, bezwonny i niewykrywalny zmysłami. Największe zagrożenie stanowi jego zdolność do tworzenia z powietrzem mieszanin wybuchowych.
Czym różni się zachowanie metanu od dwutlenku węgla w wyrobisku?
Metan jako gaz lżejszy od powietrza gromadzi się pod stropem. Dwutlenek węgla jest cięższy od powietrza, więc częściej zalega przy spągu i w obniżeniach.
Jakimi urządzeniami można mierzyć stężenie CH₄ w kopalni?
Do pomiaru metanu stosuje się metanomierze przenośne, np. interferencyjne, oraz stacjonarne czujniki metanometrii automatycznej. Urządzenia te podają stężenie CH₄ w powietrzu kopalnianym.
Co oznacza zapis CH₄ przy pomiarze atmosfery kopalnianej?
CH₄ to wzór chemiczny metanu. W kontekście kopalni oznacza gaz palny i wybuchowy, którego stężenie musi być stale kontrolowane.
Dlaczego sam wygląd lub zapach powietrza nie wystarcza do wykrycia metanu?
Metan jest bezbarwny i bezwonny, więc człowiek nie może go rozpoznać bez aparatury pomiarowej. Dlatego konieczne są metanomierze i systemy kontroli atmosfery.
Jak należy postępować przy stwierdzeniu niebezpiecznego stężenia metanu?
Należy stosować procedury obowiązujące w zakładzie górniczym, m.in. przerwać zagrożone prace, wycofać ludzi z rejonu zagrożenia i powiadomić dozór. Kluczowe jest usunięcie źródeł zapłonu oraz poprawa przewietrzania.
Dlaczego prędkości powietrza w wyrobisku nie mierzy się tylko w jednym punkcie?
Ponieważ prędkość przepływu nie jest jednakowa w całym przekroju wyrobiska. Pomiar w jednym punkcie może nie odzwierciedlać średniej prędkości powietrza.
Jakim przyrządem najczęściej mierzy się prędkość przepływu powietrza w wyrobiskach?
Do pomiaru prędkości powietrza używa się anemometru. Przyrząd ten pozwala określić szybkość ruchu powietrza w wyrobisku.
Co oznacza trawersowanie przekroju wyrobiska podczas pomiaru wentylacyjnego?
Oznacza przesuwanie przyrządu pomiarowego po ustalonej trasie obejmującej przekrój wyrobiska. Celem jest uzyskanie średniej prędkości przepływu powietrza.
Jak odróżnić pomiar prędkości powietrza od pomiaru temperatury lub wilgotności?
Pomiar prędkości wymaga objęcia przekroju wyrobiska i zwykle wykonuje się go anemometrem. Temperaturę i wilgotność mierzy się punktowo, np. termometrem lub termohigrometrem.
Do czego wykorzystuje się wynik pomiaru prędkości powietrza w kopalni?
Wynik służy do oceny skuteczności przewietrzania wyrobisk. Po połączeniu z polem przekroju można obliczyć wydatek powietrza.
Jaki jest związek między prędkością powietrza a wydatkiem powietrza?
Wydatek powietrza oblicza się ze wzoru Q = v · S, gdzie v to średnia prędkość, a S to pole przekroju wyrobiska. Im większa prędkość lub przekrój, tym większy wydatek powietrza.
Na czym polega wentylacja wyrobiska poprzez dyfuzję?
Polega na naturalnym mieszaniu się powietrza bez stosowania lutniociągu lub wentylatora pomocniczego. Może być stosowana tylko na bardzo krótkich odcinkach.
Jaka jest maksymalna długość wyrobiska wentylowanego dyfuzyjnie w IV kategorii zagrożenia metanowego?
W obszarach metanowych IV kategorii zagrożenia metanowego maksymalna długość takiego wyrobiska wynosi 2 m.
Dlaczego w polach metanowych ogranicza się stosowanie wentylacji dyfuzyjnej?
