Pytania pomocnicze - MEC.03

Naprężenie normalne oblicza się ze wzoru σ = F / A, gdzie F to siła osiowa, a A to pole przekroju poprzecznego pręta.

Pole przekroju kwadratowego oblicza się ze wzoru A = a², gdzie a jest długością boku kwadratu.

Zamiana na milimetry ułatwia obliczenia, ponieważ 1 MPa odpowiada 1 N/mm². Dzięki temu wynik w N/mm² można bezpośrednio odczytać jako MPa.

Bok 2 cm to 20 mm, więc pole wynosi 20 mm · 20 mm = 400 mm². Można też liczyć w cm²: 2 cm · 2 cm = 4 cm².

W technice przyjmuje się, że 1 N/mm² = 1 MPa. Dlatego 5 N/mm² to 5 MPa.

Tak, w prostym pręcie obciążonym osiowo używa się tego samego wzoru σ = F / A. Różnica dotyczy zwrotu działania siły i ewentualnego znaku naprężenia.

Turbina wykorzystuje energię przepływającego czynnika, np. wody, pary lub gazu, do wprawienia wirnika w ruch obrotowy. Energia przepływu zostaje zamieniona na energię mechaniczną.

Turbina odbiera energię od cieczy i zamienia ją na ruch obrotowy wirnika. Pompa działa odwrotnie: pobiera energię mechaniczną i przekazuje ją cieczy, zwiększając jej ciśnienie lub prędkość.

Turbina może wykorzystywać energię kinetyczną cieczy, czyli związaną z jej ruchem, oraz energię potencjalną, np. wynikającą z różnicy wysokości lub ciśnienia.

Pompa cieczy nie jest napędzana energią przepływającej cieczy. To pompa przekazuje cieczy energię, powodując jej przepływ lub wzrost ciśnienia.

Turbiny wodne stosuje się głównie w elektrowniach wodnych. Energia spadającej lub przepływającej wody napędza wirnik turbiny, który może poruszać generator prądu.

Oznacza to, że przez turbinę przepływa czynnik roboczy, np. woda lub para, a wymiana energii zachodzi podczas tego przepływu.

Promieniowanie cieplne odbywa się za pomocą fal elektromagnetycznych i nie wymaga kontaktu ciał. Przewodzenie ciepła zachodzi przez bezpośredni kontakt cząstek w ciele lub między ciałami.

Ponieważ energia jest przenoszona przez fale elektromagnetyczne, które nie potrzebują ośrodka materialnego. Dlatego ciepło ze Słońca dociera do Ziemi przez przestrzeń kosmiczną.

Unoszenie ciepła to inaczej konwekcja, czyli przenoszenie energii cieplnej przez ruch cieczy lub gazu. Przykładem jest ogrzewanie powietrza nad gorącym grzejnikiem.

Przenikanie ciepła to złożony proces przekazywania ciepła przez przegrodę, np. ścianę rury lub ściankę wymiennika. Może obejmować przewodzenie, konwekcję i promieniowanie.

Powierzchnie ciemne i matowe zwykle lepiej pochłaniają i emitują promieniowanie cieplne. Powierzchnie jasne i błyszczące częściej je odbijają.

Promieniowanie cieplne występuje np. w piecach, promiennikach podczerwieni, przy spawaniu oraz wokół rozgrzanych elementów maszyn. Ma znaczenie także w ochronie przed przegrzaniem i oparzeniami.

Podzielnica uniwersalna służy do dokładnego obracania przedmiotu o określony kąt lub do podziału obwodu na równe części, np. przy frezowaniu rowków, wielowypustów i kół zębatych.

Dzięki mechanizmowi ślimakowemu i tarczom podziałowym można precyzyjnie ustawić przedmiot w kolejnych jednakowych położeniach kątowych.

Podzielnicę najczęściej stosuje się na frezarce, gdzie umożliwia wykonywanie regularnie rozmieszczonych powierzchni, rowków lub zębów.

Podzielnica służy głównie do dokładnego pozycjonowania kątowego przedmiotu, a przekładnia napędowa do przenoszenia ruchu i momentu obrotowego.

Z użyciem podzielnicy można wykonywać m.in. koła zębate, wielokąty, rowki rozmieszczone co określony kąt, wielowypusty oraz podziałki na obwodzie.

Oznacza rozmieszczenie punktów, rowków lub zębów na obwodzie w jednakowych odstępach kątowych, np. co 60° przy podziale na 6 części.

Koszt obejmuje materiały, czyli dwa elementy i cztery nity, koszt robocizny za 20 minut pracy oraz amortyzację maszyn przypadającą na jeden detal.

Skoro 100 elementów kosztuje 500 zł, jeden element kosztuje 5 zł. Do jednego detalu potrzeba dwóch elementów, więc koszt wynosi 10 zł.

Paczka 100 nitów kosztuje 50 zł, więc jeden nit kosztuje 0,50 zł. Cztery nity kosztują 4 × 0,50 zł = 2 zł.

Czas 20 minut należy podzielić przez 60 minut. Otrzymujemy 20/60 h = 1/3 roboczogodziny.

Koszt robocizny to czas pracy w godzinach pomnożony przez stawkę. Dla 20 minut: 1/3 × 120 zł = 40 zł.

Jeżeli amortyzacja na wykonanie 100 detali wynosi 200 zł, to na jeden detal przypada 200 zł / 100 = 2 zł.

Suma kosztów to: elementy 10 zł, nity 2 zł, robocizna 40 zł i amortyzacja 2 zł. Razem 10 + 2 + 40 + 2 = 54 zł.

