Pytania pomocnicze - MEC.03
Montaż i obsługa maszyn i urządzeń - pytania pomocnicze rozwijające tematy z pytań egzaminacyjnych. Łącznie: 965. Strona 14 z 16.
Dlaczego olej w pompie zębatej nie jest transportowany przez miejsce zazębienia kół?
W miejscu zazębienia zęby wypełniają przestrzeń i wypierają olej. Transport odbywa się po obwodzie, w przestrzeniach międzyzębnych przy korpusie.
Jaką funkcję pełni koło czynne w pompie zębatej?
Koło czynne jest napędzane przez wał i przekazuje ruch obrotowy na koło bierne. Razem z nim tworzy przestrzenie, które przenoszą olej.
Jaką funkcję pełni korpus pompy zębatej?
Korpus zamyka przestrzenie międzyzębne i kieruje przepływem oleju od strony ssawnej do tłocznej. Bez korpusu olej nie byłby skutecznie transportowany.
Co dzieje się po stronie ssawnej pompy zębatej?
Po stronie ssawnej zwiększa się objętość przestrzeni między zębami, co powoduje zasysanie oleju do pompy.
Co dzieje się po stronie tłocznej pompy zębatej?
Po stronie tłocznej zęby kół ponownie się zazębiają, zmniejszając objętość przestrzeni i wypychając olej do przewodu tłocznego.
Do jakiego rodzaju pomp zalicza się pompę zębatą?
Pompa zębata należy do pomp wyporowych. Oznacza to, że przetłacza określoną objętość cieczy w wyniku zmian objętości przestrzeni roboczych.
Czym jest zużycie mechaniczne części maszyn?
To zmiana wymiarów, kształtu lub stanu powierzchni części spowodowana oddziaływaniami mechanicznymi, np. tarciem, naciskiem lub uderzeniami.
Na czym polega zużycie stabilizowane?
Zużycie stabilizowane przebiega powoli i przewidywalnie. Jest typowe dla normalnej pracy maszyny po okresie docierania.
Na czym polega zużycie niestabilizowane?
Zużycie niestabilizowane przebiega szybko lub gwałtownie przyspiesza. Może prowadzić do awarii albo nagłej utraty sprawności części.
Dlaczego brak smarowania przyspiesza zużycie mechaniczne?
Smar zmniejsza tarcie i odprowadza ciepło. Gdy go brakuje, powierzchnie intensywniej się ścierają i mogą się przegrzewać.
Jakie objawy mogą wskazywać na nadmierne zużycie mechaniczne maszyny?
Typowe objawy to zwiększony hałas, drgania, wzrost temperatury, powiększenie luzów, spadek dokładności pracy i widoczne wytarcia powierzchni.
Czym różni się zużycie mechaniczne od korozyjnego?
Zużycie mechaniczne wynika głównie z sił, tarcia i ruchu elementów. Zużycie korozyjne jest skutkiem reakcji chemicznych lub elektrochemicznych z otoczeniem.
Jak można ograniczyć zużycie mechaniczne części maszyn?
Należy stosować właściwe smarowanie, unikać przeciążeń, dbać o czystość, prawidłowo montować części oraz wykonywać regularne przeglądy techniczne.
Dlaczego do cięższych elementów stosuje się suwnice zamiast ręcznego przenoszenia?
Suwnice zmniejszają ryzyko przeciążenia pracownika, urazów kręgosłupa oraz upuszczenia ładunku. Ułatwiają też precyzyjne przemieszczanie ciężkich elementów.
Od jakiej masy elementu według pytania należy zastosować suwnicę?
Suwnicę należy wykorzystywać do podnoszenia elementów ważących więcej niż 25 kg.
Jakie elementy suwnicy odpowiadają za podnoszenie ładunku?
Za podnoszenie odpowiada przede wszystkim wciągnik lub wciągarka wraz z hakiem i odpowiednio dobranym zawiesiem.
Jakie zagrożenie występuje przy przebywaniu pod podniesionym ładunkiem?
Największym zagrożeniem jest upadek ładunku wskutek uszkodzenia zawiesia, błędnego zaczepienia lub awarii mechanizmu podnoszenia.