Ponieważ metan może gromadzić się w słabo przewietrzanych miejscach, szczególnie pod stropem. Może to doprowadzić do powstania atmosfery wybuchowej.
Co należy zastosować, gdy wyrobisko jest dłuższe niż dopuszczalny odcinek wentylowany przez dyfuzję?
Należy zastosować skuteczniejsze przewietrzanie, najczęściej wentylację lutniową z użyciem lutniociągu i wentylatora.
Dlaczego metan gromadzi się głównie pod stropem wyrobiska?
Metan jest lżejszy od powietrza, dlatego unosi się ku górze i może tworzyć nagromadzenia przy stropie.
Co oznacza IV kategoria zagrożenia metanowego?
Oznacza bardzo wysoki stopień zagrożenia wydzielaniem metanu. W takich warunkach obowiązują zaostrzone wymagania dotyczące wentylacji i kontroli stężeń gazów.
Jaka jest maksymalna dopuszczalna prędkość przepływu powietrza w wyrobiskach eksploatacyjnych?
Maksymalna prędkość przepływu powietrza w wyrobiskach eksploatacyjnych wynosi 5 m/s.
Dlaczego ogranicza się prędkość przepływu powietrza w wyrobiskach górniczych?
Zbyt duża prędkość powietrza może powodować nadmierne zapylenie, pogorszenie komfortu pracy oraz utrudnienia w bezpiecznym wykonywaniu robót.
Czym są wyrobiska eksploatacyjne?
Są to wyrobiska związane bezpośrednio z wybieraniem kopaliny ze złoża, np. ściany lub zabierki.
Jaką funkcję pełni przepływ powietrza w wyrobiskach eksploatacyjnych?
Zapewnia dopływ świeżego powietrza, rozcieńcza i odprowadza gazy szkodliwe lub wybuchowe oraz poprawia warunki klimatyczne pracy.
Co może się stać, gdy prędkość powietrza w wyrobisku jest zbyt mała?
Może dojść do niedostatecznego przewietrzania, gromadzenia się metanu, dwutlenku węgla lub innych gazów oraz pogorszenia warunków pracy.
W jaki sposób kontroluje się warunki przewietrzania w kopalni?
Kontroluje się między innymi ilość i prędkość przepływu powietrza, stężenia gazów oraz temperaturę i wilgotność powietrza.
Na czym polega wentylacja lutniowa ssąca?
Polega na zasysaniu zanieczyszczonego powietrza z rejonu przodka do lutniociągu i odprowadzaniu go poza strefę pracy.
Jaka jest maksymalna odległość lutniociągu ssącego od czoła przodka przy drążeniu kombajnem?
Nie powinna być większa niż 3 m. Jest to wartość szczególnie ważna w pytaniach egzaminacyjnych.
Dlaczego koniec lutniociągu ssącego musi znajdować się blisko przodka?
Ponieważ pył i gazy powstają bezpośrednio przy czole przodka. Im bliżej znajduje się lutniociąg, tym skuteczniej usuwa zanieczyszczenia.
Czym różni się wentylacja ssąca od tłoczącej?
W wentylacji ssącej powietrze z przodka jest zasysane do lutniociągu, a w tłoczącej świeże powietrze jest wtłaczane lutniociągiem w kierunku przodka.
Jakie zagrożenia ogranicza prawidłowa wentylacja przodka?
Ogranicza zapylenie, nagromadzenie metanu i innych gazów oraz poprawia warunki pracy załogi w wyrobisku.
Dlaczego przy pracy kombajnu chodnikowego wentylacja jest szczególnie istotna?
Kombajn podczas urabiania intensywnie wytwarza pył i może odsłaniać strefy wydzielania gazów, dlatego skuteczne przewietrzanie przodka jest konieczne dla bezpieczeństwa.
Czym jest NDS w odniesieniu do atmosfery kopalnianej?
