- Strona główna
- Słownik
- MED.09
- Pytania pomocnicze
Pytania pomocnicze - MED.09
Sporządzanie i wytwarzanie produktów leczniczych oraz prowadzenie obrotu produktami leczniczymi, wyrobami medycznymi, suplementami diety i środkami spożywczymi specjalnego przeznaczenia żywieniowego oraz innymi produktami dopuszczonymi do obrotu w aptece - pytania pomocnicze rozwijające tematy z pytań egzaminacyjnych. Łącznie: 628. Strona 4 z 10.
Dlaczego nasiona lnu i korzeń prawoślazu wytrawia się wodą w temperaturze pokojowej?
Ponieważ zawierają śluzy roślinne, które dobrze pęcznieją i przechodzą do wody na zimno. Ogrzewanie nie jest konieczne i może zmieniać skład otrzymanego preparatu.
Czym są śluzy roślinne?
Śluzy roślinne to wielocukry, które w kontakcie z wodą pęcznieją i tworzą lepkie układy koloidalne. Działają głównie osłaniająco i łagodząco na błony śluzowe.
Czym różni się macerat od naparu?
Macerat otrzymuje się przez wytrawianie surowca najczęściej wodą o temperaturze pokojowej. Napar przygotowuje się przez zalanie surowca wrzącą wodą.
Jakie działanie mają preparaty z nasion lnu i korzenia prawoślazu?
Działają powlekająco, osłaniająco i łagodząco. Stosuje się je m.in. przy podrażnieniach gardła, jamy ustnej i przewodu pokarmowego.
Dlaczego liść mięty i liść melisy nie są typową odpowiedzią w tym pytaniu?
Są to surowce zawierające m.in. olejki eteryczne i zwykle przygotowuje się z nich napary. Nie są klasycznymi surowcami śluzowymi wytrawianymi na zimno przez 30 minut.
Dlaczego kora dębowa nie pasuje do 30-minutowego wytrawiania zimną wodą?
Kora dębowa jest surowcem garbnikowym. Surowce garbnikowe zwykle wymagają innego sposobu przygotowania, często odwaru, a nie krótkiej maceracji na zimno.
Jak zapamiętać surowce śluzowe najważniejsze na egzaminie?
Najprostsze skojarzenie to: zimna woda, 30 minut, śluzy — nasiona lnu i korzeń prawoślazu. Ta para bardzo często pojawia się w pytaniach egzaminacyjnych.
Dlaczego 1% roztwór metylocelulozy sterylizuje się w autoklawie?
Jest to wodny roztwór, który można wyjałowić parą wodną pod ciśnieniem. Autoklaw zapewnia skuteczne zniszczenie drobnoustrojów w całej objętości preparatu.
Dlaczego sączenie mikrobiologiczne nie jest najlepszą metodą dla roztworu metylocelulozy?
Roztwór metylocelulozy jest lepki, co utrudnia lub uniemożliwia skuteczne przesączenie przez filtr wyjaławiający. Sączenie stosuje się głównie do klarownych, mniej lepkich roztworów termolabilnych.
Czym różni się sterylizacja parą wodną od sterylizacji suchym gorącym powietrzem?
Sterylizacja parą wodną w autoklawie działa w obecności wilgoci i jest odpowiednia dla wielu roztworów wodnych. Suche gorące powietrze stosuje się głównie do szkła, metalu, proszków i olejów.
Dlaczego promieniowanie UV nie wystarcza do wyjałowienia roztworu?
Promieniowanie UV działa głównie powierzchniowo i ma słabą zdolność przenikania przez ciecz. Nie daje pewności wyjałowienia całej objętości roztworu.
Jaką funkcję pełni metyloceluloza w preparatach farmaceutycznych?
Metyloceluloza jest substancją pomocniczą zwiększającą lepkość, stabilizującą zawiesiny i tworzącą żele lub roztwory koloidalne. Poprawia właściwości technologiczne postaci leku.
Kiedy w recepturze stosuje się sączenie wyjaławiające?
Sączenie wyjaławiające stosuje się do roztworów, które nie mogą być ogrzewane, czyli są termolabilne. Warunkiem jest możliwość przesączenia przez filtr zatrzymujący drobnoustroje.
Dlaczego za lek z recepty pacjent zapłaci 1 ryczałt?