Co należy sprawdzić przed podniesieniem ładunku suwnicą?
Należy sprawdzić masę ładunku, dopuszczalny udźwig suwnicy, stan zawiesi oraz poprawność zamocowania ładunku.
Czym jest udźwig suwnicy?
Udźwig to maksymalna masa ładunku, jaką suwnica może bezpiecznie podnieść. Nie wolno go przekraczać.
Jaką funkcję pełni uszczelnienie w pompie?
Uszczelnienie ogranicza lub zapobiega wyciekowi cieczy z pompy, szczególnie w miejscu przejścia wału przez korpus. Chroni też elementy pompy i otoczenie przed skutkami przecieków.
Dlaczego typ pompowanej cieczy wpływa na dobór uszczelnienia?
Ciecz może być agresywna chemicznie, ścierna, gorąca, lepka lub toksyczna. Materiał uszczelnienia musi być odporny na jej działanie.
Jak temperatura cieczy wpływa na uszczelnienie pompy?
Wysoka temperatura może powodować utratę elastyczności, przyspieszone zużycie lub uszkodzenie materiału uszczelnienia. Dlatego dobiera się materiały odporne na przewidywany zakres temperatur.
Dlaczego ciśnienie cieczy jest ważne przy doborze uszczelnienia?
Im większe ciśnienie, tym większe ryzyko przecieku i większe obciążenie elementów uszczelniających. Uszczelnienie musi wytrzymać ciśnienie robocze instalacji.
Dlaczego kierunek przepływu cieczy nie decyduje o wyborze uszczelnienia?
Kierunek przepływu wynika głównie z konstrukcji pompy i układu przewodów. Nie określa odporności chemicznej, cieplnej ani ciśnieniowej uszczelnienia.
Czym różni się dławnica sznurowa od uszczelnienia mechanicznego?
Dławnica sznurowa jest prostsza i tańsza, ale zwykle wymaga regulacji i może dopuszczać niewielki przeciek. Uszczelnienie mechaniczne zapewnia większą szczelność i jest częściej stosowane w wymagających warunkach.
Jakie mogą być skutki źle dobranego uszczelnienia pompy?
Może dojść do wycieków, spadku sprawności, uszkodzenia pompy, zanieczyszczenia stanowiska pracy lub zagrożenia dla obsługi, szczególnie przy cieczach gorących, toksycznych lub łatwopalnych.
Czym jest trwałość elementu maszyny?
Trwałość to zdolność elementu do zachowania wymaganych właściwości użytkowych przez określony czas pracy. Kończy się, gdy element osiąga stan graniczny, np. nadmierne zużycie lub uszkodzenie.
Dlaczego trwałość ma największy wpływ na zużycie komponentów urządzenia?
Ponieważ trwałość określa, jak długo element może pracować bez utraty swoich właściwości. Element o mniejszej trwałości zużywa się szybciej.
Jaka jest różnica między trwałością a niezawodnością?
Trwałość dotyczy czasu pracy do zużycia lub uszkodzenia. Niezawodność oznacza prawdopodobieństwo, że urządzenie będzie działało bez awarii w określonych warunkach.
Czy sztywność oznacza to samo co trwałość?
Nie. Sztywność to odporność na odkształcenia pod wpływem obciążenia, natomiast trwałość dotyczy czasu poprawnej pracy elementu.
Od czego zależy trwałość części maszyn?
Zależy m.in. od materiału, jakości wykonania, obróbki cieplnej, smarowania, obciążeń, temperatury, drgań, korozji oraz prawidłowego montażu.
Jak można zwiększyć trwałość elementów maszyn?
Można ją zwiększyć przez dobór odpowiedniego materiału, właściwe smarowanie, ochronę przed korozją, prawidłowy montaż, regularną konserwację i unikanie przeciążeń.
Czym różni się wydajność od trwałości urządzenia?
Wydajność mówi, ile pracy urządzenie wykonuje w jednostce czasu. Trwałość mówi, jak długo urządzenie lub jego element może pracować, zanim ulegnie zużyciu.
