Pytania pomocnicze - GIW.03

Przetarcia i zmechacenia mogą oznaczać uszkodzenie włókien nośnych taśmy. Zmniejsza to jej wytrzymałość i może doprowadzić do zerwania podczas zatrzymywania upadku.

Kontroluje się m.in. szelki, amortyzatory, linki, zaczepy taśmowe, karabińczyki oraz punkty kotwiczące. Ważny jest stan taśm, szwów i elementów metalowych.

Sprzęt należy natychmiast wycofać z użytkowania. Nie wolno go stosować do czasu oceny przez osobę uprawnioną lub wymiany na sprawny.

Nie każde zabrudzenie dyskwalifikuje sprzęt. Niebezpieczne są szczególnie zabrudzenia chemiczne, nadtopienia lub zabrudzenia utrudniające ocenę stanu włókien.

Oznakowanie pozwala ustalić producenta, numer seryjny, normę, datę produkcji i termin użytkowania. Brak czytelnych danych może uniemożliwić dopuszczenie sprzętu do pracy.

Podstawową kontrolę przed użyciem wykonuje użytkownik sprzętu. Kontrole okresowe powinny być prowadzone zgodnie z instrukcją producenta przez osobę kompetentną.

Charakterystycznym medium jest powietrze, najczęściej sprężone. To ono powoduje przemieszczanie materiału w przewodzie.

Transport pneumatyczny wykorzystuje powietrze, a hydrotransport wodę lub mieszaninę wody z materiałem stałym. W pytaniach egzaminacyjnych jest to najważniejsze rozróżnienie.

Najlepiej nadają się materiały sypkie, drobnoziarniste i stosunkowo suche. Materiały wilgotne, lepkie lub o dużych bryłach mogą powodować zatory i spadek skuteczności transportu.

Typowa instalacja obejmuje źródło powietrza, np. sprężarkę lub dmuchawę, przewody transportowe, urządzenie dozujące materiał oraz separator lub odbiornik na końcu trasy.

Sprężone powietrze ma odpowiednią energię i prędkość przepływu, dzięki czemu może unosić lub przesuwać cząstki materiału. W przewodzie tworzy się strumień transportujący materiał do punktu odbioru.

Do zalet należą zamknięty układ transportu, ograniczenie pylenia i rozsypywania materiału oraz możliwość prowadzenia przewodów po elastycznej trasie. System można też łatwo zautomatyzować.

Ograniczeniem jest duże zużycie energii na wytwarzanie strumienia powietrza. System słabo sprawdza się przy materiałach bardzo ciężkich, mokrych, zbrylonych lub lepkich.

Mają dużą ładowność, mogą poruszać się po drogach technologicznych i rampach oraz sprawnie przewożą ciężki urobek z dna wyrobiska na powierzchnię.

Ładowarka służy głównie do załadunku i krótkiego przemieszczania materiału. Na dłuższych trasach jest mniej wydajna niż samochód technologiczny.

Dźwignica linotorowa służy do specjalistycznego przemieszczania ciężkich elementów lub bloków skalnych. Nie jest typowym środkiem masowego transportu urobku z wyrobiska.

Załadunek polega na umieszczeniu urobku na środku transportu, np. koparką lub ładowarką. Transport to przewóz materiału do miejsca rozładunku, np. samochodem technologicznym.

Oznacza, że urobek trzeba wywieźć z poziomu położonego poniżej powierzchni terenu. Wymaga to środka transportu zdolnego do jazdy po pochylniach i drogach technologicznych.

Przenośniki stosuje się głównie przy stałych trasach transportu i dużym, ciągłym strumieniu materiału. Samochody są korzystniejsze przy zmiennych miejscach załadunku i rozładunku.

Najważniejsze są: rodzaj kopaliny, odległość transportu, głębokość wyrobiska, nachylenie dróg, wymagana wydajność oraz koszty eksploatacji.