Usunięcie wiórów, pyłu i resztek chłodziwa zapobiega uszkodzeniom prowadnic, korozji oraz pogorszeniu dokładności pracy maszyny.

Oliwienia wymagają przede wszystkim powierzchnie ślizgowe, prowadnice, śruby prowadzące, wrzeciono oraz elementy wskazane w planie smarowania.

Przed uruchomieniem sprawdza się gotowość maszyny, np. poziom oleju i smarowanie. Po zakończeniu pracy czyści się maszynę i zabezpiecza powierzchnie robocze przez naoliwienie.

Oznacza czynności wykonywane co pewien ustalony czas lub po określonej liczbie godzin pracy, np. wymianę oleju lub przemywanie przekładni.

Może to spowodować uszkodzenie przekładni lub innych mechanizmów napędowych, ponieważ elementy są jeszcze w ruchu.

Plan smarowania wskazuje, które punkty maszyny należy smarować, jakim środkiem smarnym i z jaką częstotliwością.

Należy zatrzymać maszynę i zgłosić problem przełożonemu lub serwisowi specjalistycznemu. Nie powinno się kontynuować pracy na uszkodzonej maszynie.

Służy do okresowego łączenia i rozłączania napędu między wałami. Pozwala włączać lub wyłączać pracę mechanizmu bez demontażu elementów.

Sprzęgło rozłączne można załączać i wyłączać podczas eksploatacji maszyny. Sprzęgło nierozłączne tworzy stałe połączenie wałów i zwykle wymaga demontażu do rozłączenia.

Typowe są elementy przesuwne, tarcze cierne, kły, zęby lub mechanizm załączający. Ich obecność wskazuje, że sprzęgło może zmieniać stan pracy.

Tak. Sprzęgło cierne często jest sprzęgłem rozłącznym, ponieważ przenosi moment przez tarcie po dociśnięciu powierzchni ciernych i może zostać rozłączone po zmniejszeniu docisku.

Stosuje się je w obrabiarkach, pojazdach, maszynach roboczych i mechanizmach, w których trzeba okresowo załączać lub odłączać napęd.

Sprzęgło łubkowe jest sprzęgłem stałym, skręcanym śrubami. Nie służy do roboczego włączania i wyłączania napędu.

Ponieważ sprzęgło cierne działa przez docisk powierzchni ciernych. Nieprawidłowy luz może powodować ślizganie, przegrzewanie albo problemy z rozłączaniem napędu.

Może dojść do częściowego stałego docisku, ślizgania sprzęgła, wzrostu temperatury i szybkiego zużycia okładzin ciernych.

Zbyt duży luz może utrudniać pełne rozłączenie sprzęgła, powodować szarpanie oraz opóźnioną reakcję układu.

Sprzęgło cierne przenosi moment dzięki tarciu i może umożliwiać płynne załączanie napędu. Sprzęgło łubkowe jest sprzęgłem stałym, stosowanym do sztywnego połączenia wałów.

Przy nadmiernym obciążeniu może wystąpić poślizg między powierzchniami ciernymi. Dzięki temu część energii jest rozpraszana, a elementy napędu są chronione przed nagłym uszkodzeniem.

Zależy głównie od siły docisku, współczynnika tarcia, liczby powierzchni ciernych oraz średnicy roboczej tarcz.

Służy do pomiaru małych przemieszczeń i odchyłek położenia. Używa się go m.in. do kontroli bicia, luzów, równoległości i ustawienia elementów maszyn.

Końcówkę czujnika opiera się o powierzchnię wałka, a wałek powoli obraca. Różnica między największym i najmniejszym wskazaniem czujnika jest wartością bicia.

Bicie promieniowe mierzy się prostopadle do osi obrotu, zwykle na powierzchni walcowej. Bicie osiowe mierzy się równolegle do osi, najczęściej na powierzchni czołowej.

Suwmiarka mierzy głównie wymiary liniowe, np. średnice i długości. Nie nadaje się do ciągłego śledzenia zmian położenia powierzchni podczas obrotu elementu.

Określa maksymalną dopuszczalną różnicę wskazań podczas obrotu elementu względem wskazanej bazy. Jeżeli zmierzone bicie przekroczy tę wartość, element nie spełnia wymagań.

Baza wyznacza odniesienie, względem którego sprawdza się odchyłkę. Nieprawidłowe ustalenie bazy może dać błędny wynik pomiaru.

Może powodować drgania, hałas, szybsze zużycie łożysk i pogorszenie dokładności pracy maszyny. W obrabiarkach wpływa też na jakość obrabianej powierzchni.

Paleta zapewnia stabilne podparcie, ułatwia załadunek i umożliwia bezpieczne zamocowanie maszyny podczas transportu.

Paleta jest kompletną podstawą transportową, a belki pełnią zwykle funkcję pomocniczego podparcia lub dystansu. Belki same w sobie nie zapewniają tak wygodnego i bezpiecznego transportu całej maszyny.

Rolki mogą służyć do krótkiego przesuwania ciężkiej maszyny po równej posadzce. Nie są jednak podstawowym rozwiązaniem do transportu maszyny do remontu generalnego.

Poduszki amortyzacyjne ograniczają drgania i wstrząsy podczas pracy lub transportu. Nie zastępują palety transportowej jako podstawy do przewozu maszyny.

Maszynę należy unieruchomić pasami, obejmami lub innymi mocowaniami oraz zabezpieczyć elementy ruchome i luźne części.

Należy odłączyć zasilanie, zabezpieczyć części ruchome, usunąć luźne elementy oraz sprawdzić, czy maszyna jest stabilnie ustawiona i zamocowana.