Pytania pomocnicze - GIW.03

Gwoździowanie skarp polega na wprowadzeniu w grunt lub skałę prętów, kotew albo gwoździ gruntowych, które wzmacniają masyw i ograniczają możliwość osuwania się skarpy.

Charakterystyczne są długie elementy wzmacniające wprowadzane w skarpę, często rozmieszczone rzędami, oraz sprzęt wiertniczy pracujący na nachylonej powierzchni.

Celem jest zapobieganie osuwiskom, obrywom i utracie stateczności skarp, co zwiększa bezpieczeństwo ludzi, maszyn i ciągłość eksploatacji.

Gwoździowanie wzmacnia masyw skarpy od wewnątrz za pomocą prętów lub kotew. Gabiony to kosze wypełnione kamieniem, które tworzą zewnętrzną konstrukcję oporową.

Zabudowa biologiczna polega na umacnianiu powierzchni skarpy roślinnością, np. trawami lub krzewami. Gwoździowanie jest metodą techniczną wykorzystującą elementy stalowe lub inne zbrojenie.

Stosuje się je, gdy sama geometria skarpy lub roślinność nie zapewnia wystarczającej stateczności, szczególnie przy dużym nachyleniu, słabym gruncie lub zagrożeniu osuwiskiem.

Wysięgnik wychylny porusza się tylko w pionie, czyli może być podnoszony i opuszczany. Nie wykonuje obrotu w poziomie.

Wysięgnik wychylny zmienia położenie góra–dół, a wysięgnik obrotowy zmienia kierunek pracy przez obrót w poziomie.

Wysięgnik obrotowo-wychylny może wykonywać dwa ruchy: obrót w poziomie oraz wychylanie w pionie. Ma więc większy zakres pracy niż sam wysięgnik wychylny.

Regulacja wysokości pozwala dostosować punkt zrzutu materiału do wysokości zwałowiska. Ułatwia to prawidłowe formowanie zwału.

Ponieważ wychylanie oznacza zmianę kąta położenia wysięgnika w płaszczyźnie pionowej. Brak ruchu poziomego wyklucza wysięgnik obrotowy i obrotowo-wychylny.

Wysięgnik przenosi materiał, najczęściej za pomocą przenośnika taśmowego, do miejsca zrzutu na zwałowisku. Jego konstrukcja decyduje o zakresie odkładania materiału.

Służy do zabezpieczania skarp i ścian skalnych przed odpadaniem luźnych fragmentów skał. Chroni pracowników i sprzęt znajdujący się poniżej zagrożonej powierzchni.

Widoczna jest stalowa siatka przylegająca do skały oraz punktowe mocowanie z płytą oporową i nakrętką. Te elementy wskazują na system kotwienia z siatką.

Ponieważ zabezpiecza jednocześnie wszystkich pracowników i maszyny znajdujące się w strefie zagrożenia. Nie chroni pojedynczej osoby, lecz ogranicza zagrożenie u źródła.

Sama siatka może zatrzymywać drobne odłamki, ale kotwy dodatkowo mocują ją do górotworu i zwiększają skuteczność zabezpieczenia. Kotwy dociskają siatkę do skarpy i stabilizują luźne fragmenty.

Ogranicza zagrożenie obrywania się skał, czyli nagłego odpadania fragmentów ze skarpy lub ściany wyrobiska. Jest to szczególnie ważne przy spękanych i zwietrzałych skałach.

Kotwa z siatką stalową zabezpiecza skarpę skalną przed obrywami. Faszyna to wiązki gałęzi stosowane głównie do umacniania gruntów, skarp ziemnych i ochrony przed erozją wodną.

Kotwa z siatką stabilizuje powierzchnię skalną przez mocowanie do górotworu. Przypora dociążeniowa zwiększa stateczność skarpy przez dociążenie jej podstawy materiałem nasypowym lub skalnym.

Skala 1:1000 oznacza, że 1 jednostka długości na mapie odpowiada 1000 takich samych jednostek w terenie. Czyli 1 cm na mapie to 1000 cm w rzeczywistości.