NDS to najwyższe dopuszczalne stężenie substancji szkodliwej w powietrzu. Określa granicę, której przekroczenie może stanowić zagrożenie dla zdrowia pracowników.
Ile wynosi NDS tlenku węgla CO według pytania egzaminacyjnego?
NDS tlenku węgla CO wynosi 0,0026%. Odpowiada to około 26 ppm.
Dlaczego tlenek węgla jest szczególnie niebezpieczny w kopalni?
CO jest bezbarwny i bezwonny, więc człowiek nie wykryje go zmysłami. Dodatkowo silnie blokuje transport tlenu we krwi, powodując niedotlenienie organizmu.
Jakie mogą być źródła tlenku węgla w wyrobiskach podziemnych?
CO może powstawać podczas pożarów, samozagrzewania węgla, robót strzałowych, pracy silników spalinowych oraz niepełnego spalania materiałów palnych.
Jak przeliczyć 0,0026% CO na ppm?
1% objętościowo to 10 000 ppm. Dlatego 0,0026% × 10 000 = 26 ppm.
Jakie objawy mogą świadczyć o zatruciu tlenkiem węgla?
Typowe objawy to ból głowy, zawroty głowy, osłabienie, nudności, senność i zaburzenia świadomości. Przy dużym stężeniu może dojść do utraty przytomności i śmierci.
Co należy zrobić po stwierdzeniu podwyższonego stężenia CO w wyrobisku?
Należy opuścić zagrożony rejon, ostrzec innych pracowników i powiadomić dozór. Dalsze działania powinny być prowadzone zgodnie z procedurami bezpieczeństwa.
Czym jest szyb w kopalni podziemnej?
Szyb to pionowe wyrobisko górnicze łączące powierzchnię z podziemnymi poziomami kopalni. Służy m.in. do transportu ludzi, urobku, materiałów oraz do przewietrzania.
Jak odróżnić szyb od szybiku na schemacie wentylacyjnym?
Szyb dochodzi do powierzchni terenu i łączy ją z kopalnią. Szybik najczęściej łączy tylko wyrobiska podziemne między poziomami i nie wychodzi na powierzchnię.
Jaką funkcję pełnią szyby w sieci wentylacyjnej?
Szyby mogą doprowadzać świeże powietrze do kopalni albo odprowadzać powietrze zużyte. Są głównymi drogami wymiany powietrza między kopalnią a powierzchnią.
Co oznaczają strzałki na schemacie sieci wentylacyjnej?
Strzałki pokazują kierunek przepływu powietrza w wyrobiskach. Dzięki nim można określić, którymi drogami powietrze dopływa do rejonów roboczych i którędy jest odprowadzane.
Dlaczego w zadaniu nie należy liczyć wszystkich pionowych odcinków jako szybów?
Nie każdy pionowy odcinek na schemacie jest szybem. Część z nich może oznaczać szybiki lub inne połączenia podziemne, dlatego trzeba sprawdzić, czy dane wyrobisko łączy się z powierzchnią.
Czym różni się szyb wdechowy od szybu wydechowego?
Szyb wdechowy doprowadza świeże powietrze z powierzchni do kopalni. Szyb wydechowy odprowadza powietrze zużyte z wyrobisk na powierzchnię.
Do czego służy nawiewka w wyrobisku górniczym?
Nawiewka służy do skierowania strumienia powietrza w określone miejsce wyrobiska. Poprawia przewietrzanie stref, do których powietrze naturalnie dociera słabiej.
Po czym rozpoznać nawiewkę na schemacie wentylacyjnym?
Najczęściej przedstawia się ją jako skośnie ustawiony element w przekroju wyrobiska. Strzałki pokazują zmianę kierunku przepływu powietrza po zetknięciu ze strukturą nawiewki.
Czym różni się nawiewka od tamy wentylacyjnej?
