Pytania pomocnicze - MED.09

Dziegieć sosnowy otrzymuje się podczas suchej destylacji drewna sosnowego, czyli ogrzewania drewna bez dostępu powietrza.

Tłoczenie lub pozyskiwanie olejków dotyczy innych substancji, np. olejków eterycznych. Dziegieć sosnowy nie jest olejkiem, lecz produktem rozkładu termicznego drewna.

Sucha destylacja prowadzi do rozkładu drewna pod wpływem temperatury bez dostępu powietrza. Destylacja igieł sosny służy raczej do otrzymywania olejku eterycznego.

Jest to ciemna, lepka substancja o bardzo wyraźnym, intensywnym zapachu. Te cechy pomagają rozpoznać ją w pytaniach egzaminacyjnych.

Dziegieć sosnowy był stosowany głównie zewnętrznie w preparatach dermatologicznych, m.in. ze względu na działanie przeciwświądowe, odkażające i wpływ na rogowacenie naskórka.

Warto zapamiętać schemat: dziegieć sosnowy = drewno sosnowe + sucha destylacja. To najważniejsze skojarzenie egzaminacyjne.

Aldosteron to hormon kory nadnerczy. Zwiększa zatrzymywanie sodu i wody w organizmie oraz nasila wydalanie potasu przez nerki.

Ponieważ zwiększa wydalanie sodu i wody, ale jednocześnie ogranicza utratę potasu. Może przez to powodować hiperkaliemię.

Najważniejsze jest ryzyko hiperkaliemii, czyli nadmiernego stężenia potasu we krwi. Ryzyko rośnie przy niewydolności nerek i lekach zwiększających potas.

Stosuje się go m.in. w nadciśnieniu, niewydolności serca, obrzękach i hiperaldosteronizmie. Bywa też używany w leczeniu objawów nadmiaru androgenów.

Tiazydy nasilają wydalanie sodu i wody, ale mogą powodować utratę potasu. Spironolakton oszczędza potas, ponieważ blokuje działanie aldosteronu.

Spironolakton zmniejsza wydalanie potasu, więc dodatkowa podaż potasu może doprowadzić do hiperkaliemii. Może to być groźne dla pracy serca.

Nazwa międzynarodowa oznacza substancję czynną, np. ketotifen. Nazwa handlowa to nazwa konkretnego preparatu sprzedawanego przez producenta, np. Zaditen.

Zaditen to nazwa handlowa produktu leczniczego zawierającego ketotifen jako substancję czynną.

Claritine zawiera loratadynę, czyli inną substancję czynną. Jest lekiem przeciwhistaminowym, ale nie jest preparatem ketotifenu.

Ketotifen zalicza się do leków przeciwhistaminowych H1 oraz leków przeciwalergicznych stabilizujących komórki tuczne.

Nie. Salbutamol jest lekiem rozszerzającym oskrzela, agonistą receptorów beta-2, stosowanym m.in. w astmie i stanach skurczu oskrzeli.

Cromosol jest związany z kromoglikanem sodu, lekiem przeciwalergicznym o innym składzie. Nie zawiera ketotifenu, więc nie jest jego odpowiednikiem.

Zmniejszają przewlekły stan zapalny w oskrzelach, który jest jedną z głównych przyczyn objawów astmy. Regularne stosowanie ogranicza zaostrzenia i poprawia kontrolę choroby.

Nie są podstawowymi lekami ratunkowymi w ostrym napadzie. Działają przeciwzapalnie przy systematycznym stosowaniu, a do szybkiego rozszerzenia oskrzeli stosuje się zwykle krótko działające beta2-mimetyki.

Do tej grupy należą m.in. beklometazon, budezonid, flutykazon, mometazon i cyklezonid. W pytaniu egzaminacyjnym poprawną parą są Beclocort i Budesonid.

Budezonid to nazwa substancji czynnej. Beclocort jest nazwą handlową preparatu zawierającego beklometazon, również należący do glikokortykosteroidów wziewnych.

Encorton i Encortolon to preparaty prednizonu i prednizolonu, czyli glikokortykosteroidów stosowanych głównie ogólnoustrojowo, najczęściej doustnie. Nie są typowymi inhalacyjnymi aerozolami przeciwastmatycznymi.

Najczęściej mogą wystąpić chrypka, podrażnienie gardła i kandydoza jamy ustnej. Ryzyko zmniejsza płukanie jamy ustnej po inhalacji.

Pozostałość leku w jamie ustnej może sprzyjać rozwojowi grzybicy oraz powodować chrypkę. Płukanie ust ogranicza miejscowe działania niepożądane.

Piknometr służy do dokładnego oznaczania gęstości cieczy. Może być używany podczas kontroli jakości surowców i preparatów płynnych.

Piknometr jest małym naczyniem szklanym o określonej objętości, zwykle z korkiem i kapilarą. Kapilara umożliwia dokładne ustalenie objętości cieczy.

Gęstość cieczy zależy od temperatury, ponieważ ciecz rozszerza się lub kurczy. Dlatego pomiary wykonuje się w określonych warunkach, najczęściej w temperaturze około 20°C.

Piknometr służy do pomiaru gęstości cieczy. Perkolator jest aparatem do ekstrakcji substancji czynnych z surowców roślinnych metodą perkolacji.

Macerator służy do prowadzenia maceracji, czyli wytrawiania surowca rozpuszczalnikiem przez dłuższy czas. Piknometr nie służy do sporządzania wyciągów, lecz do pomiaru gęstości.

Najpierw waży się pusty piknometr, a następnie piknometr napełniony badaną cieczą. Różnica mas podzielona przez znaną objętość piknometru daje gęstość cieczy.

Ponieważ hamują cyklooksygenazę, czyli enzym uczestniczący w powstawaniu prostaglandyn odpowiedzialnych za ból, gorączkę i stan zapalny.

