Pytania pomocnicze - MED.09

Skrót d.t.d. pochodzi od „da tales doses” i oznacza „daj takich dawek”. Stosuje się go przy wydawaniu określonej liczby jednakowych dawek leku.

Skrót m.f. oznacza „misce fiat”, czyli „zmieszaj, niech powstanie”. Po tym skrócie podaje się postać leku, np. zawiesina, krople, maść.

m.f. gutt. oznacza „zmieszaj, niech powstaną krople”. Skrót gutt. pochodzi od łacińskiego „guttae”, czyli krople.

m.f. susp. oznacza „zmieszaj, niech powstanie zawiesina”. Skrót susp. odnosi się do postaci leku: suspensio.

Do czopków odnosi się skrót supp. od „suppositoria”. Zapis m.f. supp. oznacza „zmieszaj, niech powstaną czopki”.

ad us. int. oznacza „do użytku wewnętrznego”. Nie należy mylić tego z określeniem „do użytku własnego”.

Skróty łacińskie określają sposób wykonania, postać leku i sposób użycia preparatu. Ich błędna interpretacja może prowadzić do nieprawidłowego sporządzenia lub wydania leku.

Nitroglicerynę można podawać doustnie, podjęzykowo, doodbytniczo oraz miejscowo, np. przez skórę w postaci plastrów lub maści.

Podanie podjęzykowe zapewnia szybkie wchłanianie przez błonę śluzową jamy ustnej i omija efekt pierwszego przejścia przez wątrobę. Dzięki temu działanie występuje szybko, co jest ważne w napadzie bólu dławicowego.

Miejscowe postacie nitrogliceryny, np. plastry transdermalne lub maści, stosuje się w celu uzyskania działania rozszerzającego naczynia przez dłuższy czas. Maści doodbytnicze mogą być stosowane m.in. w leczeniu szczeliny odbytu.

Nie jest to typowa droga podania nitrogliceryny uwzględniana w standardowych postaciach leku. W pytaniu egzaminacyjnym prawidłowe są drogi: doustna, podjęzykowa, doodbytnicza i miejscowa.

Podanie doustne wiąże się z wolniejszym początkiem działania i efektem pierwszego przejścia przez wątrobę. Podanie podjęzykowe działa szybciej, ponieważ lek wchłania się bezpośrednio do krążenia ogólnego.

Do postaci miejscowych należą przede wszystkim plastry transdermalne oraz maści. Umożliwiają one stopniowe uwalnianie substancji czynnej lub działanie miejscowe w określonym obszarze.

Śluzy najlepiej ekstrahują się wodą w temperaturze pokojowej. Ogrzewanie może pogarszać jakość preparatu i powodować przechodzenie niepożądanych składników, np. skrobi.

Maceracja polega na zalaniu rozdrobnionego surowca odpowiednim rozpuszczalnikiem, najczęściej wodą, i pozostawieniu go na określony czas w temperaturze pokojowej. Następnie preparat oddziela się od pozostałości surowca.

Do surowców śluzowych należą m.in. nasiona lnu, korzeń prawoślazu, liść babki lancetowatej i kwiat malwy. Zawierają związki śluzowe tworzące w wodzie lepkie roztwory lub koloidy.

Wysoka temperatura może powodować zmiany właściwości śluzów oraz zwiększać ekstrakcję substancji balastowych. Dlatego zamiast naparu lub odwaru stosuje się zwykle macerat.

Macerat przygotowuje się najczęściej przez wytrawianie surowca wodą na zimno, natomiast napar przez zalanie surowca wrzącą wodą. Surowce śluzowe wymagają zwykle maceratu.

Surowce śluzowe pęcznieją w kontakcie z wodą i mogą utrudniać przepływ rozpuszczalnika przez złoże. To sprawia, że perkolacja jest dla nich niepraktyczna.