Tama służy głównie do zamknięcia, odcięcia lub regulacji przepływu powietrza w wyrobisku. Nawiewka nie zamyka wyrobiska, lecz kieruje strumień powietrza w wybraną stronę.
Czym różni się nawiewka od lutniociągu?
Lutniociąg jest ciągiem przewodów, którymi tłoczy się lub odsysa powietrze. Nawiewka jest elementem kierującym przepływ w samym wyrobisku, bez tworzenia przewodu wentylacyjnego.
Dlaczego prawidłowe ukierunkowanie powietrza w kopalni jest ważne?
Pozwala usuwać zanieczyszczenia, rozrzedzać gazy niebezpieczne i zapewniać odpowiednie warunki pracy. Ma to znaczenie szczególnie w rejonach zagrożonych metanem.
W jakich miejscach może być potrzebne zastosowanie nawiewki?
Nawiewkę można stosować w poszerzeniach, wnękach, skrzyżowaniach wyrobisk lub miejscach o słabej wymianie powietrza. Jej zadaniem jest poprawa lokalnego przewietrzania.
Czym są wyrobiska udostępniające?
To wyrobiska wykonywane w celu uzyskania dostępu do złoża lub jego części. Umożliwiają prowadzenie dalszych robót przygotowawczych i wybierkowych.
Jakie wyrobiska pionowe zalicza się do udostępniania?
Do pionowych wyrobisk udostępniających zalicza się szyby, szybiki oraz dukle.
Dlaczego przecznice i przekopy nie są poprawną odpowiedzią w tym pytaniu?
Przecznice i przekopy są wyrobiskami poziomymi, a pytanie dotyczy wyrobisk pionowych.
Czym różni się szyb od szybiku?
Szyb jest zwykle głównym pionowym wyrobiskiem łączącym powierzchnię z kopalnią. Szybik jest mniejszym wyrobiskiem pionowym, często łączącym poziomy pod ziemią.
Do jakiej grupy zalicza się upadowe?
Upadowe zalicza się do wyrobisk pochyłych, a nie pionowych.
Jak najłatwiej rozpoznać wyrobiska pionowe w zadaniu testowym?
Należy szukać nazw związanych z pionowym połączeniem poziomów: szyb, szybik, dukla. Nazwy takie jak przecznica, przekop, sztolnia czy upadowa wskazują na inne kierunki prowadzenia wyrobiska.
Do czego służą znaki umowne w dokumentacji górniczej?
Służą do graficznego oznaczania obiektów, maszyn, urządzeń i elementów wyrobisk. Ułatwiają szybkie odczytywanie map i schematów kopalnianych.
Czym jest kombajn węglowy?
Kombajn węglowy to maszyna urabiająca węgiel z calizny. W kopalniach podziemnych najczęściej pracuje w ścianach wydobywczych.
Czym różni się kombajn węglowy od struga węglowego?
Kombajn urabia węgiel głowicami lub organami urabiającymi, natomiast strug odspaja węgiel przez przesuwanie noża strugowego wzdłuż ściany. Oba urządzenia służą do mechanicznego urabiania, ale działają inaczej.
Dlaczego na egzaminie zawodowym trzeba znać symbole maszyn górniczych?
Ponieważ zadania często wymagają rozpoznania urządzenia na podstawie znaku umownego. To sprawdza praktyczną umiejętność czytania dokumentacji technicznej.
Jak odróżnić maszynę urabiającą od maszyny odstawczej na schemacie?
Maszyna urabiająca jest związana bezpośrednio z przodkiem lub ścianą i służy do odspajania kopaliny. Maszyna odstawcza odpowiada głównie za transport urobku.
Co oznacza określenie „kombajn ścianowy”?
Kombajn ścianowy to kombajn przeznaczony do pracy w ścianie wydobywczej. Urabia węgiel wzdłuż frontu ściany i współpracuje zwykle z przenośnikiem ścianowym oraz obudową zmechanizowaną.