Recepta dotyczy leku recepturowego w postaci roztworu o masie 500,0 g. Taka ilość płynnego leku do stosowania zewnętrznego mieści się w limicie jednego ryczałtu.
Co oznacza zapis „M.f. sol.” na recepcie?
Jest to skrót łaciński od „Misce fiat solutio”, czyli „zmieszaj, niech powstanie roztwór”. Informuje farmaceutę, jaką postać leku należy sporządzić.
Czym jest lek recepturowy?
Lek recepturowy to produkt leczniczy sporządzany w aptece na podstawie recepty lekarskiej dla konkretnego pacjenta. Wykonuje się go z surowców farmaceutycznych lub gotowych produktów leczniczych.
Kiedy pacjent zapłaciłby 2 ryczałty za lek recepturowy?
Gdy ilość sporządzanego leku przekracza limit przewidziany dla jednego ryczałtu, ale mieści się w limicie odpowiadającym dwóm ryczałtom. Przykładowo większa ilość tej samej postaci leku mogłaby wymagać naliczenia kolejnego ryczałtu.
Dlaczego odpowiedź „Taksa laborum” jest nieprawidłowa?
Taksa laborum oznacza koszt wykonania leku recepturowego, ale nie jest odpłatnością pacjenta w przypadku refundowanego leku recepturowego. Ubezpieczony pacjent płaci wtedy ryczałt, jeśli spełnione są warunki refundacji.
Dlaczego pacjent nie płaci 100% kosztów składników i wykonania?
Ponieważ pytanie dotyczy ubezpieczonego pacjenta i leku recepturowego realizowanego na zasadach refundacji. W takim przypadku, przy spełnieniu limitów ilościowych, pobiera się ryczałt.
Dlaczego wysokie stężenie sacharozy hamuje rozwój drobnoustrojów?
Wysokie stężenie sacharozy zwiększa ciśnienie osmotyczne roztworu. Woda jest odciągana z komórek drobnoustrojów, co utrudnia ich wzrost i namnażanie.
Jakie stężenie sacharozy jest typowe dla syropu prostego?
Typowe stężenie sacharozy w syropie prostym wynosi około 64-66%. Takie stężenie zapewnia odpowiednią trwałość mikrobiologiczną.
Czy ciemne szkło odpowiada za trwałość mikrobiologiczną syropu prostego?
Nie. Ciemne szkło chroni głównie przed światłem, ale nie jest podstawowym czynnikiem hamującym rozwój drobnoustrojów w syropie prostym.
Czy syrop prosty wymaga dodatku konserwantów lub przeciwutleniaczy?
Przy prawidłowym stężeniu sacharozy jego trwałość wynika głównie z wysokiego ciśnienia osmotycznego. Dodatek przeciwutleniaczy nie jest mechanizmem odpowiadającym za stabilność tego roztworu.
Co może się stać po rozcieńczeniu syropu prostego wodą?
Rozcieńczenie zmniejsza stężenie sacharozy i obniża ciśnienie osmotyczne. W efekcie roztwór staje się bardziej podatny na rozwój drobnoustrojów.
Czy niskie pH jest główną przyczyną trwałości roztworów sacharozy 64-66%?
Nie. W tym przypadku decydujące znaczenie ma wysokie ciśnienie osmotyczne, a nie zakwaszenie środowiska.
Jak należy przechowywać syrop prosty w praktyce aptecznej?
Powinien być przechowywany w czystym, szczelnie zamkniętym opakowaniu, zgodnie z wymaganiami dla danego preparatu. Ważne jest unikanie zanieczyszczenia i rozcieńczenia.
Do czego służy Urzędowy Wykaz Produktów Leczniczych?
Służy do sprawdzania oficjalnych danych o produktach leczniczych dopuszczonych do obrotu w Polsce, m.in. ich nazwy, dawki, postaci, podmiotu odpowiedzialnego i kategorii dostępności.
Czym jest kategoria dostępności produktu leczniczego?
To oznaczenie określające, na jakich zasadach lek może być wydany pacjentowi, np. bez recepty, na receptę albo wyłącznie w lecznictwie zamkniętym.
Dlaczego Farmakopea Polska nie jest właściwym źródłem do sprawdzania kategorii dostępności leku?