NLPZ działają przeciwzapalnie, przeciwbólowo i przeciwgorączkowo.

NLPZ nie działają przez receptory opioidowe i nie są lekami narkotycznymi. Ich główny mechanizm to hamowanie cyklooksygenazy.

Cyklooksygenaza bierze udział w syntezie prostaglandyn, które uczestniczą w reakcji zapalnej, odczuwaniu bólu i regulacji temperatury.

Do NLPZ należą m.in. ibuprofen, ketoprofen, diklofenak, naproksen, kwas acetylosalicylowy, meloksykam i nabumeton.

Hamowanie COX-1 zmniejsza produkcję prostaglandyn ochronnych w błonie śluzowej żołądka, co zwiększa ryzyko podrażnień, nadżerek i krwawień.

Spironolakton jest lekiem moczopędnym oszczędzającym potas, a nie inhibitorem cyklooksygenazy stosowanym przeciwzapalnie.

Służy do wykonywania czynności w warunkach aseptycznych, czyli przy ograniczonym ryzyku skażenia mikrobiologicznego. Chroni przygotowywany produkt przed zanieczyszczeniami z powietrza.

Filtr HEPA oczyszcza powietrze z bardzo drobnych cząstek, pyłów i drobnoustrojów. Dzięki temu do przestrzeni roboczej trafia powietrze o wysokiej czystości.

Oczyszczacz poprawia jakość powietrza w pomieszczeniu, ale nie tworzy kontrolowanej jałowej strefy roboczej. Nie zapewnia też laminarnego nawiewu nad miejscem pracy.

Jest to uporządkowany, jednokierunkowy przepływ powietrza, który ogranicza mieszanie się powietrza czystego z zanieczyszczonym. Dzięki temu zmniejsza się ryzyko skażenia produktu.

Nie. Oprócz filtra potrzebne są odpowiednie urządzenie, dezynfekcja powierzchni, prawidłowa organizacja pracy i technika aseptyczna.

Przede wszystkim podczas sporządzania preparatów jałowych, np. niektórych leków do oczu, preparatów pozajelitowych lub innych produktów wymagających wysokiej czystości mikrobiologicznej.

Receptę farmaceutyczną może wystawić farmaceuta posiadający prawo wykonywania zawodu. Technik farmaceutyczny nie ma takiego uprawnienia.

Może to zrobić w przypadku zagrożenia życia lub zdrowia pacjenta, gdy wydanie leku jest konieczne i nie można szybko uzyskać recepty lekarskiej.

Co do zasady nie. Leki wydane na podstawie recepty farmaceutycznej są wydawane z odpłatnością 100%.

Wystawienie recepty wymaga samodzielnej oceny farmaceutycznej i odpowiedzialności zawodowej. Takie uprawnienie przysługuje farmaceucie, a nie technikowi farmaceutycznemu.

Nie. Jest to rozwiązanie wyjątkowe, stosowane tylko w nagłych sytuacjach związanych z zagrożeniem zdrowia lub życia pacjenta.

Receptę lekarską wystawia lekarz w ramach leczenia pacjenta, natomiast receptę farmaceutyczną wystawia farmaceuta doraźnie, w sytuacji zagrożenia zdrowia lub życia.

Farmaceuta odpowiada za ocenę zasadności wydania leku, bezpieczeństwo pacjenta oraz prawidłowe udokumentowanie wystawienia recepty.

Oznacza zaplanowane uwalnianie substancji czynnej z postaci leku w określonym czasie i z określoną szybkością. Ma to zapewnić stabilniejsze działanie terapeutyczne.

Zwykła tabletka najczęściej uwalnia lek szybko po podaniu. System terapeutyczny jest zaprojektowany tak, aby kontrolować tempo i czas uwalniania substancji czynnej.

Drażowanie dotyczy głównie pokrycia tabletki warstwą ochronną lub smakową. Nie musi zapewniać uwalniania leku z ustaloną prędkością.

Przykładami są plastry transdermalne, systemy osmometryczne, implanty oraz niektóre systemy dopochwowe lub wewnątrzmaciczne. Ich wspólną cechą jest kontrolowane uwalnianie leku.

Celem jest utrzymanie odpowiedniego stężenia leku przez dłuższy czas, ograniczenie wahań stężenia oraz poprawa wygody terapii.

Nie w podstawowym znaczeniu tego pytania. Emulsja submikronowa może wpływać na biodostępność lub stabilność substancji, ale nie jest klasyczną odpowiedzią na uwalnianie z ustaloną prędkością.

Różne antybiotyki mają różną stabilność i różne postacie farmaceutyczne. Niektóre wymagają lodówki, inne temperatury pokojowej, dlatego zawsze decyduje informacja producenta.

Informacje znajdują się na opakowaniu, w ulotce dla pacjenta oraz w Charakterystyce Produktu Leczniczego. W aptece dodatkowo można uzyskać instrukcję od farmaceuty lub technika farmaceutycznego.

Może dojść do rozkładu substancji czynnej lub zmiany właściwości preparatu. Skutkiem może być mniejsza skuteczność leczenia albo większe ryzyko działań niepożądanych.

Nie, ponieważ jest nieprecyzyjne. Należy stosować konkretny zakres lub warunki podane przez producenta, np. 2–8°C albo poniżej 25°C.

Po dodaniu wody zmienia się stabilność preparatu i może skrócić się jego termin przydatności. Producent określa wtedy, czy zawiesinę należy przechowywać w lodówce i przez ile dni można ją stosować.

Oryginalne opakowanie chroni lek przed światłem, wilgocią i pomyłką identyfikacyjną. Zawiera też ważne informacje o nazwie, dawce, terminie ważności i warunkach przechowywania.