Odległość na mapie mnoży się przez mianownik skali. Dla skali 1:1000: 10 cm × 1000 = 10000 cm, czyli 100 m.

Na mapie pomiar wykonuje się często w centymetrach, ale w terenie odległości podaje się zwykle w metrach. 10000 cm to 100 m, ponieważ 1 m = 100 cm.

Najczęstszy błąd to pominięcie przeliczenia jednostek albo potraktowanie 10000 cm jako 10000 m. Trzeba zawsze sprawdzić, w jakich jednostkach wykonano obliczenie.

Skala mapy pozwala wyznaczać rzeczywiste odległości między elementami wyrobiska, zwałowiska, drogami technologicznymi i granicami robót. Jest potrzebna m.in. do planowania bezpiecznego rozmieszczenia obiektów.

Bazalt jest skałą bardzo twardą i zwięzłą, dlatego trudno urabiać go bez wcześniejszego rozluźnienia. Materiały wybuchowe skutecznie odspajają skałę od calizny i dzielą ją na bryły.

Węgiel brunatny jest kopaliną stosunkowo miękką w porównaniu ze skałami magmowymi. W kopalniach odkrywkowych urabia się go najczęściej koparkami, np. wielonaczyniowymi.

Skały zwarte wymagają rozluźnienia, często przez roboty strzałowe lub ciężkie maszyny urabiające. Skały luźne, takie jak piaski i żwiry, można zwykle bezpośrednio wybierać koparkami lub ładowarkami.

Iły są skałami spoistymi, ale nie tak twardymi i zwięzłymi jak bazalt. Zwykle można je urabiać mechanicznie, bez konieczności stosowania materiałów wybuchowych.

Ich zadaniem jest odspojenie i rozdrobnienie calizny skalnej. Dzięki temu materiał można załadować, przetransportować i poddać dalszemu kruszeniu.

Należy szukać informacji o twardej, zwięzłej skale, np. bazalcie, granicie lub dolomicie. Takie kopaliny najczęściej wymagają urabiania strzałowego.

To nachylona powierzchnia utworzona w obrębie eksploatowanego złoża, czyli w kopalinie użytecznej. Może stanowić ścianę wyrobiska lub poziomu eksploatacyjnego.

Skarpa złożowa znajduje się w naturalnym złożu kopaliny, natomiast skarpa zwałowa powstaje z materiału odspojonego i zdeponowanego na zwałowisku.

Znaki umowne pozwalają w uproszczony i jednoznaczny sposób przedstawić obiekty górnicze, granice, wyrobiska, skarpy oraz elementy infrastruktury.

Ułatwia orientację w wyrobisku, planowanie robót eksploatacyjnych oraz ocenę zagrożeń związanych ze statecznością skarp.

Najczęściej polegają na rozpoznaniu znaku umownego na rysunku albo odróżnieniu skarpy złożowej od zwałowej, granicy wyrobiska lub innych elementów mapy.

Polega na odspojeniu lub odsunięciu bloku od litej skały oraz przygotowaniu go do załadunku, transportu albo dalszej obróbki. Czynność ta musi być wykonana tak, aby nie uszkodzić bloku.

Palnik wrębowy służy do wykonywania wrębów, czyli nacięć w skale. Nie jest urządzeniem do przesuwania, podnoszenia ani wyjmowania bloku z calizny.

Poduszki wprowadza się w szczelinę i napełnia powietrzem. Powodują one kontrolowane odsunięcie bloku od calizny bez gwałtownego uderzenia.

Służą do kontrolowanego odpychania lub przesuwania ciężkich bloków skalnych. Ułatwiają bezpieczne oddzielenie bloku od ściany i przygotowanie go do załadunku.

Ładowarka z odpowiednim osprzętem, np. widłami lub chwytakiem, może podnosić, odsuwać i transportować bloki. Musi być dobrana do masy i wymiarów bloku.