Farmakopea opisuje wymagania jakościowe dla substancji, preparatów i metod badania. Nie zawiera urzędowej informacji o tym, czy konkretny produkt jest OTC, Rp lub ma inną kategorię dostępności.
Co oznacza kategoria OTC?
OTC oznacza produkt leczniczy wydawany bez przepisu lekarza. Taki lek pacjent może kupić bez recepty, o ile nie ma innych ograniczeń.
Co oznacza kategoria Rp?
Rp oznacza produkt leczniczy wydawany z przepisu lekarza. Do jego wydania w aptece wymagana jest ważna recepta.
Dlaczego nie należy ustalać kategorii dostępności leku wyłącznie na podstawie substancji czynnej?
Produkty z tą samą substancją czynną mogą różnić się dawką, postacią, wskazaniami i kategorią dostępności. Dlatego należy sprawdzać konkretny produkt w urzędowym wykazie.
Dlaczego nieodebranego leku recepturowego nie można użyć do wykonania innych leków?
Lek recepturowy został sporządzony dla konkretnego pacjenta i nie jest surowcem farmaceutycznym. Ponowne użycie mogłoby naruszać zasady jakości, bezpieczeństwa i odpowiedzialności zawodowej.
Czy nieodebrany lek recepturowy można sprzedać innemu pacjentowi?
Nie. Lek recepturowy jest wykonywany indywidualnie na podstawie konkretnej recepty i nie może być przekazany innej osobie.
Co należy zrobić, jeśli pacjent zgłosi się po odbiór leku recepturowego po upływie 7 dni?
Nie należy wydawać wcześniej sporządzonego leku. Pacjent powinien uzyskać aktualną receptę, a lek należy wykonać ponownie, jeśli są spełnione wymagania formalne.
Dlaczego termin 7 dni jest ważny w przypadku leków recepturowych?
Określa granicę, po której nieodebrany lek recepturowy powinien zostać przeznaczony do utylizacji. Chroni to pacjenta przed otrzymaniem preparatu o niepewnej jakości lub trwałości.
Czy identyczna nowa recepta pozwala wydać stary, nieodebrany lek recepturowy?
Nie. Nawet jeśli recepta jest identyczna, lek nieodebrany w terminie powinien zostać zutylizowany, a preparat należy sporządzić ponownie.
Jak należy traktować nieodebrany lek recepturowy po upływie wymaganego terminu?
Należy traktować go jako odpad farmaceutyczny i przekazać do utylizacji zgodnie z procedurami obowiązującymi w aptece.
Dlaczego masło kakaowe jest stosowane jako podłoże do czopków?
Ponieważ ma stałą konsystencję w temperaturze pokojowej, a topi się w pobliżu temperatury ciała. Dzięki temu po podaniu uwalnia substancję leczniczą.
Co oznacza polimorfizm masła kakaowego?
Polimorfizm oznacza występowanie tej samej substancji w różnych odmianach krystalicznych. W przypadku masła kakaowego są to formy α, β, β’ i γ o różnych temperaturach topnienia.
Która cecha z opisu najbardziej wskazuje na masło kakaowe?
Najbardziej charakterystyczna jest informacja o mieszaninie glicerydów oraz występowaniu w czterech odmianach polimorficznych.
Dlaczego nie należy nadmiernie ogrzewać masła kakaowego?
Zbyt wysokie ogrzewanie może zmienić jego odmianę krystaliczną na mniej trwałą. Może to obniżyć temperaturę topnienia i pogorszyć jakość czopków.
Czym różni się masło kakaowe od podłoży polioksyetylenowych?
Masło kakaowe jest podłożem tłuszczowym i topi się w temperaturze ciała. Podłoża polioksyetylenowe są hydrofilowe i zwykle rozpuszczają się w wydzielinach błon śluzowych.
Dlaczego lanolina i euceryna nie pasują do opisu w pytaniu?
Lanolina i euceryna są głównie podłożami maściowymi, a nie typowymi podłożami czopkowymi opisanymi jako mieszanina glicerydów o polimorfizmie.
Dlaczego w recepturze aptecznej stosuje się trzykrotną kontrolę substancji?
Ma ona zapobiegać pomyłkom w doborze substancji leczniczej. Jest to szczególnie ważne, ponieważ błędny skład leku recepturowego może bezpośrednio zagrozić pacjentowi.