Nie. Śluzy roślinne są związkami hydrofilowymi i najlepiej przechodzą do wody, natomiast w alkoholu rozpuszczają się słabo lub praktycznie wcale.

Taka temperatura ułatwia rozpuszczenie kamfory w oleju, ale nie powoduje nadmiernego ulatniania się substancji. Kamfora jest lotna, dlatego nie należy jej przegrzewać.

Wrząca łaźnia wodna może spowodować straty kamfory przez ulatnianie lub sublimację. Skutkiem może być obniżenie rzeczywistego stężenia substancji czynnej.

Ciemne szkło chroni preparat przed działaniem światła. Jest to ważne dla zachowania trwałości leku recepturowego.

Kamfora jest odważana jako substancja stała, a olej jako składnik płynny. Dobór odpowiedniej wagi zwiększa dokładność wykonania leku.

W tym przypadku celem jest rozpuszczenie kamfory w oleju, a nie rozcieranie proszków. Do procesu wystarczają właściwe ważenie, łagodne ogrzewanie i naczynie do rozpuszczania.

Szczelne zamknięcie ogranicza ulatnianie się kamfory i zabezpiecza preparat przed zanieczyszczeniem. Pomaga też utrzymać właściwe stężenie leku.

Ponieważ 1 ryczałt obejmuje 20 proszków dzielonych. Przy 40 proszkach ilość ta jest podwojona, więc pacjent płaci 2 ryczałty.

Oznacza to, że może korzystać z refundacji leków, w tym leków recepturowych, jeśli spełnione są warunki refundacyjne. W takim przypadku pacjent płaci ryczałt, a nie pełny koszt wykonania leku.

Proszki dzielone są podzielone na pojedyncze dawki do jednorazowego użycia. Proszki niedzielone wydaje się jako jedną całość, a pacjent sam odmierza dawkę.

Odpłatność zależy od postaci leku i ilości mieszczącej się w limicie określonym dla jednego ryczałtu. Jeśli ilość przekracza limit, nalicza się odpowiednią wielokrotność ryczałtu.

Nie. W przypadku leku recepturowego refundowanego pacjent zwykle płaci ryczałt, a pozostałą część kosztu pokrywa NFZ.

Dla proszków dzielonych należy zapamiętać: 20 sztuk odpowiada 1 ryczałtowi. Dlatego 40 sztuk oznacza 2 ryczałty.

Oznacza on, że na 100 części wody przypada 1 część tlenku wapnia. Jest to zapis proporcji składników.

Należy ułożyć proporcję: 1 g tlenku wapnia na 100 g, więc x na 250 g. x = 250 × 1 / 100 = 2,5 g.

1 g odpowiada ilości potrzebnej na 100 g preparatu według podanej proporcji. Dla 250 g ilość tlenku wapnia musi być zwiększona proporcjonalnie.

Calcium oxydatum to tlenek wapnia, czyli CaO. W kontakcie z wodą reaguje, tworząc wodorotlenek wapnia.

Woda wapienna to preparat farmakopealny zawierający wodny roztwór wodorotlenku wapnia. Sporządza się ją według określonego przepisu farmakopealnego.

Farmakopea podaje oficjalne składy, wymagania jakościowe i sposoby sporządzania preparatów. W zadaniu dane z FP IV są podstawą do wykonania obliczeń.

Najczęstszy błąd to potraktowanie podanej proporcji jako stałej ilości niezależnej od masy preparatu. Ilość składnika trzeba zawsze przeliczyć proporcjonalnie.

OTC oznacza lek dostępny bez recepty. Pacjent może go kupić w aptece bez przedstawiania recepty lekarskiej.

Od kategorii dostępności zależy, czy produkt można wydać bez recepty, czy konieczna jest recepta. Błąd w tej ocenie może skutkować nieprawidłowym wydaniem leku.

Można znaleźć m.in. nazwę leku, dawkę, postać, wielkość opakowania, producenta oraz kategorię dostępności, np. OTC lub Rp.