Pęknięcia mogą ograniczać widoczność pola pracy, osprzętu i osób znajdujących się w pobliżu maszyny. Operator nie może wtedy bezpiecznie prowadzić robót.

Powinien wstrzymać pracę maszyny, zabezpieczyć stanowisko i zgłosić usterkę przełożonemu lub odpowiednim służbom. Praca może być wznowiona dopiero po usunięciu niesprawności.

Nie. Szyba czołowa chroni operatora przed pyłem, odpryskami, warunkami atmosferycznymi i innymi zagrożeniami, dlatego jej usunięcie nie jest właściwym sposobem naprawy.

Nie. Pomocnik nie zastępuje sprawnej kabiny i pełnej widoczności operatora. Maszyna z usterką wpływającą na bezpieczeństwo powinna zostać wyłączona z pracy do czasu naprawy.

Obsługa codzienna obejmuje podstawowe sprawdzenie stanu technicznego maszyny przed pracą, m.in. układów roboczych, zabezpieczeń, oświetlenia, widoczności, szyb, wycieków i ogólnej sprawności.

Maszynę należy wstrzymać, gdy jej stan techniczny może stworzyć zagrożenie dla operatora, innych pracowników, sprzętu lub ruchu zakładu górniczego.

Na pochyłości wóz może samoczynnie przyspieszać, a pracownik może stracić nad nim kontrolę. Zwiększa to ryzyko potrącenia, przygniecenia lub przewrócenia wozu.

Graniczną wartością jest 4°. Przewożenie ręczne wozami jest zabronione przy nachyleniu większym niż 4°.

Jest to kąt między powierzchnią drogi transportowej lub spągu wyrobiska a poziomem. Im większy kąt, tym większy spadek terenu.

Najważniejsze zagrożenia to utrata kontroli nad wozem, potrącenie pracownika, przeciążenie fizyczne, przewrócenie wozu oraz kolizja z przeszkodą.

Trasa powinna być równa, drożna, stabilna i wolna od przeszkód. Należy też zapewnić dobrą widoczność oraz brak osób postronnych w strefie przejazdu.

Sformułowanie „większe niż 4°” oznacza przekroczenie tej wartości. W pytaniu egzaminacyjnym 4° jest jednak wartością graniczną, którą należy wskazać jako poprawną odpowiedź.

Hydroobsiew polega na wprowadzaniu roślinności na zdegradowany teren. Jego celem jest odtworzenie pokrywy roślinnej i poprawa warunków biologicznych gleby.

Rekultywacja techniczna dotyczy głównie ukształtowania i zabezpieczenia terenu. Rekultywacja biologiczna obejmuje działania związane z glebą i roślinnością, np. nawożenie, obsiew i zalesianie.

Są to: kultywacja gleby, nawożenie mineralne, hydroobsiew, zadrzewianie, zalesianie oraz wprowadzanie roślinności trawiastej.

Nawożenie mineralne poprawia zasobność gleby w składniki pokarmowe potrzebne roślinom. Ułatwia to rozwój roślinności na gruntach zdegradowanych.

Zalesianie stabilizuje grunt, ogranicza erozję i przywraca wartość przyrodniczą terenu. Może być końcowym elementem rekultywacji w kierunku leśnym.

Oznacza poprawę właściwości gruntu tak, aby możliwy był rozwój roślin. Może obejmować zabiegi agrotechniczne, nawożenie i wprowadzanie odpowiednich gatunków roślin.

Niwelacja polega na mechanicznym wyrównaniu lub ukształtowaniu powierzchni, więc należy do działań technicznych. Rekultywacja biologiczna zaczyna się wtedy, gdy poprawia się warunki glebowe i wprowadza roślinność.

Jest to całkowity czas wykonania jednego pełnego cyklu pracy spycharki, obejmujący czynności robocze i pomocnicze.

Od czasu całego cyklu należy odjąć czasy czynności pomocniczych, które nie są samym nagarnianiem.

Ponieważ są to czasy zmiany biegów, opuszczenia lemiesza i zmiany kierunku jazdy, czyli czynności inne niż nagarnianie urobku.