Granit jest często pozyskiwany jako kopalina bloczna, więc liczy się duży, niepopękany blok. Pęknięcia obniżają wartość handlową i ograniczają możliwość dalszej obróbki.

Wykonanie wrębu polega na nacięciu skały i przygotowaniu powierzchni oddzielenia. Usunięcie bloku to jego odsunięcie, podniesienie lub przemieszczenie po odspojeniu.

Są to roboty umożliwiające rozpoczęcie eksploatacji złoża lub kolejnych jego części. Obejmują m.in. wykonanie wkopów, dróg technologicznych, poziomów roboczych i pochylni.

Pozwala prowadzić postęp robót w kierunku projektowanej pochylni. Dzięki temu łatwiej uzyskać wymagane nachylenie, szerokość i połączenie między poziomami.

Poziom roboczy to część wyrobiska, na której prowadzi się urabianie, załadunek, transport lub inne prace technologiczne. Poziomy robocze są zwykle połączone drogami lub pochylniami.

Pochylnia transportowa łączy różne poziomy wyrobiska i umożliwia ruch maszyn oraz transport urobku, nadkładu lub sprzętu między poziomami.

Wkop czołowy wykonuje się w kierunku postępu wyrobiska, od jego czoła. Zabierka boczna polega na wybieraniu materiału z boku frontu robót i nie jest typowym rozwiązaniem do budowy pochylni między poziomami.

Najważniejsze są: nachylenie podłużne, szerokość drogi, promienie łuków, nośność podłoża, odwodnienie oraz bezpieczeństwo ruchu maszyn.

Muszą być wykonane wcześniej, aby front eksploatacyjny mógł pracować bez przestojów. Zapewniają przygotowanie terenu, dojazdów, poziomów roboczych i warunków bezpieczeństwa.

Zakres określa, jakie prace należy wykonać przed eksploatacją, np. zdjęcie nadkładu, wykonanie dróg technologicznych, przygotowanie poziomów roboczych lub odwodnienie terenu.

Roboty przygotowawcze tworzą warunki do wydobycia, natomiast roboty eksploatacyjne polegają na bezpośrednim urabianiu i przemieszczaniu kopaliny.

Rekultywacja dotyczy przywracania lub nadawania wartości użytkowej terenom poeksploatacyjnym. Jest ważna, ale nie decyduje bezpośrednio o bieżącym przygotowaniu frontu wydobywczego.

Może doprowadzić do przestojów maszyn, opóźnień wydobycia, problemów z transportem oraz pogorszenia bezpieczeństwa pracy w wyrobisku.

Potrzebne są m.in. harmonogram eksploatacji, wydajność maszyn, warunki geologiczne, ilość nadkładu do usunięcia oraz możliwości transportowe zakładu.

Pogłębiarki ssące mogą jednocześnie odspajać urobek z dna zbiornika i transportować go w postaci mieszaniny wodno-kruszywowej. Dzięki temu proces może przebiegać w sposób ciągły.

Pogłębiarka ssąca zasysa urobek z dna wraz z wodą za pomocą rurociągu ssawnego i pompy. Następnie mieszanina jest kierowana rurociągiem na brzeg lub do miejsca składowania.

Urabianie ciągłe odbywa się bez powtarzalnych przerw na nabieranie, przemieszczanie i wysyp, jak w pracy koparki lub ładowarki. Urabianie cykliczne składa się z kolejnych powtarzalnych cykli roboczych.

Pracują one cyklicznie: nabierają urobek, przemieszczają go i opróżniają łyżkę. Nie zapewniają ciągłego zasysania i transportu mieszaniny kruszywa z wodą.

Najczęściej wykorzystuje się hydrotransport, czyli transport mieszaniny wody i urobku rurociągiem. Pozwala to na sprawne przemieszczanie materiału z akwenu na ląd.

Najczęściej są to luźne kopaliny zalegające pod wodą, takie jak piasek, żwir i pospółka. Materiał musi nadawać się do zasysania i transportu hydraulicznego.