Farmakopea opisuje normy jakościowe substancji i preparatów, a nie bieżącą kategorię dostępności konkretnych produktów handlowych.

Lek OTC jest dostępny bez recepty, natomiast lek Rp można wydać pacjentowi tylko na podstawie ważnej recepty.

Nie. Hurtownia jest podmiotem obrotu hurtowego, ale do weryfikacji kategorii dostępności należy korzystać z odpowiednich baz i urzędowych źródeł informacji.

Ponieważ woda może dostać się do elementów elektrycznych urządzenia. Grozi to zwarciem, uszkodzeniem sprzętu i porażeniem prądem.

Przycisk może nie odłączyć całkowicie urządzenia od źródła prądu. Przy awarii bezpieczniejsze jest odłączenie zasilania, np. wyjęcie wtyczki lub użycie głównego wyłącznika, jeśli można to zrobić bez ryzyka.

Nie wolno kontynuować pracy, dolewać wody ani samodzielnie uszczelniać urządzenia klejem. Urządzenie należy wyłączyć z zasilania i zgłosić awarię.

Najważniejsze zagrożenia to porażenie prądem, zwarcie instalacji, oparzenie gorącą wodą oraz uszkodzenie przygotowywanego preparatu lub stanowiska pracy.

Naprawę powinien wykonać serwis lub osoba uprawniona do napraw urządzeń elektrycznych. Technik farmaceutyczny nie powinien wykonywać prowizorycznych napraw.

Należy odłączyć zasilanie, nie używać urządzenia, oznaczyć je jako niesprawne i zgłosić problem przełożonemu. W razie rozlania wody trzeba zabezpieczyć miejsce przed poślizgnięciem i kontaktem z prądem.

Ponieważ bardzo dobrze pochłania wodę i umożliwia wprowadzenie roztworów wodnych do tłustego podłoża maściowego.

Lanolina tworzy najczęściej emulsję typu woda w oleju, czyli W/O.

Połączenie lanoliny z wazeliną daje tłuste podłoże maściowe zdolne do wchłaniania wody lub wodnych roztworów substancji leczniczych.

Lanolina silnie chłonie wodę i działa jako składnik absorpcyjny. Woski, takie jak Cera alba i Cera flava, służą głównie do zagęszczania i usztywniania podłoży.

Masło kakaowe jest głównie podłożem do czopków i topi się w temperaturze zbliżonej do temperatury ciała, ale nie jest typowym składnikiem silnie chłonącym wodę jak lanolina.

Najważniejsze wskazówki to: naturalne pochodzenie, bardzo duża zdolność chłonięcia wody, zastosowanie w maściach i kremach oraz topnienie około 40°C do ciemnożółtego płynu.

Mentol i tymol mogą tworzyć mieszaninę eutektyczną, czyli po zmieszaniu ulegają upłynnieniu. W proszkach może to powodować zawilgocenie lub zbrylenie masy.

W recepcie obecne są talk i tlenek cynku, które mogą wchłonąć powstającą ciecz eutektyczną. Dlatego problem rozwiązuje się techniką wykonania, a nie dodawaniem nowych substancji.

Pełnią funkcję substancji proszkowych i adsorbujących. Pomagają związać wilgotną lub ciekłą mieszaninę powstałą z mentolu i tymolu.

Nie. Niezgodność można usunąć podczas sporządzania jednego leku przez właściwą kolejność mieszania składników.

Ponieważ odpowiednie substancje adsorbujące, czyli talk i tlenek cynku, już znajdują się w składzie recepty. Nie ma potrzeby wprowadzania dodatkowych składników.

„aa” oznacza „ana partes aequales”, czyli „w równych ilościach”. W recepcie informuje, że wskazane składniki mają być użyte w takich samych ilościach.

Jest to skrót od „Misce fiat pulvis”, czyli „zmieszaj, niech powstanie proszek”. Oznacza postać leku recepturowego.