Po czym rozpoznać prowadnicę samodoszczelniającą na przekroju?
Po takim ukształtowaniu profilu, które powoduje samoczynne przyleganie powierzchni uszczelniającej do elementu współpracującego. Nie widać osobnego, dodatkowego uszczelnienia.
Czym różni się prowadnica samodoszczelniająca od doszczelnianej?
Prowadnica samodoszczelniająca uszczelnia dzięki własnemu kształtowi. Prowadnica doszczelniana wymaga dodatkowego elementu, np. uszczelki lub pierścienia.
Jaką funkcję oprócz prowadzenia ruchu może pełnić prowadnica?
Może ograniczać wycieki smaru lub cieczy oraz chronić mechanizm przed przedostawaniem się zanieczyszczeń.
Dlaczego kształt przekroju jest ważny przy identyfikacji typu prowadnicy?
Typ prowadnicy często wynika bezpośrednio z jej geometrii. Przekrój pokazuje sposób osadzenia, układ powierzchni roboczych i ewentualne rozwiązanie uszczelniające.
Co oznacza, że prowadnica jest wtłaczana?
Oznacza to, że jest osadzana w gnieździe przez wcisk, czyli z pasowaniem ciasnym. Jej nazwa odnosi się głównie do sposobu montażu, a nie do uszczelniania.
W jakich warunkach prowadnica samodoszczelniająca jest szczególnie przydatna?
Sprawdza się tam, gdzie element prowadzący pracuje w środowisku narażonym na zabrudzenia lub gdzie trzeba ograniczyć wypływ środka smarnego.
Dlaczego zamki pierścieni tłokowych nie powinny znajdować się w jednej linii?
Ustawienie zamków w jednej linii tworzy drogę ucieczki gazów spalinowych i oleju. Powoduje to spadek szczelności oraz pogorszenie pracy silnika.
Jak obliczyć kąt przesunięcia zamków dla trzech pierścieni tłokowych?
Pełny obwód ma 360°. Dzieląc 360° przez 3 pierścienie, otrzymuje się 120°.
Jaką funkcję pełni pierścień uszczelniający?
Pierścień uszczelniający ogranicza przedmuch gazów z komory spalania do skrzyni korbowej. Pomaga utrzymać właściwe ciśnienie sprężania.
Jaką funkcję pełni pierścień zgarniający olejowy?
Pierścień olejowy zgarnia nadmiar oleju z gładzi cylindra. Zapobiega przedostawaniu się zbyt dużej ilości oleju do komory spalania.
Jakie objawy mogą wskazywać na zużycie lub uszkodzenie pierścieni tłokowych?
Typowe objawy to spadek mocy, zwiększone zużycie oleju, dymienie z układu wydechowego oraz obniżone ciśnienie sprężania.
Dlaczego pierścienie tłokowe muszą mieć luz na zamku?
Luz na zamku umożliwia rozszerzalność cieplną pierścienia podczas pracy silnika. Zbyt mały luz może spowodować zatarcie lub pęknięcie pierścienia.
Dlaczego zbyt ciasne dopasowanie łożyska do czopa wału może powodować przegrzewanie?
Za mały luz utrudnia powstanie filmu olejowego między czopem a panewką. Wzrasta tarcie, a wraz z nim temperatura łożyska.
Jak nierówności powierzchni czopa lub panewki wpływają na temperaturę łożyska?
Rysy, zadziory i nadmierna chropowatość zwiększają opory tarcia. Powoduje to miejscowe nagrzewanie i szybsze zużycie elementów.
Jaką rolę pełni olej w łożysku ślizgowym?
Olej tworzy warstwę smarną oddzielającą czop wału od panewki. Zmniejsza tarcie, odprowadza ciepło i ogranicza zużycie powierzchni.
Czym różni się luz promieniowy od luzu osiowego wału?
Luz promieniowy dotyczy odległości między czopem wału a panewką w kierunku poprzecznym. Luz osiowy oznacza możliwość przesuwania się wału wzdłuż jego osi.
