Pytania pomocnicze - OGR.02

W październiku drzewa kończą wegetację, a gleba jest jeszcze ciepła i wilgotna. W maju i czerwcu rośliny intensywnie rosną, przez co sadzenie powoduje większy stres i ryzyko przesuszenia.

Gleba powinna być niezamarznięta, umiarkowanie wilgotna, przepuszczalna i dobrze przygotowana. Nie należy sadzić w glebie bardzo mokrej, zbitej ani przesuszonej.

Większość popularnych drzew owocowych dobrze sadzi się jesienią, ale gatunki wrażliwe na mróz, np. brzoskwinie i morele, w chłodniejszych rejonach lepiej sadzić wiosną.

Podlanie pomaga dokładnie oblepić korzenie glebą i usuwa puste przestrzenie powietrzne. Ułatwia to przyjmowanie się drzewka.

Wokół pnia można usypać kopczyk ziemi chroniący szyjkę korzeniową przed mrozem. Warto też zabezpieczyć pień przed gryzoniami i zwierzyną.

Drzewa z odkrytym korzeniem sadzi się głównie jesienią lub wczesną wiosną, gdy są w spoczynku. Drzewa w pojemnikach można sadzić przez większą część sezonu, jeśli zapewni się im podlewanie.

Po posadzeniu drzew wiele zabiegów, takich jak głęboka uprawa, wapnowanie czy dokładne odchwaszczanie, jest trudnych do wykonania. Wcześniejsze przygotowanie poprawia warunki wzrostu młodych jabłoni.

Prace przygotowawcze należy rozpocząć około 2 lata przed planowanym sadzeniem jabłoni. Jest to najważniejsza informacja wynikająca z pytania egzaminacyjnego.

Wykonuje się analizę gleby, wapnowanie, nawożenie organiczne i mineralne, zwalczanie chwastów oraz głęboką uprawę. Często stosuje się też nawozy zielone.

Analiza gleby pozwala określić odczyn pH oraz zasobność w składniki pokarmowe. Dzięki temu można dobrać właściwe wapnowanie i nawożenie.

Chwasty trwałe konkurują z młodymi drzewami o wodę, światło i składniki pokarmowe. Po posadzeniu jabłoni ich usuwanie jest trudniejsze i może uszkadzać korzenie drzew.

Wapnowanie reguluje odczyn gleby i poprawia dostępność składników pokarmowych. Zabieg wykonuje się odpowiednio wcześnie, aby wapno zdążyło zadziałać przed sadzeniem drzew.

Całkowity koszt zakupu oblicza się, mnożąc liczbę sztuk rozsady przez cenę jednej sztuki. Wynik podaje się w złotych.

Cena jednostkowa to cena jednej sztuki rozsady. Ułatwia porównywanie ofert różnych producentów.

Gdy producenci oferują taką samą liczbę sztuk rozsady, najniższa cena jednostkowa daje najniższy koszt całkowity.

Ponieważ całkowity koszt zależy od obu tych wartości. Niższa cena za sztukę nie zawsze oznacza najniższy koszt, jeśli liczba kupowanych sztuk jest inna.

Należy pomnożyć liczbę sztuk przez cenę za jedną sztukę i porównać wynik z wartością podaną w tabeli.

Mikroelementy są potrzebne w małych ilościach, więc można je skutecznie podać opryskiem. Pobieranie przez liście daje szybszy efekt niż nawożenie doglebowe.

Mangan uczestniczy w fotosyntezie, tworzeniu chlorofilu i pracy enzymów. Jego niedobór może zaburzać wzrost oraz powodować chlorozy liści.

Siarczan manganowy dostarcza manganu, a siarczan magnezowy magnezu. Są to różne składniki pokarmowe i stosuje się je przy innych niedoborach.

Najlepiej wykonywać je rano lub wieczorem, przy umiarkowanej temperaturze i bez silnego słońca. Zmniejsza to ryzyko poparzenia liści i poprawia pobieranie nawozu.

Saletra wapniowa dostarcza głównie azotu i wapnia, a nie manganu. Nie służy więc do szybkiego uzupełnienia niedoboru tego mikroelementu.

Typowe są chlorozy liści, często między nerwami, oraz osłabienie wzrostu. Dokładne objawy zależą od gatunku rośliny i warunków uprawy.

Jabłoń dobrze znosi warunki klimatyczne Polski, a wiele jej odmian ma wysoką odporność na niskie temperatury zimowe. Dzięki temu jest powszechnie uprawiana nawet w chłodniejszych rejonach kraju.

Mróz zimowy występuje w okresie spoczynku roślin i uszkadza głównie drewno, korę oraz pąki. Przymrozek wiosenny pojawia się po ruszeniu wegetacji i jest szczególnie groźny dla kwiatów oraz młodych zawiązków owoców.

Najbardziej narażone są pąki kwiatowe, młode pędy, kora pnia, rozwidlenia konarów oraz system korzeniowy. Uszkodzenia zależą od temperatury, gatunku i fazy rozwoju rośliny.

Orzech włoski jest wrażliwy na silne mrozy oraz późne przymrozki wiosenne. Szczególnie młode drzewa mogą łatwo przemarzać.

Najgorsze są zagłębienia terenu, gdzie gromadzi się zimne powietrze, tworząc zastoiska mrozowe. Lepsze są stanowiska lekko wyniesione i przewiewne.

Pomaga dobór odpornych gatunków i odmian, właściwe nawożenie, unikanie nadmiaru azotu jesienią, sadzenie na odpowiednim stanowisku oraz zabezpieczanie młodych drzew przed zimą.

Najpierw należy znaleźć przedział pH, do którego należy badana gleba, a potem wybrać kolumnę odpowiadającą typowi gleby. Wynik znajduje się na przecięciu właściwego wiersza i kolumny.