Lemiesz służy do odspajania, nagarniania, przesuwania i profilowania materiału przed spycharką.

Czynności robocze bezpośrednio wykonują zadanie technologiczne, np. nagarnianie urobku. Czynności pomocnicze umożliwiają wykonanie pracy, ale same nie są głównym procesem, np. zmiana biegu.

Czas nagarniania wynosi 175 s, ponieważ 200 s - 5 s - 10 s - 10 s = 175 s.

Najważniejszym wyróżnikiem są przenośniki taśmowe łączące miejsce urabiania nadkładu ze zwałowiskiem. Materiał przechodzi przez układ taśm i często przez punkty przesypowe.

Ponieważ nadkład nie jest przekazywany bezpośrednio z koparki na zwałowarkę, lecz przez pośrednie urządzenia transportowe, głównie przenośniki taśmowe.

Układ składa się z koparki urabiającej nadkład, przenośników taśmowych transportujących materiał oraz zwałowarki odkładającej go na zwałowisku.

W transporcie taśmowym materiał przemieszcza się po przenośnikach taśmowych, a w szynowym jest przewożony wagonami po torach.

Most przerzutowy przenosi nadkład za pomocą jednej dużej konstrukcji mostowej, zwykle bez rozbudowanego ciągu taśmociągów. Transport pośredni taśmowy wykorzystuje system przenośników.

Najczęściej przy dużych masach nadkładu, długotrwałej eksploatacji i potrzebie ciągłego transportu materiału. Jest efektywny tam, gdzie można zorganizować stałą trasę przenośników.

Zwałowarka odbiera nadkład z systemu transportowego i odkłada go na zwałowisku, formując zwał zgodnie z przyjętą technologią.

Rozpoznaje się je po tym, że jeden koniec taśmy zachodzi na drugi. Nie występują ząbki, podwójne ząbki ani klinowy kształt zakończeń.

W połączeniu zakładkowym końce taśmy nachodzą na siebie w prosty sposób. W połączeniu typu „Z” krawędzie są wycięte w charakterystyczny zygzak lub ząbki.

Jest to miejsce osłabione i narażone na rozwarstwienie, pękanie oraz uszkodzenia mechaniczne. Awaria połączenia może doprowadzić do zatrzymania przenośnika.

Do objawów należą odklejenia, pęknięcia, nierówna praca taśmy, hałas przy przejściu przez bębny oraz widoczne rozwarstwienia materiału.

Najczęściej występują połączenia zakładkowe, klinowe, typu „Z” z ząbkami oraz typu „Z” z podwójnymi ząbkami. Różnią się głównie kształtem przygotowania końców taśmy.

Nierówne lub słabe połączenie może powodować bicie taśmy, zwiększone zużycie rolek i bębnów oraz ryzyko zerwania taśmy podczas pracy.

Ponieważ najpierw trzeba zapewnić stateczność i bezpieczeństwo terenu. Zbyt strome skarpy grożą osuwaniem, erozją i obrywami.

Polega na usunięciu lub przemieszczeniu części materiału tak, aby skarpa miała łagodniejsze i bardziej stabilne nachylenie.

Rekultywacja techniczna obejmuje roboty ziemne, profilowanie skarp, odwodnienie i przygotowanie podłoża. Rekultywacja biologiczna polega na wprowadzeniu roślinności i odbudowie warstwy glebowej.

Siew należy do rekultywacji biologicznej i wykonuje się go dopiero po przygotowaniu oraz ustabilizowaniu terenu.

Materiał ze zwałowiska może służyć do zasypywania nierówności, formowania zboczy i zmniejszania nachylenia skarp.

Im większe nachylenie, tym większe ryzyko osuwania się materiału. Odpowiednio łagodna skarpa jest bardziej stabilna i łatwiejsza do rekultywacji.

Rowy opaskowe wykonuje się jako element odwodnienia terenu, zwykle po podstawowym ukształtowaniu skarp i powierzchni.