Dlaczego zwiększony luz osiowy nie jest typową przyczyną zbyt wysokiej temperatury łożyska ślizgowego?
Zwiększony luz osiowy dotyczy ruchu wału wzdłuż osi, a nie bezpośredniego tarcia czopa o panewkę. Dlatego nie powoduje typowego przegrzewania łożyska ślizgowego poprzecznego.
Jakie objawy mogą świadczyć o przegrzewaniu łożyska ślizgowego?
Typowe objawy to wysoka temperatura obudowy, zapach przegrzanego oleju, hałas, spadek sprawności pracy oraz przyspieszone zużycie panewki.
Jakie działania należy wykonać po stwierdzeniu zbyt wysokiej temperatury łożyska?
Należy zatrzymać maszynę, sprawdzić smarowanie, luz łożyskowy, stan powierzchni czopa i panewki oraz poprawność montażu. Dalsza praca może doprowadzić do zatarcia.
Dlaczego przy kontroli osadzenia koła zębatego mierzy się bicie koła, a nie wału?
Kontrolowany jest element zamontowany na wale, czyli koło zębate. Wał mógł być poprawny, ale koło mogło zostać osadzone mimośrodowo lub skośnie.
Czym różni się bicie promieniowe od bicia osiowego?
Bicie promieniowe oznacza odchyłkę w kierunku prostopadłym do osi obrotu. Bicie osiowe oznacza odchyłkę wzdłuż osi obrotu, zwykle widoczną na powierzchni czołowej elementu.
Jakim przyrządem najczęściej mierzy się bicie koła zębatego?
Najczęściej używa się czujnika zegarowego zamocowanego na statywie. Umożliwia on odczyt małych odchyłek podczas obracania koła.
Do jakiej powierzchni przykłada się czujnik przy pomiarze bicia promieniowego koła zębatego?
Końcówkę czujnika przykłada się do powierzchni obwodowej koła, np. do średnicy zewnętrznej lub wierzchołków zębów. Pomiar pokazuje zmianę promienia podczas obrotu.
Do jakiej powierzchni przykłada się czujnik przy pomiarze bicia osiowego koła zębatego?
Czujnik przykłada się do powierzchni czołowej koła. Odchylenia wskazują na przekoszenie lub nierówność ustawienia koła względem osi wału.
Jakie mogą być skutki nadmiernego bicia koła zębatego?
Nadmierne bicie może powodować hałas, drgania, nierównomierne zużycie zębów oraz przeciążenie łożysk. W skrajnych przypadkach prowadzi do awarii przekładni.
Co może być przyczyną nieprawidłowego osadzenia koła zębatego na wale?
Przyczyną może być uszkodzone pasowanie, zabrudzenia na powierzchniach montażowych, uszkodzony wpust, przekoszenie podczas montażu albo odkształcenie koła lub wału.
Do czego służy wykrętak do urwanych śrub?
Służy do usuwania pozostałości śrub, wkrętów lub szpilek, których nie można chwycić zwykłym kluczem, np. po urwaniu łba.
Jak przygotowuje się urwaną śrubę do użycia wykrętaka?
Najczęściej punktuje się środek śruby, a następnie wierci w niej osiowy otwór prowadzący o odpowiedniej średnicy.
W którą stronę obraca się wykrętak podczas wykręcania urwanej śruby?
Zwykle obraca się go przeciwnie do ruchu wskazówek zegara, czyli w kierunku odkręcania śruby z gwintem prawym.
Dlaczego nie wolno używać zbyt dużej siły przy pracy wykrętakiem?
Wykrętak jest wykonany z twardego materiału, ale może być kruchy. Jego złamanie w otworze bardzo utrudnia dalszą naprawę.
Jakie narzędzia mogą być potrzebne przed zastosowaniem wykrętaka?
Najczęściej używa się punktaka, młotka, wiertarki, odpowiedniego wiertła oraz preparatu penetrującego do zapieczonych połączeń.
Czym różni się wykrętak od pogłębiacza?
Wykrętak służy do usuwania urwanych śrub, a pogłębiacz do wykonywania pogłębień pod łby śrub lub do fazowania krawędzi otworów.