Ponieważ wartość 5,1 mieści się między 4,6 a 5,5. Dlatego należy korzystać z wiersza tabeli oznaczonego tym zakresem.

Gleby lekkie mają mniejszą pojemność sorpcyjną i szybciej reagują na wapnowanie. Zbyt duża dawka mogłaby nadmiernie podnieść pH.

Oznacza ilość tlenku wapnia w tonach na hektar. Jest to przeliczeniowa forma podawania dawek nawozów wapniowych.

Celem wapnowania jest podniesienie pH gleby i ograniczenie jej zakwaszenia. Zabieg poprawia warunki wzrostu roślin i dostępność składników pokarmowych.

Zbyt duża dawka może nadmiernie podnieść pH gleby i ograniczyć dostępność niektórych mikroelementów, np. żelaza, manganu lub boru.

Analiza gleby pozwala określić aktualne pH i dobrać właściwą dawkę wapna. Dzięki temu unika się zarówno niedowapnowania, jak i przewapnowania.

Są to gatunki ciepłolubne, które źle znoszą silne mrozy. Dodatkowo wcześnie kwitną, dlatego ich kwiaty łatwo ulegają uszkodzeniu przez przymrozki wiosenne.

Mazury mają chłodniejszy klimat, surowsze zimy i większe ryzyko przymrozków. Takie warunki zwiększają ryzyko przemarzania drzew i strat w plonie.

Lepsze są cieplejsze rejony kraju, np. Małopolska, Opolszczyzna, Dolny Śląsk oraz cieplejsze stanowiska w Wielkopolsce. Charakteryzują się łagodniejszymi zimami i dłuższym okresem wegetacji.

Zastoiska mrozowe to miejsca, w których gromadzi się zimne powietrze, najczęściej w obniżeniach terenu. W takich miejscach wzrasta ryzyko przemarzania pąków, kwiatów i młodych pędów.

Najlepsze jest stanowisko słoneczne, ciepłe, osłonięte od silnych wiatrów i położone na lekkim wzniesieniu. Należy unikać terenów podmokłych oraz miejsc, gdzie zalega zimne powietrze.

Morele bardzo wcześnie kwitną, często zanim minie ryzyko wiosennych spadków temperatury. Uszkodzenie kwiatów przez przymrozek może całkowicie pozbawić drzewa plonu.

Na liściach, pędach i pąkach pojawia się biały, mączysty nalot. Liście mogą się zwijać, deformować i zasychać.

Grzyb zimuje w porażonych pąkach i pędach. Ich usunięcie ogranicza źródło infekcji w sadzie.

Należy je wynieść z sadu i zniszczyć. Pozostawienie ich w sadzie mogłoby sprzyjać dalszemu rozprzestrzenianiu choroby.

Usuwanie mumii dotyczy głównie chorób owoców, np. brunatnej zgnilizny. W przypadku mączniaka ważniejsze jest usuwanie porażonych pędów i pąków.

Patogen zimuje przede wszystkim w porażonych pąkach. Wiosną z takich pąków rozwijają się chore pędy będące źródłem infekcji.

Młode liście i pędy są delikatne i podatne na infekcję. Choroba ogranicza ich wzrost, deformuje je i osłabia całe drzewo.

Charakterystyczne są zapadnięte, brunatne rany, pękanie kory, zamieranie tkanek oraz często wycieki gumy. Objawy te występują głównie na pniach, konarach i pędach.

Bakterie wnikają do roślin przez świeże rany po cięciu. Dlatego cięcie powinno być wykonywane w suchą pogodę, a narzędzia należy dezynfekować.

Rak bakteryjny powoduje rany, spękania kory i zamieranie pędów. Mączniak prawdziwy tworzy biały, mączysty nalot głównie na liściach i młodych pędach.

Parch jabłoni objawia się oliwkowobrunatnymi plamami na liściach i owocach. Rak bakteryjny rozpoznaje się przede wszystkim po ranach i nekrozach na korze oraz drewnie.

Chorobie sprzyja chłodna, wilgotna pogoda oraz długotrwałe zwilżenie roślin. Ryzyko rośnie także po przymrozkach, gradzie i uszkodzeniach mechanicznych.

Należy usuwać porażone pędy, dezynfekować narzędzia, unikać cięcia podczas deszczu i zabezpieczać rany. Pomocne są również zabiegi preparatami miedziowymi w zalecanych terminach.

Najczęściej poraża drzewa pestkowe, takie jak wiśnie, czereśnie, śliwy, morele i brzoskwinie. Może powodować duże straty, zwłaszcza w osłabionych sadach.

To roślina, której kwitnienie lub przejście w fazę generatywną jest pobudzane przez długi okres światła w ciągu doby i krótką noc.

Sałata ma stosunkowo małe wymagania cieplne i dobrze rośnie w chłodniejszych warunkach, dlatego może być uprawiana wcześnie wiosną.

Fotoperiodyzm to reakcja roślin na długość dnia i nocy. Wpływa między innymi na kwitnienie, wzrost i rozwój roślin.

Ogórek i pomidor są warzywami ciepłolubnymi, wymagającymi wyższych temperatur, dlatego nie są typowymi roślinami uprawianymi na bardzo wczesny zbiór wiosenny w gruncie.

Długi dzień może przyspieszać wybijanie sałaty w pęd kwiatostanowy. W produkcji liściowej jest to niekorzystne, bo obniża jakość plonu.

Rośliny dnia długiego kwitną zwykle przy długim dniu, a rośliny dnia krótkiego przy krótkim dniu i długiej nocy. Przykładem rośliny krótkiego dnia jest soja.