W jakich momentach należy sprawdzić nazwę substancji leczniczej podczas sporządzania leku recepturowego?
Należy ją sprawdzić przy pobieraniu opakowania, bezpośrednio przed ważeniem lub odmierzaniem oraz podczas odkładania opakowania na miejsce.
Co oprócz nazwy substancji warto sprawdzić na opakowaniu surowca recepturowego?
Warto sprawdzić termin ważności, stężenie lub postać substancji, warunki przechowywania, numer serii oraz stan opakowania.
Jakie mogą być skutki użycia niewłaściwej substancji w leku recepturowym?
Lek może mieć nieprawidłowe działanie, być nieskuteczny albo toksyczny. Taka pomyłka może prowadzić do zagrożenia zdrowia lub życia pacjenta.
Dlaczego ostatnia kontrola odbywa się dopiero przy odkładaniu opakowania?
Pozwala potwierdzić, że przez cały czas używano właściwego surowca i że opakowanie wraca na prawidłowe miejsce. Zmniejsza to ryzyko błędów przy kolejnych recepturach.
Czy trzykrotna kontrola dotyczy tylko substancji silnie działających?
Nie. Zasadę należy stosować do wszystkich substancji używanych w recepturze, choć przy substancjach silnie działających jej znaczenie jest szczególnie duże.
Dlaczego z korzeni, kory i kłączy często sporządza się odwary, a nie napary?
Są to twarde surowce roślinne, z których substancje czynne trudniej przechodzą do wody. Wymagają dłuższego ogrzewania, dlatego stosuje się odwar.
Czym różni się odwar od naparu?
Napar sporządza się zwykle przez zalanie surowca gorącą wodą i krótkie pozostawienie pod przykryciem. Odwar wymaga ogrzewania surowca z wodą przez określony czas, najczęściej dotyczy surowców twardych.
Czym różni się macerat od odwaru?
Macerat otrzymuje się przez wytrawianie surowca rozpuszczalnikiem zwykle w temperaturze pokojowej. Odwar przygotowuje się z użyciem wysokiej temperatury.
Jaką nazwę łacińską ma odwar?
Odwar to po łacinie Decoctum. W pytaniach egzaminacyjnych może pojawić się również forma decoctum.
Jaką nazwę łacińską ma napar?
Napar to Infusum. Jest typowy dla delikatniejszych surowców, takich jak liście, kwiaty lub ziele.
Jak temperatura 90°C i czas 30 minut pomagają rozpoznać odwar?
Wysoka temperatura i dłuższy czas ogrzewania wskazują na proces odwarzenia. To odróżnia odwar od maceratu i prostego naparu.
Dlaczego odpowiedzią nie jest wyciąg płynny?
Opis dotyczy wodnego wytrawiania rozdrobnionego korzenia w wysokiej temperaturze, czyli odwaru. Wyciąg płynny jest zwykle bardziej skoncentrowanym preparatem ekstrakcyjnym, często otrzymywanym z użyciem alkoholu wodnego.
Czym jest lek recepturowy?
Lek recepturowy to lek sporządzany w aptece na podstawie recepty, według składu przepisanego dla konkretnego pacjenta.
W jakim terminie standardowo wykonuje się lek recepturowy?
Standardowo lek recepturowy powinien być wykonany w czasie nieprzekraczającym 48 godzin.
Od jakiego momentu należy rozumieć termin 48 godzin?
W praktyce termin odnosi się do przyjęcia recepty do realizacji w aptece, a nie do samej daty jej wystawienia przez lekarza.
Dlaczego odpowiedź „w dniu wystawienia recepty” jest nieprawidłowa?
Ponieważ pacjent może zgłosić się do apteki później niż w dniu wystawienia recepty, a standardowy termin wykonania leku recepturowego to 48 godzin.
Co oznacza określenie „cito” na recepcie?
„Cito” oznacza pilne wykonanie lub wydanie leku. Nie jest to jednak domyślna zasada dla każdej recepty na lek recepturowy.
Dlaczego lek recepturowy nie zawsze jest wydawany od razu?
Ponieważ musi zostać sporządzony w aptece z odpowiednich surowców, zgodnie z receptą, zasadami receptury i wymaganiami jakościowymi.